Tiết lộ cực sốc: cơn sốt AI khiến hóa đơn tiền điện người dân tăng 267%

[From Beijing with Love]

Ba Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ gồm Elizabeth Warren, Chris Van Hollen và Richard Blumenthal vừa gửi thư chính thức tới bảy tập đoàn công nghệ hàng đầu - Amazon, Google, Meta, Microsoft, Equinix, Digital Realty và CoreWeave - bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu đang đi đôi với sự leo thang chóng mặt của giá điện sinh hoạt. Dẫn chứng từ một nghiên cứu, các nhà lập pháp chỉ ra rằng giá điện đã tăng tới 267% trong 5 năm qua tại những khu vực tập trung nhiều hoạt động trung tâm dữ liệu. Nguyên nhân chính là do các công ty điện lực phải xây dựng cơ sở hạ tầng mới tốn kém để đáp ứng nhu cầu năng lượng khổng lồ, đôi khi "ngốn điện ngang một thành phố", từ các cơ sở này. Điều đáng nói là gánh nặng chi phí này thường đổ lên đầu người dân khi cầu vượt cung, nhiều người chỉ biết sự thật khi hóa đơn tiền điện tăng vọt sau khi các dự án được phê duyệt "kín như bưng".

Các Thượng nghị sĩ cũng chỉ trích gay gắt "văn hóa bí mật" bao trùm các thỏa thuận hạ tầng AI. Họ cáo buộc các công ty công nghệ gây sức ép buộc quan chức ký thỏa thuận không tiết lộ (NDA), hoạt động qua các công ty vỏ bọc để che giấu danh tính thực sự, và yêu cầu chủ đất giữ bí mật khi mua bán đất dưới mác "công ty thuộc Fortune 100". Đặc biệt, các bang như Virginia - thủ phủ của trung tâm dữ liệu - có thể đối mặt với mức tăng giá điện thêm 25% vào năm 2030, và do lưới điện liên kết, cư dân các bang lân cận cũng không thoát khỏi cảnh vạ lây. Các nhà lập pháp cũng vạch trần sự "hai mặt" của các công ty đám mây và AI: một mặt cam kết bảo vệ người tiêu dùng, mặt khác lại âm thầm vận động hành lang để đẩy chi phí hạ tầng hàng tỷ đô la sang cho cộng đồng địa phương. Điển hình như Amazon, dù hứa hẹn chi trả chi phí, nhưng lại thuộc Liên minh Trung tâm Dữ liệu - nhóm phản đối các quyết định yêu cầu nhà vận hành phải trả phần chi phí hạ tầng ban đầu cao hơn. Google cũng bị điểm danh vì phản đối đề xuất áp dụng biểu giá điện riêng biệt cho trung tâm dữ liệu.

Hạn chót để các công ty này đưa ra câu trả lời chi tiết là ngày 12 tháng 1 năm 2026. Các Thượng nghị sĩ yêu cầu họ cung cấp dự báo tiêu thụ năng lượng đến năm 2030, phân tích tác động đến chi phí tiện ích khu vực và giải trình lý do phản đối biểu giá riêng. Các nhà lập pháp cũng cảnh báo về rủi ro người nộp thuế phải gánh chịu chi phí nâng cấp lưới điện lãng phí nếu nhu cầu AI chững lại hoặc dự án bị hủy bỏ. Giới quan sát nhận định căng thẳng này sẽ còn leo thang khi dấu chân năng lượng của AI ngày càng lớn. Ari Peskoe từ Trường Luật Harvard cho rằng đã đến lúc phải xem xét lại các giả định cơ bản về quy định tiện ích: khi một khách hàng duy nhất tiêu thụ năng lượng bằng cả một thành phố và lại thuộc sở hữu của những tập đoàn giàu nhất thế giới, họ cần phải trả toàn bộ chi phí hạ tầng thay vì bắt cả cộng đồng cùng gánh chịu.