Dũng Đỗ
Topaz
Đằng sau sự hào nhoáng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến hay những chiếc xe tự lái hiện đại tại thung lũng Silicon là một thực tế ít ai biết đến: hàng ngàn nông dân tại các vùng quê hẻo lánh của Ấn Độ đang ngày đêm đóng vai trò là những "người thầy" dạy cho máy móc cách nhìn và hiểu thế giới. Sự trỗi dậy của lực lượng lao động giá rẻ nhưng có kỹ năng này đang vẽ lại bản đồ công nghệ toàn cầu, đưa Ấn Độ trở thành một mắt xích không thể thay thế trong kỷ nguyên số.
Cuộc sống kép: Ban ngày làm ruộng, ban đêm huấn luyện AI
Tại bang Jharkhand thuộc miền đông Ấn Độ, Chandmani Kerketta, 27 tuổi, đang sống một cuộc đời với hai vai trò hoàn toàn đối lập. Khi mặt trời lên, cô là một nông dân cần mẫn chăm sóc đồng ruộng như bao thế hệ trước đó. Nhưng khi màn đêm buông xuống, Kerketta trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Công việc của cô là dán nhãn dữ liệu (data labeling) – một nhiệm vụ cơ bản nhưng mang tính sống còn đối với công nghệ học máy (machine learning). Cô tỉ mỉ chú thích và kiểm tra chất lượng cho hàng trăm hình ảnh, video để các thuật toán có thể nhận diện vật thể, phục vụ cho các ứng dụng như xe tự lái.
Kerketta là người đầu tiên trong dòng họ được đi học cao đẳng. Sau khi hoàn thành một khóa đào tạo máy tính tại quê nhà, cô đã gia nhập đội quân hơn 200.000 người dán nhãn đang sinh sống rải rác tại các làng mạc và thị trấn nhỏ của Ấn Độ. Theo số liệu từ công ty Scry AI có trụ sở tại Mỹ, lực lượng này hiện chiếm tới một nửa nguồn lao động dán nhãn dữ liệu trên toàn cầu và con số vẫn đang tiếp tục tăng trưởng. Đối với những người như Kerketta, công việc này không chỉ mang lại thu nhập để trang trải việc học mà còn cho phép cô được ở lại quê hương, vừa phát triển sự nghiệp vừa trông coi nông trường của gia đình.
Một người nông dân đang làm công việc "dạy" cho AI tại nhà ở bang Jharkhand, miền đông Ấn Độ
Xu hướng "Canh tác đám mây" và sự dịch chuyển về vùng lõi
Ấn Độ hiện đã vươn lên vị trí thứ ba thế giới về sức mạnh AI, vượt qua cả những cường quốc công nghệ như Hàn Quốc và Nhật Bản theo đánh giá của Viện AI hướng đến Con người (HAI) thuộc Đại học Stanford. Sự thăng hạng này không chỉ đến từ các đại đô thị như Bengaluru hay Hyderabad mà đang lan rộng mạnh mẽ về các vùng nông thôn thông qua xu hướng "cloud farming" (canh tác lao động số từ xa). Các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft và Amazon đang rót hàng tỷ USD vào quốc gia này, tạo động lực cho các doanh nghiệp gia công chuyển dịch hoạt động về vùng xa để tận dụng nguồn lao động dồi dào và chi phí mặt bằng thấp.
Mohan Kumar, một cư dân tại thị trấn TN Palayam (bang Tamil Nadu), là minh chứng điển hình cho xu thế này. Anh làm việc cho Desicrew, một công ty tiên phong trong lĩnh vực canh tác lao động số được thành lập từ năm 2005. Nhiệm vụ hàng ngày của Kumar là thu thập thông tin, dán nhãn và huấn luyện các mô hình AI để chúng có khả năng tự nhận diện và dự đoán vật thể. Anh khẳng định rằng kỹ năng và chất lượng công việc của mình không hề thua kém bất kỳ đồng nghiệp nào đang ngồi tại các tòa nhà chọc trời ở Mỹ hay châu Âu, dù anh đang làm việc từ một thị trấn nhỏ.
Bàn làm việc tại nhà của một người nông dân đang "dạy" cho AI
Chất lượng toàn cầu từ những ngôi làng hẻo lánh
Ông Mannivannan J K, CEO của Desicrew, chia sẻ triết lý kinh doanh cốt lõi của công ty là mang việc làm đến nơi người lao động sinh sống thay vì buộc họ phải di cư lên thành phố lớn. Ông cho biết khoảng 30-40% đơn hàng hiện tại của công ty liên quan trực tiếp đến AI và con số này dự kiến sẽ tăng lên 75-100% trong tương lai gần. Ông nhấn mạnh rằng các trung tâm dữ liệu ở nông thôn của Desicrew hoàn toàn đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về bảo mật dữ liệu, đường truyền Internet và nguồn điện ổn định, xóa tan định kiến về sự kém phát triển của vùng quê.
