Tên lửa rẻ hơn đạn pháo! Tại sao loại vũ khí chống tăng này, được Trung Quốc "mượn" lại bán chạy như tôm tươi trên thị trường vũ khí toàn cầu?

[NhatDuy]

HJ-73 là một loại tên lửa chống tăng có giá thành gây bất ngờ khi thậm chí còn rẻ hơn nhiều loại đạn pháo cỡ lớn. Đây cũng là lý do nó được gọi là “vũ khí dẫn đường chính xác của người nghèo”.

Theo giá thị trường, mỗi quả HJ-73 có giá khoảng 7.000–8.000 USD (khoảng 175–200 triệu VNĐ). Trong khi đó, một quả đạn pháo 155mm tiêu chuẩn NATO có giá trung bình khoảng 4.000 USD (khoảng 100 triệu VNĐ), và có thể lên tới 8.000 USD (khoảng 200 triệu VNĐ) trên thị trường chợ đen. Điều này đồng nghĩa, chi phí mua hai quả đạn pháo có thể tương đương một tên lửa có khả năng tiêu diệt mục tiêu chính xác.

So với các hệ thống hiện đại, chênh lệch càng rõ rệt. Tên lửa Javelin của Mỹ có giá hơn 200.000 USD (khoảng 5 tỷ VNĐ), còn Spike của Israel từ 100.000 USD (khoảng 2,5 tỷ VNĐ). HJ-73 vì vậy nổi bật ở tỷ lệ giá/hiệu năng.

Nguồn gốc và triết lý thiết kế chi phí thấp​

HJ-73 ra đời vào cuối những năm 1960 trong bối cảnh áp lực quân sự lớn và nhu cầu cấp thiết về vũ khí chống tăng hiệu quả, trong khi nguồn lực phát triển còn hạn chế. Giải pháp được lựa chọn là nghiên cứu tên lửa AT-3 Sagger của Liên Xô bằng phương pháp “kỹ thuật đảo ngược”.

Không có bản vẽ hay tài liệu kỹ thuật, các kỹ sư tiến hành tháo rời, đo đạc và thử nghiệm từng bộ phận để tái tạo lại hệ thống. Sau 6 năm, đến năm 1978, HJ-73 (Red Arrow-73) được hoàn thiện.

Thiết kế của HJ-73 tập trung vào tính thực dụng và kiểm soát chi phí. Vỏ ngoài sử dụng sợi thủy tinh giá rẻ, đầu đạn có lớp lót đồng, các bộ phận được tiêu chuẩn hóa để sản xuất hàng loạt. Nhờ đó, dây chuyền có thể sản xuất số lượng lớn mỗi tháng, với chi phí bảo trì rất thấp.

Hiệu quả thực chiến và quá trình cải tiến liên tục​

HJ-73 không chỉ rẻ mà còn “đủ tốt” cho phần lớn nhu cầu thực tế. Tầm bắn tối đa đạt 3.000 mét, khả năng xuyên giáp khoảng 180 mm ở góc 65 độ trong các phiên bản cải tiến, đủ để tiêu diệt các xe tăng đời cũ như T-55, T-62 hoặc các mục tiêu bọc giáp nhẹ.

Hệ thống dẫn đường ban đầu sử dụng điều khiển thủ công qua dây, yêu cầu người vận hành theo dõi và điều khiển trực tiếp. Dù đòi hỏi kỹ năng, phương pháp này có ưu điểm là khả năng chống nhiễu cao trong môi trường điện từ phức tạp.

Việc huấn luyện cũng tương đối đơn giản, binh sĩ có thể nắm bắt trong vài ngày, phù hợp với nhiều lực lượng.

Trong thực chiến, HJ-73 đã được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh Iran – Iraq, nơi các đơn vị Iraq dùng nó để tiêu diệt xe tăng Chieftain và M60 của Iran. Tại Syria, ít nhất 5 xe tăng T-72 đã bị phá hủy bằng loại tên lửa này. Ngoài ra, nó cũng xuất hiện trong các xung đột biên giới và nhiều điểm nóng khác.

Năm 2014, một tài liệu của Liên Hợp Quốc cho biết Trung Quốc đã xuất khẩu 100 hệ thống HJ-73D cùng 1.200 tên lửa sang Nam Sudan trong một thương vụ, qua đó mở rộng thị trường tại châu Phi và Trung Đông.

Dù là công nghệ cũ, HJ-73 không ngừng được nâng cấp. Từ phiên bản cơ bản đến các biến thể B, C, E, hệ thống được cải thiện về dẫn đường, khả năng xuyên giáp và điều khiển.

Phiên bản HJ-73E1 đã tích hợp dẫn đường bán tự động hồng ngoại và camera nhiệt không cần làm mát, giúp tăng độ chính xác và khả năng chống nhiễu. Nhờ đó, nó tiệm cận các hệ thống thế hệ hai và có một số đặc điểm của thế hệ ba.

Sự thành công của HJ-73 đến từ việc nhắm đúng vào nhóm khách hàng cần vũ khí chống tăng hiệu quả nhưng có ngân sách hạn chế. Trong khi các nhà sản xuất phương Tây tập trung vào công nghệ cao và giá trị lớn trên mỗi sản phẩm, HJ-73 cho thấy hiệu quả chi phí và độ tin cậy vẫn là yếu tố then chốt.

Câu chuyện của HJ-73 phản ánh cách tiếp cận phát triển công nghiệp quốc phòng dựa trên thực tế: tối ưu công nghệ sẵn có để giải quyết nhu cầu với chi phí thấp nhất. (Sohu)