SoupDealer: Mã độc “tàng hình” qua mặt antivirus, xuyên thủng lớp phòng thủ doanh nghiệp

[Kaya]

Đầu tháng 8/2025, các chuyên gia an ninh mạng tại Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện một loại mã độc Java mới có khả năng ẩn mình gần như tuyệt đối trước mọi công cụ bảo mật phổ biến. Được đặt tên là SoupDealer, loại mã độc này lan truyền qua các chiến dịch lừa đảo qua email (spearphishing) với thủ thuật nhiều tầng giải mã và tải xuống, khiến cả antivirus lẫn hệ thống giám sát tiên tiến (EDR/XDR) cũng bó tay.

SoupDealer là một Java-based loader, tức là 1 loại phần mềm độc hại chuyên tải và kích hoạt các mã độc khác. Nó được phát hiện tại Thổ Nhĩ Kỳ trong một chiến dịch nhắm vào người dùng Windows sử dụng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và định vị trong lãnh thổ nước này.

Tệp mồi nhử thường có tên kiểu "TEKLIFALINACAKURUNLER.jar" được gửi qua email lừa đảo. Chỉ khi xác định máy nạn nhân đáp ứng đủ điều kiện (hệ điều hành, ngôn ngữ, vị trí), SoupDealer mới bắt đầu giải nén và chạy các bước tiếp theo.

Bước 1: Tệp ".jar" ban đầu giải mã một tài nguyên ẩn (d6RuwzOkGZM12DXi) bằng khóa AES được tạo từ một chuỗi cố định, sau đó tạo ra "stage2.jar".
Bước 2: Stage2 tiếp tục giải mã thêm một lớp “stub” bằng RC4, nạp trực tiếp vào bộ nhớ thay vì lưu trên ổ cứng → tránh bị quét.
Bước 3: Nếu không phát hiện phần mềm bảo mật đang chạy, nó tải Tor, kết nối đến máy chủ điều khiển (C2) qua mạng ẩn danh.

Khi vào hệ thống, SoupDealer:

• Tạo tác vụ tự động chạy mỗi ngày qua Task Scheduler.
• Thêm khóa khởi động trong registry dưới tên ngụy trang.
• Cuối cùng, cài đặt Adwind backdoor để gián điệp và điều khiển máy từ xa.

Phương thức tấn công này có gì nguy hiểm:

• Ẩn mình hoàn hảo: Mã độc không để lại dấu vết trên ổ cứng, khiến antivirus truyền thống và sandbox “mù tịt”.
• Nhắm mục tiêu cụ thể: Chỉ kích hoạt với nạn nhân ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng kỹ thuật hoàn toàn có thể được tái sử dụng ở các khu vực khác.
• Khó phát hiện trong môi trường doanh nghiệp: Có thể qua mặt cả hệ thống phòng thủ nâng cao như EDR/XDR.

Hiện tại, chiến dịch SoupDealer tập trung tại Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng cách thức hoạt động có thể mở rộng ra toàn cầu. Đối với cá nhân, nó có thể đánh cắp dữ liệu, tài khoản hoặc biến máy tính thành “trạm trung gian” cho tội phạm mạng. Với doanh nghiệp, rủi ro còn lớn hơn: rò rỉ thông tin mật, gián đoạn hệ thống, thậm chí bị chiếm quyền điều khiển hạ tầng.

SoupDealer thể hiện một cấp độ tinh vi cao với khả năng vượt qua nhiều sandbox công khai, AV và EDR/XDR phổ biến. Điều này cho thấy tác giả tập trung vào tối ưu hóa khả năng ẩn thân và kéo dài thời gian tồn tại trên hệ thống nạn nhân. Mặc dù chưa ghi nhận tại Việt Nam nhưng cần theo dõi vì khả năng né tránh, vượt qua các sandbox, Antivirus, EDR/XDR.

Các chuyên gia khuyến cáo người dùng:

• Không mở file ".jar" hoặc các email đính kèm lạ.
• Cập nhật phần mềm bảo mật và hệ điều hành thường xuyên.
• Không chia sẻ ổ cứng nếu không cần thiết.
• Doanh nghiệp cần triển khai giám sát lưu lượng mạng bất thường, nhất là các kết nối Tor không rõ nguồn gốc.
• Áp dụng đào tạo nhận thức an ninh cho nhân viên để tránh bị lừa qua spearphishing.
• Sử dụng phần mềm bảo mật, antivirus bản quyền uy tín

Chiến dịch SoupDealer cho thấy tội phạm mạng ngày càng tinh vi, kết hợp nhiều lớp kỹ thuật như tải xuống trong bộ nhớ và kiểm tra môi trường trước khi tấn công. Dù hiện chỉ nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ, đây vẫn là lời cảnh báo cho mọi cá nhân và tổ chức, hãy xây dựng phương án bảo mật đa lớp, giám sát liên tục và chủ động phòng ngừa để bảo vệ hệ thống trước khi quá muộn.

Theo WhiteHat.vn​

 

Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav, cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview