Trong môi trường không trọng lực, các phi hành gia ăn uống bằng cách này

[Tháp rơi tự do]

Trên Trái Đất, khi thả rơi một vật, nó sẽ chạm đất nhờ trọng lực. Điều này khiến nhiều người mặc định rằng khi chúng ta nuốt nước hay thức ăn, chính lực hút của Trái Đất đang kéo chúng trôi xuống dạ dày. Tuy nhiên, nếu điều đó là đúng thì các phi hành gia trong môi trường vi trọng lực sẽ không thể ăn uống bình thường. Thực tế lại hoàn toàn ngược lại, và lời giải nằm ở một cơ chế sinh học đặc biệt của cơ thể con người mang tên “nhu động”.

Ảnh động mô tả nhu động khi nuốt thức ăn ​

Quay trở lại những năm 1960, khi ngành hàng không vũ trụ còn ở giai đoạn sơ khai, giới khoa học từng lo ngại rằng con người sẽ không thể nuốt thức ăn trong không gian, thậm chí có nguy cơ bị nghẹn. Mãi đến năm 1962, trong sứ mệnh Mercury-Atlas 6, phi hành gia John Glenn đã trực tiếp bác bỏ giả thuyết này khi ông ăn thành công món sốt táo từ một tuýp kim loại. Sự kiện này không chỉ chứng minh con người có thể ăn trong môi trường không trọng lực mà còn mở ra tiền đề cho các chuyến du hành dài ngày sau này.

Câu trả lời thực sự nằm ở cơ chế nhu động – một “băng chuyền sinh học” vô hình trong cơ thể. Đây không phải là sự rơi tự do của thức ăn, mà là chuỗi co thắt và giãn nở nhịp nhàng của các cơ trơn trong hệ tiêu hóa. Khi thức ăn đi vào thực quản, các lớp cơ phía trên sẽ co lại để ngăn trào ngược, trong khi phần phía dưới giãn ra, tạo thành lực đẩy giúp thức ăn di chuyển theo một chiều xuống dạ dày. Quá trình này hoàn toàn tự động và được điều khiển bởi hệ thần kinh ruột, hoạt động độc lập với trọng lực. Chính vì vậy, dù bạn đang đứng, nằm hay thậm chí lộn ngược, việc nuốt vẫn diễn ra trơn tru.

Sau khi đi qua thực quản, thức ăn tiếp tục được xử lý tại dạ dày và ruột. Ở dạ dày, nhu động trở nên mạnh mẽ hơn nhằm nghiền nhỏ thức ăn và trộn với dịch vị để tạo thành dưỡng trấp. Khi xuống ruột non, các chuyển động này tiếp tục giúp trộn đều và phân giải chất dinh dưỡng để cơ thể hấp thụ. Trong điều kiện bình thường, nhu động ruột diễn ra liên tục với tần suất ổn định, đảm bảo hệ tiêu hóa vận hành hiệu quả.

Tuy nhiên, cơ chế này không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Khi nhu động hoạt động quá mạnh, thức ăn sẽ di chuyển quá nhanh, khiến cơ thể không kịp hấp thụ nước và chất dinh dưỡng, gây ra tiêu chảy và đau bụng. Ngược lại, nếu nhu động chậm lại, thức ăn bị ứ đọng sẽ dẫn đến đầy hơi, chướng bụng và táo bón. Vì vậy, việc duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và vận động hợp lý là cần thiết để hệ tiêu hóa hoạt động ổn định.

Dù nhu động giúp con người ăn uống bình thường trong không gian, việc thiếu trọng lực vẫn gây ra những hiện tượng khá thú vị. Trên Trái Đất, trọng lực giúp phân tách khí và chất lỏng trong dạ dày, khiến khí nổi lên trên và dễ dàng thoát ra ngoài khi ợ. Nhưng trong môi trường vi trọng lực, mọi thứ hòa trộn với nhau thành một khối, khiến việc ợ hơi trở nên khó khăn và thường đi kèm với chất lỏng – hiện tượng mà các phi hành gia gọi là “ợ ướt”. Đây cũng là lý do đồ uống có gas bị hạn chế trong không gian.

Nhìn một cách tổng thể, nhu động là minh chứng rõ ràng cho sự tinh vi của cơ thể con người. Dù tiến hóa trong môi trường có trọng lực, cơ thể vẫn được “thiết kế” với những cơ chế đủ linh hoạt để thích nghi trong cả những điều kiện khắc nghiệt như không gian. Chính điều đó cho thấy con người không chỉ tồn tại mà còn có khả năng vươn xa hơn, vượt ra ngoài những giới hạn tưởng chừng bất biến của tự nhiên.