Tiểu hành tinh Bennu hé lộ manh mối về sự sống trong Hệ Mặt trời

[Bui Nhat Minh]

Hai nghiên cứu mới được công bố trên các tạp chí Nature và Nature Astronomy đã đem đến những thông tin thú vị từ mẫu vật của tiểu hành tinh Bennu được tàu vũ trụ OSIRIS-REx mang về Trái đất vào tháng 9 năm 2023. Mặc dù không phát hiện sự sống, nhưng các nhà khoa học phát hiện rằng mẫu vật chứa nhiều thành phần quan trọng để hình thành sự sống như axit amin, nucleobase (thành phần cấu tạo DNA và RNA), cùng khoáng chất bay hơi (evaporite) một loại khoáng chỉ hình thành khi có nước mặn.

Phát hiện này củng cố giả thuyết rằng Hệ Mặt trời thuở sơ khai có thể từng thuận lợi cho sự sống hơn nhiều so với chúng ta từng nghĩ. Nó cũng giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách các phân tử hữu cơ có thể đã được hình thành và phân tán trong vũ trụ từ hàng tỷ năm trước.

Một “viên nang thời gian” từ thuở sơ khai​

Câu chuyện của Bennu bắt đầu từ hơn 4,5 tỷ năm trước, khi một tiểu hành tinh lớn được hình thành ở rìa ngoài Hệ Mặt trời, bên ngoài quỹ đạo sao Mộc. Khoảng 1–2 tỷ năm trước, vật thể đó vỡ ra trong Vành đai Tiểu hành tinh, tạo ra Bennu một khối đá không lớn nhưng mang trong mình “ký ức” của vũ trụ thời sơ khai.

Năm 2016, NASA phóng tàu OSIRIS-REx lên Bennu và đến năm 2020, tàu đã thu được mẫu đá quý giá. Mẫu vật được đưa về Trái đất trong một hộp đặc biệt chứa đầy nitơ nhằm bảo quản nguyên vẹn. Khi các nhà nghiên cứu mở hộp mẫu tại phòng thí nghiệm, họ phát hiện Bennu chứa tới 14 trong số 20 axit amin phổ biến trên Trái đất, tất cả 5 nucleobase quan trọng cho di truyền học, nồng độ amoniac cao, và 11 loại khoáng chất bay hơi tất cả đều là những yếu tố nền tảng cho sự sống.

Đáng chú ý, các axit amin tìm thấy có cả “tay trái” và “tay phải” điều khác với axit amin trong sự sống trên Trái đất vốn chỉ dùng tay trái. Đây là một chi tiết đang được giới khoa học đặc biệt quan tâm vì có thể hé mở lý do vì sao sự sống lại phát triển theo hướng như hiện tại.

Một chương mới trong hành trình tìm kiếm sự sống ngoài Trái đất​

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng: dù chưa tìm thấy sự sống trong mẫu Bennu, nhưng những gì được phát hiện giúp củng cố giả thuyết rằng các nguyên liệu hình thành sự sống đã hiện diện rộng rãi trong Hệ Mặt trời từ rất sớm. Những tiểu hành tinh như Bennu có thể đã đóng vai trò như "người đưa thư vũ trụ", mang vật chất hữu cơ đến các hành tinh như Trái đất nơi điều kiện thích hợp cho sự sống phát triển.

Jason Dworkin nhà khoa học thuộc NASA và đồng tác giả nghiên cứu chia sẻ:
“OSIRIS-REx là một sứ mệnh thành công rực rỡ. Tại sao sự sống chỉ hình thành ở Trái đất mà không phải nơi khác? Đó là câu hỏi lớn mà chúng tôi đang từng bước giải mã”. (popularmechanics)