Vì sao Singapore mua 28% chip Nvidia mà chỉ nhận 1% hàng?

[Nhung Phan]

Singapore chiếm tới 28% doanh thu GPU của Nvidia nhưng chỉ nhận về… 1% hàng hóa. Phần còn lại đã đi đâu?

Ba người đàn ông, hai người Singapore, một người Trung Quốc, đang bị truy tố tại Singapore vì cáo buộc buôn lậu chip Nvidia sang Trung Quốc. Những con chip này được cho là dùng để hỗ trợ DeepSeek, một công ty AI mới nổi đang phát triển mô hình ngôn ngữ lớn cạnh tranh với sản phẩm của Mỹ.

Vụ án được đưa ra ánh sáng sau khi DeepSeek trình làng mô hình AI vào cuối tháng 12 năm 2024, gây chú ý toàn cầu. Mối nghi ngờ nhanh chóng xuất hiện: mô hình này liệu có đang vận hành nhờ chip được nhập lậu từ Mỹ qua các kênh trung gian?

Chính quyền Singapore đã bắt giữ ba người đàn ông này vào đầu năm 2025, sau khi phát hiện hành vi gian lận trong các giao dịch mua bán máy chủ và thiết bị GPU. Cụ thể, họ bị cáo buộc khai sai về điểm đến cuối cùng của các lô hàng, khiến các nhà cung cấp tin rằng hàng hóa sẽ ở lại Singapore, trong khi thực tế có thể đã được chuyển tiếp sang Trung Quốc.

Lệnh cấm chip và kẽ hở logistics​

Từ năm 2022, Mỹ đã siết chặt lệnh kiểm soát xuất khẩu với các loại GPU mạnh nhất, nhằm ngăn Trung Quốc tiếp cận công nghệ AI tiên tiến. Tuy nhiên, hoạt động buôn lậu vẫn tiếp diễn – thậm chí có người khoe công khai trên mạng xã hội về việc tuồn chip qua đường vòng.

Một báo cáo của Nvidia cho biết: năm qua, Singapore đóng góp gần 1/3 doanh thu GPU toàn cầu của họ, nhưng lượng chip thực tế giao đến đảo quốc này chỉ chiếm… 1%. Chênh lệch khổng lồ đó chính là điểm khởi đầu cho các nghi vấn.

Vấn đề nằm ở chỗ: Singapore là trung tâm thương mại tài chính, nên rất nhiều công ty đặt trụ sở, hoặc ít nhất là điểm thanh toán tại đây. Việc thanh toán từ Singapore không có nghĩa hàng hóa sẽ được sử dụng tại đó. Điều này khiến việc truy dấu đích đến cuối cùng của những lô chip AI, vốn thuộc diện bị kiểm soát, trở nên vô cùng khó khăn.

Mỹ muốn kiểm soát tận… GPU chơi game?​

Trước sự phức tạp của hoạt động buôn lậu công nghệ, Mỹ đang xem xét dự luật yêu cầu các GPU, kể cả loại dùng cho chơi game hay AI, phải tích hợp công nghệ định vị hoặc truy dấu. Mục tiêu là kiểm soát chặt hơn việc hàng hóa bị chuyển hướng sau khi xuất khẩu.

Trong khi đó, Nvidia khẳng định họ tuân thủ đầy đủ luật xuất khẩu và không cố ý bán hàng cho các bên nằm trong danh sách đen. CEO Jensen Huang thậm chí còn tuyên bố không có bằng chứng cho thấy chip AI bị chuyển hướng. Tuy nhiên, loạt báo cáo trái chiều khiến nghi vấn chưa được giải tỏa.

Vụ án ở Singapore hiện đã được tòa hoãn đến tháng 8, để phía công tố có thêm thời gian thu thập tài liệu và chờ thông tin từ các đối tác quốc tế. Nhưng rõ ràng, câu chuyện không chỉ là trách nhiệm của vài cá nhân buôn lậu, mà còn là lỗ hổng giữa luật pháp, công nghệ và thương mại toàn cầu. (Tomshardware)