Tài nguyên quý giá nhất ở Trung Quốc không phải là dầu mỏ, đất hiếm, vậy nó là gì?

[Mr Bens]

Năng lượng và tài nguyên khoáng sản luôn là yếu tố quyết định sức mạnh quốc gia. Trong đó, dầu mỏ và đất hiếm giữ vai trò chiến lược, còn đất hoàng thổ là nguồn lực nông nghiệp và văn hóa nuôi dưỡng nền văn minh Trung Hoa từ xa xưa đến nay.

Tình hình dầu mỏ và đất hiếm trong chiến lược phát triển​

Dầu mỏ được xem là huyết mạch của nền công nghiệp toàn cầu. Đến năm 2025, sản lượng dầu nội địa Trung Quốc dự kiến chỉ hơn 200 triệu tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ vượt 756 triệu tấn, dẫn đến mức phụ thuộc nhập khẩu trên 70%. Dù các giàn khoan tại Biển Đông hoạt động liên tục nhưng vẫn không thể đáp ứng khoảng thiếu hụt này.

Bên cạnh đó, đất hiếm bao gồm mười bảy nguyên tố có giá trị cao, được ứng dụng trong nam châm neodymium sắt boron, động cơ xe điện và vũ khí laser.

Mỏ Bayan Obo dẫn đầu thế giới với sản lượng ước đạt 270000 tấn vào năm 2024, kiểm soát trọn chuỗi khai thác và chế biến. Nếu xuất khẩu bị siết chặt, nhiều ngành công nghệ cao toàn cầu sẽ chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, quy trình tách chiết gây ô nhiễm nước và đất, chất thải tích tụ lớn, chi phí công nghệ xanh vẫn cao vào năm 2025. Một số quốc gia như Brazil đã khai thác mỏ riêng, trong khi tổng trữ lượng toàn cầu đạt 130 triệu tấn và Trung Quốc chiếm khoảng 40%, buộc phải dựa vào công nghệ để duy trì lợi thế.

Nền tảng nông nghiệp, văn hóa và kiến trúc từ đất hoàng thổ​

Cao nguyên Hoàng Thổ hình thành từ kỷ Đệ Tứ cách đây khoảng 2,5 triệu năm, do gió Tây Bắc mang đến các hạt nhỏ hơn 0,05 mm, tích tụ với tốc độ 0,1 đến 0,5 mm mỗi năm. Đất có độ xốp 45 đến 50, giữ nước tốt, giàu kali, lân và đạm cân bằng, dù hàm lượng hữu cơ dưới 10% nhưng rất dễ canh tác. Người Ngưỡng Thiều đã trồng kê và cao lương cách đây 7000 năm, đất có thể canh tác hai vụ mà không cần luân canh. Đến thời Đường và Tống, việc khai hoang đạt đỉnh cao, ruộng bậc thang hình thành để giữ đất và nước. Nền nông nghiệp lớn thời Minh và Thanh dựa chủ yếu vào đất hoàng thổ.

Đến năm 2025, kỹ thuật trồng đất khô và tưới nhỏ giọt được áp dụng rộng rãi, giúp tỷ lệ bảo tồn đất và nước đạt 67%, năng suất ngô, lúa mì và chăn nuôi ổn định. Nhà hang hoàng thổ tại phía bắc Thiểm Tây được xây dựng từ đất có chứa oxit sắt và canxi tạo độ kết dính tự nhiên, ấm mùa đông, mát mùa hè và tồn tại trên trăm năm. Về văn hóa, đất hoàng thổ gắn liền với sự hình thành văn minh Hoàng Hà, dân ca, ẩm thực như trà dầu và cháo kê cùng nhiều giá trị văn hóa bản địa. Về địa chất, mỗi tầng đất giống như vòng đời của cây, ghi lại khí hậu cổ đại qua phấn hoa và trầm tích.

Phát triển bền vững và phục hồi sinh thái tại Cao nguyên Hoàng Thổ​

Hệ sinh thái tại đây rất mong manh, chỉ khoảng 7,16% thảm thực vật, gió Tây Bắc và mưa mùa hè gây xói mòn hơn 5000 tấn mỗi km2 mỗi năm. Đến giữa thế kỷ 20, 54% diện tích đất mất đi, dân số đạt 120 triệu người, gây áp lực lớn lên nông nghiệp và môi trường. Sông Hoàng Hà vận chuyển 1,6 tỷ tấn phù sa mỗi năm, 90% đến từ đất hoàng thổ, khiến đê điều phải gia cố liên tục. Diện tích sa mạc hóa lan rộng khoảng 118000 km2.

Từ năm 1949, các biện pháp khôi phục được triển khai, bao gồm ruộng bậc thang ổn định sườn dốc và đập giữ bùn tạo cánh đồng phù sa mới. Năm 1999, đất canh tác chuyển sang trồng rừng và cây bụi. Năm 2021, Kế hoạch phát triển Lưu vực sông Hoàng Hà đặt mục tiêu nâng độ che phủ rừng lên 12% và đồng cỏ lên 53,5% vào năm 2025. Bộ Tài nguyên Nước báo cáo vào tháng 8 năm 2025 cho thấy diện tích đất bị xói mòn giảm từ 234200 km2 xuống 218800 km2, chuyển đổi từ sắc vàng sang xanh lá.

Ngoài ra, phương pháp lật đất xen canh, trồng cây trên sườn dốc và tối ưu đập giữ bùn cho thấy hiệu quả trong giảm thất thoát nước 18400 m3 và tăng tỷ lệ giữ nước thêm 2,32%. Đồng thời, nghiên cứu khoa học theo dõi mực nước rễ và điều chỉnh canh tác phù hợp khí hậu ấm lên. Từ năm 1981 đến 2020, thảm thực vật tại Tây Nam và Đông Bắc Trung Quốc cải thiện rõ rệt, giúp tăng độ ẩm và giảm mức độ nóng bức mùa hè.

Tương lai hướng đến sự kết hợp giữa sinh thái và kinh tế, phục hồi đa dạng sinh học, khai thác bền vững, phát triển du lịch gắn với văn hóa và y học bản địa, hướng đến sự thịnh vượng lâu dài. (Sohu)