Tại bang Tamil Nadu, Indu Nadarajan, một thạc sĩ toán học, hàng ngày lái xe qua những con đường quanh co để đến văn phòng của NextWealth tại một thị trấn nhỏ. Công việc của cô là dán nhãn vạch kẻ đường và đèn tín hiệu để huấn luyện xe tự lái cho các khách hàng tại Mỹ, châu Âu và châu Á. Nadarajan bày tỏ niềm tự hào khi có thể tiếp cận và làm việc với những công nghệ tiên tiến nhất ngay tại quê nhà mà không cần phải chen chúc ở các siêu đô thị như Chennai.
Tương lai của ngành gia công tri thức
Bà Mythily Ramesh, đồng sáng lập và giám đốc quản lý của NextWealth, chỉ ra một thực tế rằng 60% cử nhân Ấn Độ xuất thân từ các thị trấn nhỏ, nhưng các doanh nghiệp IT truyền thống thường bỏ qua nguồn lực khổng lồ này. NextWealth, với mạng lưới 5.000 nhân viên tại 11 văn phòng vệ tinh, đang nỗ lực thay đổi điều đó. Bà Ramesh nhận định rằng những thuật toán tiên tiến nhất thế giới hiện nay đang được huấn luyện và xác thực chính tại các vùng quê của Ấn Độ.
Theo bà Ramesh, mọi mô hình AI, từ ChatGPT đến phần mềm nhận diện khuôn mặt, đều cần một lượng dữ liệu khổng lồ do con người xử lý thủ công, và đây chính là "xương sống" của ngành canh tác lao động số. Bà dự báo trong 3-5 năm tới, lĩnh vực AI và AI tạo sinh sẽ tạo ra gần 100 triệu việc làm liên quan đến huấn luyện và kiểm soát dữ liệu. Mặc dù các quốc gia khác như Philippines đang nỗ lực bám đuổi, nhưng với lợi thế về quy mô và sự khởi đầu sớm, các thị trấn nhỏ của Ấn Độ sẽ tiếp tục duy trì vị thế thống trị trong ít nhất 5-7 năm tới, miễn là họ tận dụng tốt cơ hội này trước khi khoảng cách công nghệ bị thu hẹp.
Cuộc sống kép: Ban ngày làm ruộng, ban đêm huấn luyện AI
Tại bang Jharkhand thuộc miền đông Ấn Độ, Chandmani Kerketta, 27 tuổi, đang sống một cuộc đời với hai vai trò hoàn toàn đối lập. Khi mặt trời lên, cô là một nông dân cần mẫn chăm sóc đồng ruộng như bao thế hệ trước đó. Nhưng khi màn đêm buông xuống, Kerketta trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Công việc của cô là dán nhãn dữ liệu (data labeling) – một nhiệm vụ cơ bản nhưng mang tính sống còn đối với công nghệ học máy (machine learning). Cô tỉ mỉ chú thích và kiểm tra chất lượng cho hàng trăm hình ảnh, video để các thuật toán có thể nhận diện vật thể, phục vụ cho các ứng dụng như xe tự lái.
Kerketta là người đầu tiên trong dòng họ được đi học cao đẳng. Sau khi hoàn thành một khóa đào tạo máy tính tại quê nhà, cô đã gia nhập đội quân hơn 200.000 người dán nhãn đang sinh sống rải rác tại các làng mạc và thị trấn nhỏ của Ấn Độ. Theo số liệu từ công ty Scry AI có trụ sở tại Mỹ, lực lượng này hiện chiếm tới một nửa nguồn lao động dán nhãn dữ liệu trên toàn cầu và con số vẫn đang tiếp tục tăng trưởng. Đối với những người như Kerketta, công việc này không chỉ mang lại thu nhập để trang trải việc học mà còn cho phép cô được ở lại quê hương, vừa phát triển sự nghiệp vừa trông coi nông trường của gia đình.
