Trung Quốc đang làm gì để vượt Mỹ về AI?

[Nhung Phan]

Một báo cáo mới từ Đại học Bắc Kinh và Viện Thông tin Khoa học và Kỹ thuật Trung Quốc cho thấy: khoảng cách về trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn luôn được coi là “không tưởng” để san bằng, đang dần thu hẹp lại.

Cụ thể, Trung Quốc đạt 58,01 điểm trong chỉ số đổi mới AI toàn cầu, trong khi Mỹ vẫn đứng đầu với 77,97 điểm. Dù cách biệt vẫn còn gần 20 điểm, nhưng con số này đã giảm so với mức hơn 22 điểm năm trước. Trong khi đó, vị trí thứ ba là Anh chỉ đạt 36,6 điểm, bỏ khá xa phía sau.

Điều này có nghĩa gì? Trung Quốc, dù chưa bắt kịp Mỹ, nhưng đang tăng tốc cực nhanh, và khoảng cách này không còn "bất biến" nữa.

Tăng trưởng dữ dội nhưng vẫn còn "nút thắt"​

Xét trên 5 khía cạnh chính của đổi mới AI trong báo cáo, Trung Quốc cho thấy sự tiến bộ rất rõ:

• Số lượng dự án AI mã nguồn mở tăng 150% kể từ 2018
• Số lượng doanh nghiệp AI tăng 550% từ 2013 đến 2024

Tuy nhiên, vẫn có những điểm yếu: Trung Quốc tụt lại sau Mỹ ở hai hạng mục chiến lược, số lượng bằng sáng chế giá trị cao và quy mô đầu tư vốn mạo hiểm. Đây là những yếu tố mang tính nền tảng và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thương mại hóa AI.

Nhưng điều thú vị là, năm nay, Trung Quốc đã tạo ra một bước ngoặt bất ngờ: startup DeepSeek tung mô hình AI giá rẻ khiến cả thế giới chú ý, thậm chí còn khiến cổ phiếu Nvidia sụt giá. Những ông lớn như Tencent, Alibaba cũng không đứng ngoài cuộc, đồng loạt đẩy mạnh phát triển mô hình riêng.

Chiến lược dài hơi của Trung Quốc​

Không chỉ là tăng trưởng ngắn hạn, Trung Quốc đang đi những bước dài để chuẩn bị cho một “trật tự AI mới”:

• Thủ tướng Lý Cường đề xuất thành lập tổ chức AI toàn cầu, đặt trụ sở tại Thượng Hải.
• Quận Phố Đông đặt mục tiêu thu hút 1.000 công ty AI trong 3 năm, đầu tư hạ tầng AI với cụm máy tính 10.000 chip và sân tập robot hình người, một thứ gần như chưa có tiền lệ.

Phố Đông cũng đã có hơn 160 tỷ nhân dân tệ giá trị ngành AI, và vừa công bố quỹ đầu tư AI trị giá 2 tỷ nhân dân tệ.

Tại Hội nghị WAIC, Baidu cũng không kém cạnh khi công bố công nghệ người kỹ thuật số thế hệ mới, NOVA, dự kiến ra mắt vào tháng 10. Một avatar ảo của Luo Yonghao, người nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ Trung Quốc, đã giúp bán hơn 55 triệu nhân dân tệ hàng hóa chỉ trong một buổi livestream. Công nghệ này không còn là khoa học viễn tưởng, mà đã tạo ra tiền mặt thật.

Liệu AI Trung Quốc có đủ sức bật vượt Mỹ?​

Khoảng cách đang thu hẹp, mô hình đang thương mại hóa, hạ tầng đang được xây dựng rầm rộ. Nhưng vẫn còn nhiều mắt xích mà Trung Quốc phải tháo gỡ, đặc biệt là ở mặt sáng chế lõi và đầu tư chất lượng cao.

Câu hỏi đặt ra là nếu Việt Nam muốn đón đầu làn sóng AI này, liệu chúng ta sẽ đi cùng ai, Mỹ, Trung Quốc, hay chính mình? (Thestandard)