Trí tuệ nhân tạo có thật sự dạy bạn học không?

[Nguyễn Hoàng]

Dù nhiều sinh viên lo ngại việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) khiến họ không thực sự học được gì, phần lớn vẫn kỳ vọng các trường đại học sẽ trang bị công cụ này trong chương trình học. Đây là kết quả từ một cuộc khảo sát hơn 1.200 sinh viên tại Úc, do Studiosity – đơn vị chuyên hỗ trợ học thuật – ủy quyền thực hiện.

Lo lắng nhiều nhưng vẫn muốn có AI​

Cứ 4 sinh viên thì có 1 người lo sợ rằng việc sử dụng AI khiến mình học được rất ít hoặc thậm chí không học gì. Đồng thời, 7/10 sinh viên bày tỏ lo ngại về nguy cơ mắc lỗi, gian lận hoặc đạo văn khi dùng công cụ AI.

Tuy nhiên, mâu thuẫn ở chỗ: dù hoài nghi, 11 trên 20 sinh viên vẫn muốn trường đại học cung cấp công cụ AI để hỗ trợ học tập. Con số này cao hơn ở một số nhóm: 75% sinh viên quốc tế, 60% sinh viên nam và 55% sinh viên nói chung đều có cùng mong muốn. Các sinh viên trong các ngành như Kinh doanh, STEM và Y khoa đặc biệt mong muốn có AI hỗ trợ, dù chỉ 40% trong số họ thực sự tin rằng AI giúp cải thiện việc học.

Áp lực học tập và nhu cầu hướng dẫn từ trường​

Jack Goodman - người sáng lập Studiosity – nhận định sinh viên đang ở thế "tiến thoái lưỡng nan". Họ cảm thấy bị áp lực khi xung quanh đều dùng AI, nhưng lại không chắc liệu mình có thực sự học được gì từ công cụ này. Ông gọi hiện tượng này là “lớp phủ học tập” – khi sinh viên có cảm giác như đang học, nhưng thật ra không diễn ra quá trình tư duy.

Goodman cho rằng sinh viên cần được trường đại học hướng dẫn rõ ràng về cách sử dụng AI một cách đạo đức, có kiểm soát, để đảm bảo việc học diễn ra thực chất. Theo ông, những công cụ AI hiện nay “không được thiết kế để dạy”, mà chỉ đơn thuần là tạo ra câu trả lời – điều này dễ khiến sinh viên nhầm lẫn giữa biết câu trả lời và thực sự hiểu vấn đề.

Dịch vụ “AI for Learning” của Studiosity được xây dựng nhằm giải quyết lo ngại đó – bằng cách cung cấp phản hồi dạng “hỗ trợ chứ không đưa đáp án”, giúp sinh viên định hướng việc học mà không đánh mất nỗ lực trí tuệ cá nhân.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy sinh viên đang chịu áp lực rất lớn từ khối lượng công việc: 26% sinh viên Úc được khảo sát đang làm việc toàn thời gian – tăng vọt so với chỉ 4% năm 2018. Thậm chí, 17% còn đang kết hợp học toàn thời gian và làm việc toàn thời gian cùng lúc. Theo Goodman, việc này là “gần như không thể duy trì” và dễ dẫn đến kiệt sức, đặc biệt khi học vào buổi tối và cuối tuần. (timeshighereducation)