Truyền thông Trung Quốc nghĩ Hải quân Mỹ có đang mất dần ưu thế tại Châu Á Thái Bình Dương

[Mr Bens]

Một bài phân tích của trang Sohu, Trung Quốc. Không lạ gì khi đánh giá Mỹ đang mất ưu thế ở Châu Á Thái Bình Dương, nhưng ngoài đánh giá chủ quan, bài viết có một số thông tin cũng đáng tham khảo nên mình lấy về để anh em đọc cho vui.

Trong nhiều năm qua, Hoa Kỳ đã đầu tư hàng tỷ đô la Mỹ (tương đương hàng nghìn tỷ VNĐ) vào lực lượng quân sự để duy trì ảnh hưởng tại Châu Á Thái Bình Dương. Các liên minh với Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Philippines được Washington thúc đẩy nhằm tổ chức tập trận và duy trì hiện diện, với mục tiêu được tuyên bố là bảo vệ tự do hàng hải, nhưng cũng để hạn chế sự mở rộng của Trung Quốc. Năm 2024, các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ thường xuyên áp sát Biển Đông, tiến hành hoạt động tự do hàng hải, tạo thêm áp lực tại Eo biển Đài Loan và Biển Đông. Trung Quốc đáp trả bằng việc triển khai tàu và máy bay giám sát.

Trong khuôn khổ AUKUS, Hoa Kỳ hợp tác với Úc và Anh từ năm 2021 và triển khai sâu hơn từ năm 2024. Tháng 9 năm 2025, Úc đầu tư 7,9 tỷ đô la Úc (khoảng 129 nghìn tỷ VNĐ) để nâng cấp cơ sở đóng tàu chuẩn bị cho chương trình tàu ngầm SSN AUKUS. Mỹ cũng xem xét bán ba đến năm tàu ngầm lớp Virginia cho Úc từ năm 2032. Cùng thời điểm, Mỹ mở rộng căn cứ tại Guam và tăng cường hiện diện tại Okinawa. Tuy nhiên, hải quân Trung Quốc cũng liên tục phát triển và năm 2024 số lượng tàu đã vượt Mỹ, dù trọng tải tổng thể vẫn thấp hơn. Khả năng hoạt động gần bờ của Trung Quốc được đánh giá mạnh, tạo thêm thách thức cho các kế hoạch triển khai của Washington.

Từ ngày 21 đến 22 tháng 2 năm 2025, Hải quân Trung Quốc tập trận bắn đạn thật tại Biển Tasman và Nam Thái Bình Dương. Cuộc tập trận diễn ra gần Úc và New Zealand nhưng vẫn tuân thủ luật pháp quốc tế. Phía Úc không phản đối công khai, còn Mỹ xử lý khéo léo để tránh làm căng thẳng gia tăng, nhất là trong bối cảnh họ có thể phải điều tàu sân bay sang Trung Đông nếu xung đột Israel Palestine diễn biến xấu hơn. Điều này đặt Washington vào thế phải phân bổ lại lực lượng giữa hai khu vực.

Tháng 7 năm 2025, Mỹ và Úc tổ chức tập trận Talisman Sabre tại Biển San Hô với sự tham gia của lực lượng từ 19 quốc gia. Trung Quốc tiếp tục duy trì hoạt động tuần tra tại Vịnh Bắc Bộ và Eo biển Đài Loan, triển khai tàu khu trục Type 055. Trong môi trường cạnh tranh căng thẳng, Mỹ muốn thể hiện khả năng răn đe, trong khi Trung Quốc chú trọng huấn luyện thực tế. Tên lửa tầm xa của Trung Quốc khiến các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ phải tính toán kỹ trước khi tiếp cận vùng biển gần.

Hải quân Mỹ chịu nhiều áp lực do triển khai liên tục​

Dù sở hữu hạm đội có trọng tải lớn nhất thế giới, hải quân Mỹ đang đối mặt với tỷ lệ tai nạn tăng cao do hoạt động với cường độ lớn. Theo Bộ Tư lệnh An toàn Hải quân, năm tài chính 2024 ghi nhận mức tai nạn cao nhất trong 10 năm, chủ yếu liên quan va chạm và thiệt hại nhân sự. Trong một nhiệm vụ tại Biển Đỏ, tàu khu trục Mỹ bắn nhầm trực thăng MH 60 của chính mình, khiến phải triển khai tìm kiếm cứu nạn quy mô lớn.

