Ý thức đến từ đâu: Vỏ não, tiểu não hay một nơi sâu hơn chúng ta chưa biết?

[Bùi Minh Nhật]

Từ lâu, giới khoa học vẫn tin rằng vỏ não lớp ngoài cùng của bộ não là trung tâm tạo ra ý thức, nơi hình thành nhận thức, cảm xúc và suy nghĩ của con người. Nhưng nghiên cứu mới từ Đại học Cambridge đang làm lung lay quan điểm đó: có thể ý thức không đến từ vỏ não, mà từ những vùng sâu hơn cụ thể là vùng dưới vỏ não.

Nhà thần kinh học Peter Coppola đã tổng hợp hàng chục năm nghiên cứu về hoạt động não bộ và đặt ra một câu hỏi táo bạo: “Điều gì thật sự tạo nên trải nghiệm khi là chính mình?” Theo ông, ý thức dưới góc nhìn khoa học thần kinh chính là trải nghiệm chủ quan khi tồn tại trong một trạng thái cụ thể. Và bằng chứng mới cho thấy những phần não cổ xưa hơn có thể giữ vai trò lớn hơn nhiều so với chúng ta từng nghĩ.

Khi ý thức tồn tại mà không cần vỏ não​

Trong quá trình tìm hiểu, Coppola và các đồng nghiệp đã phát hiện những trường hợp đáng kinh ngạc: động vật và con người mất một phần hoặc toàn bộ vỏ não vẫn thể hiện dấu hiệu của ý thức.
Một ví dụ gây chấn động là các bệnh nhân bị tràn dịch não tình trạng khiến phần lớn đại não bị thay thế bởi dịch não tủy. Dù vậy, họ vẫn có khả năng phản ứng với âm nhạc, thể hiện cảm xúc, thậm chí nhận thức được môi trường xung quanh ở mức độ nhất định.

Điều này khiến các nhà khoa học phải xem xét lại: phải chăng vùng dưới vỏ não bao gồm thân não và hạch nền mới là nơi khởi sinh ý thức, còn tân vỏ não chỉ đóng vai trò tinh chỉnh, nâng cao trải nghiệm?

Coppola nhận định, nếu vùng dưới vỏ não đủ để “đánh thức” ý thức, thì việc xác định mạch thần kinh tối thiểu cần thiết cho trải nghiệm chủ quan có thể giúp chúng ta tiến gần hơn đến việc hiểu rõ nhất bí ẩn lớn nhất của trí não nguồn gốc thật sự của ý thức.

Scientists Think They Know Where Consciousness Lives In Your Brain

New research suggests that consciousness originates in the subcortex, and is polished by the cortex and cerebellum.

www.popularmechanics.com