Sau tuyên bố phá huỷ các cơ sở hạt nhân của Iran, Mỹ phát triển loại bom xuyên đất thế hệ mới

[Linh Pham]

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch “Midnight Hammer” đã “phá hủy hoàn toàn” các cơ sở hạt nhân Iran, báo cáo sơ bộ ngày 23/6 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) lại cho kết luận ngược lại. Tình trạng hư hại của các cơ sở hạt nhân Iran cần được xác minh thêm, và hiệu quả của bom xuyên đất GBU-57 trong đợt không kích có thể không như kỳ vọng. Với kho bom GBU-57 cạn kiệt, Mỹ đang gấp rút phát triển bom xuyên đất thế hệ mới.

Một qủa bom phá boongke GBU-28 nặng 5.000 pound được thả từ máy bay chiến đấu F-15 của Không quân Hoa Kỳ​

Bom xuyên đất mới: Nhẹ hơn, chính xác hơn​

Theo CNN, báo cáo DIA cho biết các cơ sở hạt nhân tại Fordow, Natanz và Isfahan của Iran bị hư hại nặng nhưng không bị phá hủy hoàn toàn. Đặc biệt, cơ sở Fordow dưới lòng đất, dù bị máy bay B-2 ném 12 bom GBU-57 nặng 30.000 pound, chỉ khiến lối vào sụp đổ và hạ tầng hư hại, nhưng cấu trúc ngầm vẫn nguyên vẹn.

GBU-57 lần đầu được sử dụng thực chiến trong chiến dịch này, trước đó chỉ thử nghiệm vài lần. Tính đến 2015, Boeing sản xuất khoảng 20 quả GBU-57, một số đã dùng trong thử nghiệm, và 14 quả được sử dụng ngày 21/6. Theo Bloomberg, nhà máy McAlester đang mở rộng để sản xuất bom từ 2.000 đến 30.000 pound, dự kiến hoàn thành tháng 7/2024, với công suất 6-8 quả GBU-57 mỗi tháng.

GBU-57s​

GBU-57 là bom dẫn đường chính xác, nặng 13,6 tấn, sử dụng GPS và dẫn đường quán tính, xuyên đất nhờ động năng lớn từ độ cao. Tuy nhiên, do quá nặng, chỉ B-2 có thể mang, nên từ tháng 2/2024, Không quân Mỹ yêu cầu phát triển bom xuyên đất thế hệ mới (NGP) nhẹ hơn (dưới 22.000 pound), tích hợp công nghệ cũ để tăng hiệu quả nổ và xuyên.

NGP cần độ chính xác cao, đạt 90% xác suất trúng trong bán kính 2,2m quanh mục tiêu, kể cả khi GPS bị gây nhiễu. So với JDAM hiện tại (chính xác 5m khi có GPS, 30m nếu mất GPS), NGP đáp ứng yêu cầu tác chiến trong môi trường không GPS.

Khả năng xuyên sâu hơn​

Nếu báo cáo DIA đúng, GBU-57 không hiệu quả với cơ sở Fordow, cho thấy Mỹ cần vũ khí xuyên sâu hơn. GBU-57 xuyên được 60m bê tông thông thường, 40m đá hoa cương, 8m bê tông siêu bền, và đã cải tiến thêm. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào độ cao và tốc độ thả. Thử nghiệm với B-52 cho thấy hiệu quả giảm vì tốc độ và độ cao không bằng B-2. Do không có động cơ, GBU-57 đòi hỏi máy bay tiếp cận mục tiêu, chỉ B-2 với khả năng tàng hình mới thực hiện an toàn.

Website The Drive cho rằng NGP có thể được trang bị động cơ tên lửa để phóng từ ngoài vùng phòng không, tăng an toàn và động năng, cải thiện khả năng xuyên. Với tốc độ tăng từ 1 Mach lên 2 Mach, NGP chỉ cần 1/4 trọng lượng GBU-57 để đạt hiệu quả tương đương, giúp nhiều máy bay hơn (kể cả chiến đấu cơ) mang được. NGP cũng được yêu cầu xuyên sâu hơn qua đá cứng và bê tông, hoặc mục tiêu chôn sâu.

NGP có thể là một dòng vũ khí, liên quan đến hệ thống “Tấn công Tầm xa” (LRS), bao gồm B-21 tàng hình và tên lửa hạt nhân AGM-181A.

Đa dạng hóa phương thức tấn công​

Toàn cầu có hơn 10.000 công trình ngầm, hơn 1.000 là cơ sở quân sự như hầm tên lửa, trung tâm chỉ huy, kho vũ khí hạt nhân-sinh hóa. Mỹ dùng bom GBU-31 (2.000 pound) cho mục tiêu nông, GBU-28 (5.000 pound) dẫn đường laser cho mục tiêu sâu hơn. Gần đây, Mỹ ra mắt GBU-72 (5.000 pound) cho F-15, đã dùng ở Yemen, và GPAW (2020) nhỏ gọn cho F-35.

Bom phá boongke GBU-72 thế hệ mới​

Do GBU-57 quá lớn, B-2 chỉ mang được 2 quả, B-21 chỉ mang 1 quả, dẫn đến nhu cầu tăng số máy bay B-21 cho các chiến dịch tương tự. Mỹ có thể phát triển bom trung gian giữa GBU-72 và GBU-57 cho B-21.

Ngoài ra, Mỹ có bom hạt nhân mạnh hơn GBU-57, như B61-13 (36 kiloton), thay thế B61-11 và B83-1 (120 kiloton). B61-13 nhắm vào các cơ sở ngầm siêu kiên cố như căn cứ Kosvinsky Kamen và Yamantau của Nga, chôn sâu dưới 300m đá hoa cương.