Năm 2025 tiếp tục có nhiều sự cố. Ngày 12 tháng 2, máy bay EA 18G Growler rơi xuống Vịnh San Diego, phi công phải nhảy dù. Ngày 30 tháng 7, máy bay F 35C trên tàu USS Nimitz gặp sự cố và rơi xuống biển, gây xáo trộn trên mặt nước trong lúc cứu nạn. Tai nạn xe máy trong quân đội cũng tăng mạnh, với 22 quân nhân thiệt mạng trong nửa đầu năm 2025 và đến tháng 10 con số đã là 45, gấp đôi năm 2024.

Tàu đổ bộ LCAC cũng gặp sự cố năm 2024, khi hai chiếc va chạm làm 36 quân nhân bị thương, trong đó có 5 ca nặng. Các báo cáo cho thấy nguyên nhân chính là bảo trì không đầy đủ và áp lực nhiệm vụ kéo dài.

Nguyên nhân sâu xa của những vấn đề này là sự lão hóa của nhiều tàu chiến chủ lực. Động cơ tàu khu trục Arleigh Burke đã cũ, xưởng Newport News gặp hạn chế công suất khiến sửa chữa kéo dài. Việc phân bổ lực lượng quá mức ở Châu Á Thái Bình Dương, cộng thêm nguy cơ phải điều tàu đến Trung Đông, khiến khả năng duy trì hạm đội gặp khó khăn. Đến cuối năm 2024, toàn bộ các tàu sân bay Mỹ dự kiến phải hiện diện ở Trung Đông, để lại khoảng trống ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương.

Trung Quốc hiện đại hóa hải quân, Mỹ điều chỉnh ngân sách và chiến lược​

Trung Quốc tiếp tục mở rộng hải quân với chi phí sản xuất thấp nhờ nền công nghiệp trong nước. Tàu khu trục Type 055 được đưa vào sử dụng với số lượng lớn và tên lửa Đông Phong bố trí dọc bờ biển. Các mô phỏng của Mỹ cho thấy nhóm tàu sân bay có thể đối mặt nhiều nguy cơ nếu tiếp cận khu vực gần bờ. Tàu sân bay Phúc Kiến, biên chế ngày 5 tháng 11 tại Tam Á, sở hữu máy phóng điện từ, trọng lượng khoảng 80.000 tấn và hệ thống động lực mạnh, hỗ trợ máy bay J 15 hoạt động hiệu quả.

Trước áp lực tài chính, ngày 20 tháng 2 năm 2025, Lầu Năm Góc đề xuất giảm 8 phần trăm ngân sách quốc phòng mỗi năm trong 5 năm, tiết kiệm hàng chục tỷ đô la Mỹ (tương đương hàng trăm tỷ VNĐ) từ mức 850 tỷ đô la Mỹ (hơn 21 triệu tỷ VNĐ). Tuy nhiên, ngân sách cho Châu Á Thái Bình Dương lại được tăng 15 phần trăm để duy trì chiến lược tái cân bằng. Ngày 19 tháng 2, Trump ký sắc lệnh giảm quân số tại Đức, cắt viện trợ và khiến tàu tiếp tế tại Biển Đen bị trì hoãn.

Trung Quốc duy trì chi tiêu ổn định với mục tiêu bảo vệ chủ quyền và lợi ích phát triển. Dù Trump đề nghị Trung Quốc và Nga giảm ngân sách 50 phần trăm, chi tiêu của Mỹ vẫn lớn hơn nhiều. Với lợi thế công nghiệp, Trung Quốc tiếp tục đẩy nhanh tiến độ đóng tàu và hiện đại hóa lực lượng.

Trong bối cảnh này, việc Mỹ muốn điều chỉnh chiến lược và giảm tải không hề dễ dàng. Chính sách Nước Mỹ trên hết đòi hỏi thay đổi trong hợp tác với đồng minh, nhưng sự phối hợp giữa Washington và các đối tác chưa thật sự đồng bộ. Nhật Bản mở rộng căn cứ, Úc đầu tư mạnh vào xưởng đóng tàu. Trung Quốc nhấn mạnh phát triển hải quân nhằm duy trì ổn định khu vực. Về dài hạn, môi trường Châu Á Thái Bình Dương sẽ cần nhiều nỗ lực hợp tác để tránh căng thẳng không cần thiết và giúp các nước duy trì cân bằng chiến lược. (Sohu)