Vì sao Trái Đất đang tối đi nhanh hơn trước?

[Nhung Phan]

Bạn có để ý bầu trời, ánh sáng hay thời tiết quanh mình đang khác đi không, hay mọi thứ thay đổi âm thầm hơn ta tưởng?

Bắc bán cầu đang tối nhanh hơn​

Một nhóm chuyên gia của NASA đã phân tích dữ liệu vệ tinh suốt 24 năm từ hệ thống CERES, bắt đầu từ năm 1997. CERES theo dõi cách Trái Đất hấp thụ ánh sáng Mặt Trời và phát năng lượng ra không gian. Hai đại lượng này tạo nên cái gọi là ngân sách bức xạ của hành tinh, tức sự cân bằng giữa năng lượng vào và năng lượng thoát ra.

Khi lật lại toàn bộ dữ liệu, họ phát hiện suất phản chiếu của Trái Đất – lượng ánh sáng Mặt Trời mà hành tinh phản xạ trở lại không gian – đang giảm. Nói cách khác, Trái Đất đang tối đi. Và điều đáng chú ý hơn là tốc độ tối đi không đồng đều: Bắc bán cầu tối nhanh hơn Nam bán cầu.

Vì sao ánh sáng phản xạ lại giảm?​

Năng lượng bức xạ và lưu thông giữa khí quyển với đại dương vốn liên kết chặt chẽ. Nhưng nghiên cứu chỉ ra rằng sự mất cân bằng giữa hai bán cầu không được bù đắp như nhiều mô hình cũ từng giả định.

Một số yếu tố khiến Bắc bán cầu hấp thụ nhiều năng lượng hơn gồm:

• Giảm diện tích bề mặt sáng như tuyết và băng
• Biến đổi của hơi nước trong khí quyển
• Tác động từ aerosol và bụi
• Thay đổi suất phản chiếu bề mặt đất liền

Trong khi đó, lượng mây – yếu tố từng được kỳ vọng giúp cân bằng – không đủ để duy trì mức phản chiếu tương đồng giữa hai bán cầu.

Ngoài việc hấp thụ nhiều ánh sáng hơn, Bắc bán cầu còn phát ra nhiều bức xạ sóng dài hơn. Sự kết hợp này làm tăng tốc độ tối đi và kéo theo nhiệt độ tăng nhanh hơn.

Hiệu ứng dây chuyền khó đảo chiều​

Nghiên cứu xuất bản trên tạp chí PNAS cho thấy Bắc bán cầu đang ấm lên rõ rệt so với Nam bán cầu, đặc biệt ở vùng nhiệt đới. Không chỉ tăng nhiệt, khu vực này còn ẩm hơn, phản ánh sự thay đổi quy mô lớn của lưu thông khí quyển.

Khi bề mặt sáng giảm, hành tinh hấp thụ nhiều nhiệt hơn. Băng tan khiến diện tích phản xạ giảm tiếp, tạo vòng xoáy lặp lại: tối hơn – nóng hơn – ít băng hơn – tiếp tục tối hơn.

Nhóm nghiên cứu cảnh báo xu hướng này có thể tiếp tục, và mây sẽ không còn giữ vai trò lớn trong việc phân phối lại nhiệt giữa hai bán cầu như trước đây.

Với Việt Nam nằm ở bán cầu Bắc và chịu ảnh hưởng của khu vực nhiệt đới, câu hỏi đặt ra là chúng ta sẽ chứng kiến những hệ quả nào sớm nhất?

Nguồn: VNExpress.