Tàu sân bay Phúc Kiến của Trung Quốc: siêu hạm “khủng” nhưng có điểm yếu chí mạng trên boong?

[Bùi Minh Nhật]

Trên lý thuyết, tàu sân bay mới nhất của Trung Quốc - Fujian trông cực kỳ ấn tượng. Được biên chế ngày 5/11/2025, đây là tàu sân bay thứ ba và mạnh nhất trong hạm đội tàu sân bay Trung Quốc, đồng thời là chiến hạm chạy năng lượng thông thường lớn nhất thế giới. Việc tự thiết kế và đóng mới hoàn toàn trong nước cũng là cột mốc lớn với ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc.

Dù không dùng động cơ hạt nhân như các tàu Mỹ, con tàu vẫn mang nhiều nâng cấp đáng kể. Đáng chú ý nhất là hệ thống máy phóng điện từ (EMALS) công nghệ hiện đại chỉ xuất hiện trên USS Gerald R. Ford. Về lý thuyết, EMALS cho phép phóng máy bay nặng hơn, mang nhiều nhiên liệu và vũ khí hơn, qua đó mở rộng tầm hoạt động và tính linh hoạt chiến đấu.

Tuy nhiên, khi phân tích kỹ hơn, nhiều chuyên gia cho rằng con tàu lại tồn tại một điểm yếu quan trọng nằm ở chính khu vực quan trọng nhất: boong tàu sân bay.

Bố trí boong bay gây tranh cãi: nút thắt trong khả năng tác chiến​

Trong chiến tranh tàu sân bay, yếu tố sống còn không chỉ là số lượng máy bay mà là tốc độ cất hạ cánh liên tục, còn gọi là khả năng tạo “sortie” (tần suất xuất kích). Thông số này phụ thuộc rất nhiều vào hình học boong tàu, vị trí máy phóng và quy trình vận hành.

Dựa trên các hình ảnh công khai, nhiều nhà phân tích quân sự phương Tây nhận thấy khu vực đường băng hạ cánh của tàu Phúc Kiến có góc lệch nhỏ hơn so với tàu Mỹ. Điều này làm giảm khoảng cách giữa đường băng hạ cánh và các máy phóng phía trước. Thậm chí, một máy phóng còn nằm lấn vào khu vực hạ cánh, khiến nó không thể hoạt động khi tàu đang thu hồi máy bay.

Hệ quả là con tàu có thể gặp “tắc nghẽn” trong lúc chiến đấu: không thể đồng thời phóng và thu hồi máy bay một tiêu chuẩn gần như bắt buộc đối với tàu sân bay cỡ lớn. Một số đánh giá cho rằng hiệu suất tác chiến thực tế của tàu có thể thấp hơn đáng kể so với các tàu lớp Nimitz của Mỹ, dù kích thước và công nghệ nhìn bề ngoài rất hiện đại.

Các hình ảnh từ truyền hình Trung Quốc cũng gián tiếp cho thấy hạn chế này khi máy bay sau khi hạ cánh phải di chuyển cắt qua khu vực máy phóng trước khi vào vị trí bảo dưỡng điều làm giảm tốc độ luân chuyển trên boong.

Bước đệm cho tham vọng tàu sân bay hạt nhân Type 004​

Dù tồn tại điểm yếu, tàu Phúc Kiến vẫn là bước tiến lớn của Hải quân Trung Quốc. Việc tích hợp máy phóng điện từ mở ra khả năng triển khai máy bay cảnh báo sớm cánh cố định và các tiêm kích mang tải trọng lớn điều mà các tàu sân bay kiểu “ski-jump” trước đây không thể làm tốt.

Sự khác biệt cốt lõi vẫn nằm ở hệ thống động lực. Tàu sử dụng năng lượng thông thường, đồng nghĩa với việc không gian bên trong bị giới hạn hơn so với tàu sân bay hạt nhân. Điều này ảnh hưởng đến cách bố trí thang nâng, đảo tàu và các khu vực hỗ trợ dưới boong, từ đó tác động trực tiếp đến thiết kế boong bay.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia nhận định tàu sân bay tiếp theo của Trung Quốc thường được gọi là Type 004 có thể sẽ sử dụng động cơ hạt nhân. Nếu điều này xảy ra, Trung Quốc có thể tiến gần hơn tới mô hình tàu sân bay hạt nhân hiện đại như Mỹ và Pháp, đồng thời khắc phục những bài học thiết kế rút ra từ Phúc Kiến.

Ở thời điểm hiện tại, Phúc Kiến vẫn là một bước nhảy vọt về công nghệ và biểu tượng sức mạnh hải quân. Nhưng hơn cả một “siêu hạm hoàn chỉnh”, nó có thể được xem như một thiết kế chuyển tiếp cây cầu nối giữa thế hệ tàu sân bay nhảy cầu trước đây và tham vọng sở hữu tàu sân bay hạt nhân thực thụ trong tương lai.(yahoo)