Một người nông dân đang làm công việc "dạy" cho AI tại nhà ở bang Jharkhand, miền đông Ấn Độ
Xu hướng "Canh tác đám mây" và sự dịch chuyển về vùng lõi
Ấn Độ hiện đã vươn lên vị trí thứ ba thế giới về sức mạnh AI, vượt qua cả những cường quốc công nghệ như Hàn Quốc và Nhật Bản theo đánh giá của Viện AI hướng đến Con người (HAI) thuộc Đại học Stanford. Sự thăng hạng này không chỉ đến từ các đại đô thị như Bengaluru hay Hyderabad mà đang lan rộng mạnh mẽ về các vùng nông thôn thông qua xu hướng "cloud farming" (canh tác lao động số từ xa). Các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft và Amazon đang rót hàng tỷ USD vào quốc gia này, tạo động lực cho các doanh nghiệp gia công chuyển dịch hoạt động về vùng xa để tận dụng nguồn lao động dồi dào và chi phí mặt bằng thấp.
Mohan Kumar, một cư dân tại thị trấn TN Palayam (bang Tamil Nadu), là minh chứng điển hình cho xu thế này. Anh làm việc cho Desicrew, một công ty tiên phong trong lĩnh vực canh tác lao động số được thành lập từ năm 2005. Nhiệm vụ hàng ngày của Kumar là thu thập thông tin, dán nhãn và huấn luyện các mô hình AI để chúng có khả năng tự nhận diện và dự đoán vật thể. Anh khẳng định rằng kỹ năng và chất lượng công việc của mình không hề thua kém bất kỳ đồng nghiệp nào đang ngồi tại các tòa nhà chọc trời ở Mỹ hay châu Âu, dù anh đang làm việc từ một thị trấn nhỏ.
Bàn làm việc tại nhà của một người nông dân đang "dạy" cho AI
Chất lượng toàn cầu từ những ngôi làng hẻo lánh
Ông Mannivannan J K, CEO của Desicrew, chia sẻ triết lý kinh doanh cốt lõi của công ty là mang việc làm đến nơi người lao động sinh sống thay vì buộc họ phải di cư lên thành phố lớn. Ông cho biết khoảng 30-40% đơn hàng hiện tại của công ty liên quan trực tiếp đến AI và con số này dự kiến sẽ tăng lên 75-100% trong tương lai gần. Ông nhấn mạnh rằng các trung tâm dữ liệu ở nông thôn của Desicrew hoàn toàn đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về bảo mật dữ liệu, đường truyền Internet và nguồn điện ổn định, xóa tan định kiến về sự kém phát triển của vùng quê.
Tại bang Tamil Nadu, Indu Nadarajan, một thạc sĩ toán học, hàng ngày lái xe qua những con đường quanh co để đến văn phòng của NextWealth tại một thị trấn nhỏ. Công việc của cô là dán nhãn vạch kẻ đường và đèn tín hiệu để huấn luyện xe tự lái cho các khách hàng tại Mỹ, châu Âu và châu Á. Nadarajan bày tỏ niềm tự hào khi có thể tiếp cận và làm việc với những công nghệ tiên tiến nhất ngay tại quê nhà mà không cần phải chen chúc ở các siêu đô thị như Chennai.
Tương lai của ngành gia công tri thức
Bà Mythily Ramesh, đồng sáng lập và giám đốc quản lý của NextWealth, chỉ ra một thực tế rằng 60% cử nhân Ấn Độ xuất thân từ các thị trấn nhỏ, nhưng các doanh nghiệp IT truyền thống thường bỏ qua nguồn lực khổng lồ này. NextWealth, với mạng lưới 5.000 nhân viên tại 11 văn phòng vệ tinh, đang nỗ lực thay đổi điều đó. Bà Ramesh nhận định rằng những thuật toán tiên tiến nhất thế giới hiện nay đang được huấn luyện và xác thực chính tại các vùng quê của Ấn Độ.
Theo bà Ramesh, mọi mô hình AI, từ ChatGPT đến phần mềm nhận diện khuôn mặt, đều cần một lượng dữ liệu khổng lồ do con người xử lý thủ công, và đây chính là "xương sống" của ngành canh tác lao động số. Bà dự báo trong 3-5 năm tới, lĩnh vực AI và AI tạo sinh sẽ tạo ra gần 100 triệu việc làm liên quan đến huấn luyện và kiểm soát dữ liệu. Mặc dù các quốc gia khác như Philippines đang nỗ lực bám đuổi, nhưng với lợi thế về quy mô và sự khởi đầu sớm, các thị trấn nhỏ của Ấn Độ sẽ tiếp tục duy trì vị thế thống trị trong ít nhất 5-7 năm tới, miễn là họ tận dụng tốt cơ hội này trước khi khoảng cách công nghệ bị thu hẹp.