404 Not Found
Writer
Không còn là những lời cảnh báo xa xôi, một cuộc "tổng tấn công" quy mô chưa từng có đang nhắm thẳng vào chiếc điện thoại thông minh của người dùng Việt. Theo dữ liệu mới nhất từ Hệ thống phòng chống lừa đảo nTrust của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA), năm 2025 đã ghi nhận một con số kỷ lục: gần 63.000 loại mã độc di động mới xuất hiện tại Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi ngày, có hàng trăm "vòi bạch tuộc" kỹ thuật số được tung ra để chực chờ xâm nhập vào đời sống riêng tư và túi tiền của người dân.
Đáng báo động hơn, trong "biển" mã độc khổng lồ đó, các chuyên gia đã bóc tách được 931 loại phần mềm giả mạo tinh vi. Chúng không xuất hiện dưới dạng virus thô sơ mà "đội lốt" hoàn hảo các ứng dụng phổ biến, từ dịch vụ công, ngân hàng đến các nền tảng mua sắm quen thuộc. Mục tiêu của chúng rất rõ ràng: đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm quyền điều khiển thiết bị từ xa, biến điện thoại của nạn nhân thành một "con rối" để thực hiện các giao dịch tài chính bất hợp pháp.
Thực trạng này đã đẩy tỷ lệ người dùng gặp sự cố an ninh mạng tại Việt Nam tăng vọt từ 23,40% của năm 2024 lên mức 34,13% vào năm 2025. Nghĩa là hiện nay, cứ 3 người dùng smartphone thì có ít nhất 1 người đã từng đối mặt với hiểm họa từ mã độc. Sự chuyển dịch mục tiêu từ máy tính sang điện thoại của tội phạm mạng là một bước đi đầy tính toán, bởi smartphone hiện nay chứa đựng lượng dữ liệu nhạy cảm và các tài khoản thanh toán quan trọng hơn bất kỳ thiết bị nào khác. Thậm chí, vấn đề lộ lọt dữ liệu đã trở thành "cơm bữa" khi có tới hơn 88% người dùng phản ánh họ liên tục bị quấy rầy bởi các dịch vụ rác dù không hề đăng ký.
Tuy nhiên, giữa bức tranh xám màu đó, một "hàng rào phòng thủ" tự thân đang dần hình thành. Ý thức của người dùng Việt đã có sự chuyển biến mạnh mẽ khi hơn 83% người tham gia khảo sát cho biết họ đã chú ý đọc kỹ các quyền truy cập trước khi cài đặt ứng dụng. Thói quen sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA) và kiểm tra thông tin trước khi chuyển tiền đã trở thành tiêu chuẩn mới của đa số người dùng. Đặc biệt, làn sóng học tập, nâng cao kỹ năng an ninh mạng với hơn 60% người tham gia là tín hiệu cực kỳ khả quan, cho thấy cộng đồng đã bắt đầu chủ động "trang bị vũ khí" để tự bảo vệ mình trên không gian số.
Bước sang năm 2026, cuộc chiến này dự báo sẽ bước vào một giai đoạn mới khốc liệt hơn với sự tiếp tay của trí tuệ nhân tạo. Tội phạm mạng sẽ không còn tác chiến thủ công mà tận dụng AI để tự động hóa việc phát tán mã độc và dùng Deepfake để tạo ra những kịch bản lừa đảo "thật hơn cả thật". Những video, giọng nói giả mạo người thân hay cán bộ công quyền sẽ là thách thức cực đại cho khả năng nhận diện của người dân. Dù các hành lang pháp lý như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân hay Luật An ninh mạng 2025 đang đi vào thực thi để siết chặt trách nhiệm của các bên, nhưng "lá chắn" quan trọng nhất vẫn nằm ở sự cảnh giác và kỹ năng số của chính mỗi cá nhân. Trong một thế giới mà mã độc có thể nhân bản chỉ bằng một cú nhấp chuột, sự tỉnh táo chính là tài sản quý giá nhất để bảo vệ an toàn tài chính và sự riêng tư của mỗi chúng ta.
Tổng hợp
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview