Từng bị chế giễu là “cục sắt vô dụng”, vì sao pin LFP nay trở thành công nghệ mà Tesla, BMW và Toyota phải tranh giành?

[NhatDuy]

Pin lithium sắt phosphate (LFP), từng bị coi thường là công nghệ lạc hậu, nay đã trở thành sản phẩm mà Tesla, BMW, Toyota và Hyundai đều tranh giành.

Trong thập kỷ trước, phần lớn ngành công nghiệp tin rằng pin ba thành phần (NCM, NCA) với mật độ năng lượng cao và tuổi thọ dài mới là lựa chọn tương lai. Tesla Model S hay Nissan Leaf đều sử dụng pin này, trong khi BYD kiên định với LFP và bị xem là tụt hậu.

Nhưng LFP có hai lợi thế mà nhiều người đã bỏ qua: chi phí và độ an toàn. Pin này không cần dùng coban đắt đỏ, giúp giảm giá thành nguyên liệu, đồng thời có độ ổn định nhiệt cao, hạn chế cháy nổ. Khi chính phủ Trung Quốc năm 2016 ưu tiên trợ cấp cho xe có quãng đường dài, LFP rơi vào thế khó, thị phần chỉ còn 30% vào năm 2019.

Chính lúc đó, BYD tung ra “pin lưỡi dao” với thiết kế cải tiến, phạm vi hoạt động hơn 600 km, rẻ hơn xe dùng pin ba thành phần từ 50.000 đến 120.000 nhân dân tệ (tương đương 170–410 triệu VNĐ). Đặc biệt, trong thử nghiệm đâm kim thép, pin vẫn không cháy nổ. Thiết kế này nhanh chóng thay đổi định kiến toàn ngành. CATL tiếp nối với các giải pháp như pin CTP và Kirin, đẩy LFP lên chiếm 70% thị phần toàn cầu năm 2023.

Trung Quốc dẫn dắt thị trường toàn cầu​

Đà bứt phá của LFP còn nhờ giá nguyên liệu giảm sâu. Từ 2022 đến 2024, giá lithium carbonate dùng cho pin giảm từ 525.000 xuống dưới 100.000 nhân dân tệ/tấn (1,8 tỷ VNĐ xuống 350 triệu VNĐ), còn vật liệu cathode LFP giảm 74%. Bằng sáng chế cốt lõi cũng hết hạn năm 2022, khiến công nghệ này trở thành “của chung” toàn cầu.

Tuy nhiên, lợi thế chuỗi cung ứng toàn diện từ khai thác đến sản xuất giúp Trung Quốc bỏ xa các đối thủ ít nhất 10 năm. Ngay cả khi Mỹ áp thuế nhập khẩu pin Trung Quốc tới 120%, sản phẩm trong nước vẫn đắt hơn. Tesla, BMW, Mercedes-Benz buộc phải dùng pin từ BYD và CATL cho xe bán ở châu Âu.

Không chỉ xe điện, LFP còn bùng nổ trong mảng lưu trữ năng lượng. So với thủy điện tích năng cần hạ tầng lớn và chi phí cao, hệ thống lưu trữ bằng pin LFP linh hoạt, dễ triển khai. Quý I/2025, Trung Quốc xuất khẩu 90 GWh pin lưu trữ, tăng 120% so với cùng kỳ, mở ra thị trường mới trị giá hàng tỷ USD.

Tương lai năng lượng do Trung Quốc định hình​

Cuộc trở lại của LFP chỉ là bước khởi đầu. Các công ty Trung Quốc đang đồng loạt thử nghiệm công nghệ mới: LMFP (lithium mangan sắt phosphate) tăng mật độ năng lượng, pin thể rắn an toàn hơn với kế hoạch sản xuất thử vào 2027, và pin natri-ion rẻ hơn, nguyên liệu phổ biến hơn.

Chiến lược “bao phủ toàn diện” giúp Trung Quốc luôn dẫn đầu, bất kể công nghệ nào thắng thế. Trong khi phương Tây tập trung vào một hướng duy nhất, Trung Quốc vừa tối ưu chi phí, vừa mở rộng quy mô, khiến các tập đoàn toàn cầu phải theo sau.

Ngày nay, xe điện Tesla tại Berlin dùng pin BYD, các dự án lưu trữ năng lượng Mỹ phải nhập từ CATL, còn người tiêu dùng châu Âu đang lái xe với “pin Trung Quốc”. (Sohu)