Vì sao mọi cường quốc hải quân đều phải sở hữu tàu sân bay?

[Bui Nhat Minh]

Cuộc tấn công ngày 7/12/1941 vào căn cứ hải quân tại Trân Châu Cảng không chỉ kéo Hoa Kỳ vào Thế chiến II, mà còn mở ra kỷ nguyên mới của chiến tranh hải quân: kỷ nguyên tàu sân bay. Đòn đánh bất ngờ của Nhật Bản đã chứng minh rằng sức mạnh trên biển không còn nằm ở thiết giáp hạm, mà ở những “sân bay nổi” có thể tung máy bay tấn công từ khoảng cách hàng nghìn km.

Chỉ trong vài năm sau cú sốc này, Hải quân Hoa Kỳ đã dốc toàn lực đóng hàng loạt tàu sân bay lớn, biến chúng thành trung tâm sức mạnh để phản công trên khắp Thái Bình Dương. Từ đó, tàu sân bay trở thành trụ cột chiến lược, đóng vai trò quyết định trong các chiến dịch lớn cho đến khi chiến tranh kết thúc.

Từ Trân Châu Cảng đến kỷ nguyên tàu sân bay​

Bài học lớn nhất sau Trân Châu Cảng là khả năng tấn công tầm xa và linh hoạt của không quân hải quân. Một tàu sân bay không chỉ là con tàu, mà là cả một căn cứ không quân di động, có thể mang theo tiêm kích, máy bay cảnh báo sớm, trực thăng và thậm chí cả vũ khí hạt nhân. Nhờ vậy, các cường quốc có thể triển khai sức mạnh ở bất kỳ đại dương nào mà không cần phụ thuộc vào căn cứ trên đất liền.

Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, tàu sân bay tiếp tục tiến hóa. Động cơ phản lực, radar hiện đại, tên lửa dẫn đường, công nghệ tàng hình và hệ thống chỉ huy kiểm soát tiên tiến đều có thể tích hợp lên tàu mà không cần thay đổi cấu trúc cơ bản. Chính khả năng “nâng cấp bằng máy bay” này giúp tàu sân bay duy trì vị thế thống trị suốt hơn 80 năm qua.

Ngày nay, một tàu sân bay hiện đại có thể mang hàng chục máy bay chiến đấu thế hệ mới, thực hiện từ nhiệm vụ phòng không, tấn công mặt đất, trinh sát đến hỗ trợ đổ bộ. Điều đó biến chúng thành biểu tượng quyền lực và công cụ răn đe chiến lược của mọi cường quốc hải quân.

Cuộc chạy đua tàu sân bay của các cường quốc hiện đại​

Bước sang thế kỷ XXI, cạnh tranh giữa các cường quốc lớn khiến tàu sân bay một lần nữa trở thành tâm điểm. Nhiều quốc gia đang đẩy mạnh đóng mới hoặc cải hoán tàu sân bay nhằm mở rộng ảnh hưởng trên biển.

Trung Quốc đã nhanh chóng xây dựng lực lượng tàu sân bay của riêng mình, từ các tàu huấn luyện ban đầu đến những thiết kế nội địa hiện đại hơn, nhằm tăng cường hiện diện ở Biển Đông và Tây Thái Bình Dương. Trong khi đó, Vương quốc Anh khôi phục năng lực tàu sân bay cỡ lớn sau nhiều năm gián đoạn, còn Ấn Độ theo đuổi chiến lược tự đóng tàu sân bay để kiểm soát Ấn Độ Dương.

Ở châu Âu, các quốc gia như Pháp, Ý hay Tây Ban Nha duy trì các tàu sân bay hạng trung phục vụ nhiệm vụ viễn chinh và hỗ trợ NATO. Thổ Nhĩ Kỳ lại lựa chọn hướng đi mới khi phát triển tàu sân bay dành cho máy bay không người lái, phản ánh xu thế chiến tranh tương lai.

Hơn tám thập kỷ sau Trân Châu Cảng, thông điệp vẫn không thay đổi: tàu sân bay là thước đo sức mạnh hải quân. Quốc gia nào sở hữu và vận hành hiệu quả những “pháo đài nổi” này sẽ nắm lợi thế lớn trong việc kiểm soát đại dương và định hình cục diện an ninh toàn cầu. (popularmechanics)