Vì sao hợp đồng 28 tỷ USD của SpaceX vẫn được giữ nguyên dù bị Trump điều tra?

[NhatDuy]

Tháng 6, Nhà Trắng mở cuộc điều tra toàn diện về các hợp đồng của SpaceX. Lý do công khai là kiểm soát rác thải vũ trụ, nhưng ai cũng hiểu mục tiêu là Elon Musk. Gần đây, Musk đã liên tục chỉ trích chính sách của Trump trên mạng xã hội.

Trump tin rằng Musk, dù có tài, vẫn phụ thuộc vào các hợp đồng chính phủ và sẽ bị “xử lý” dễ dàng. Nhưng sau 37 ngày điều tra, chính phủ Mỹ không thể làm gì hơn ngoài việc tiếp tục hợp tác với SpaceX.

Theo bản ghi nhớ nội bộ của NASA do Bill Nelson công bố, bất kỳ sự gián đoạn nào với SpaceX sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho năng lực không gian quốc gia. Lầu Năm Góc khẳng định 65% kế hoạch phóng vệ tinh quân sự Mỹ sẽ bị đình trệ nếu không có SpaceX.

SpaceX nắm giữ công nghệ không thể thay thế​

SpaceX hiện chiếm vị trí số 1 trong ngành phóng tên lửa toàn cầu. Falcon 9 nắm giữ 83% thị phần phóng thương mại và đảm nhận hơn 60% vụ phóng vệ tinh quân sự Mỹ. Đặc biệt, mỗi tên lửa tầng một có thể tái sử dụng trung bình 12 lần, giúp tiết kiệm hàng chục tỷ đô la.

NASA tính toán rằng nếu dùng tên lửa dùng một lần, họ phải chi thêm 15 tỷ USD mỗi năm (tương đương hơn 382.000 tỷ VNĐ). Đây là con số không dễ được Quốc hội thông qua.

Tàu vũ trụ Dragon của SpaceX đã thực hiện 12 sứ mệnh có người lái từ năm 2020, đưa hơn 60 phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Trong khi đó, phương án thay thế là tàu Soyuz của Nga với giá vé 80 triệu USD (hơn 2.000 tỷ VNĐ), phải đặt trước 3 năm và đắt gấp đôi Dragon.

Thêm vào đó, mạng lưới Starlink với gần 5.000 vệ tinh phủ sóng 95% dân số toàn cầu đã trở thành xương sống thông tin của nhiều tổ chức quân sự. Khi chiến sự Ukraine bùng nổ, 70% liên lạc của quân đội Ukraine dựa vào Starlink. Không quân Mỹ hiện yêu cầu toàn bộ thiết bị liên lạc mới phải tương thích với hệ thống này.

Không dễ gì thay thế Musk. Tên lửa New Glenn của Blue Origin mới thử nghiệm lần đầu, còn tên lửa Vulcan của ULA lại đắt hơn 40%. Đặc biệt, dự án đưa người Mỹ trở lại Mặt trăng – Artemis – đang phụ thuộc hoàn toàn vào tên lửa Starship của SpaceX. Nếu mất SpaceX, giấc mơ Mặt trăng sẽ bị hoãn ít nhất 10 năm.

Từ đồng minh thành kẻ đối đầu​

Chỉ 6 tháng trước, Elon Musk vẫn là người thân cận với Trump. Ông đã chi 130 triệu USD (gần 3.300 tỷ VNĐ) để hỗ trợ chiến dịch tranh cử 2024, đồng thời cho Trump sử dụng nền tảng X làm kênh truyền thông chính.

Musk từng được Trump cho phép ra vào Nhà Trắng tự do và đóng góp vào các kế hoạch cắt giảm chi tiêu chính phủ. Trump còn coi Musk như cánh tay phải về chiến lược không gian.

Nhưng mọi thứ thay đổi vào tháng 6, khi Trump ký Đạo luật to lớn, đẹp đẽ cắt giảm ưu đãi thuế cho các công ty công nghệ. Musk lập tức phản ứng bằng loạt tweet chỉ trích gay gắt, cho rằng chính sách này sẽ “phá hủy sự đổi mới của nước Mỹ” và hỏi thẳng Trump trên mạng xã hội rằng liệu ông có bị Wall Street “dắt mũi”.

Trump nổi giận. Với ông, lòng trung thành quan trọng hơn hiệu quả. Việc Musk công khai đối đầu khiến Trump ra lệnh điều tra các hợp đồng của SpaceX, thậm chí đe dọa cắt nguồn cung cấp thực phẩm và gây áp lực kinh tế lên Musk.

Tuy nhiên, Elon Musk không phải người dễ bị uy hiếp. Ông phản công bằng cách hé lộ vụ án Epstein, chỉ trích lời hứa tranh cử của Trump và gây chia rẽ trong phong trào MAGA. Cuối cùng, Musk đăng ký cho Đảng Mỹ để chuẩn bị tranh cử giữa kỳ năm 2026.

Bài học từ Tesla giúp Musk hiểu rằng: có tiền thôi chưa đủ, bạn còn phải có quyền lực chính trị để tự bảo vệ mình.

Trường hợp giữa Trump và Musk cho thấy: thời đại mà chính trị kiểm soát mọi thứ đã thay đổi. Những ông trùm công nghệ mới như Musk có thể nắm cả công nghệ, truyền thông, dữ liệu và quân sự, những yếu tố mà quyền lực cũ không còn dễ kiểm soát. (Sohu)