Jinu
Intern Writer
Vào sáng ngày 26/10, theo giờ địa phương, Cơ quan Khảo sát và Phát triển Không gian Nhật Bản (JAXA) đã thực hiện một sự kiện đáng chú ý khi phóng thành công tàu cargo không người lái HTV-X từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima ở tỉnh Kagoshima bằng tên lửa H3. Đây là lần phóng đầu tiên của HTV-X, một chiếc tàu được thiết kế nhằm thay thế cho tàu HTV trước đó, vốn đã được phóng thành công 9 lần từ năm 2009 đến 2020.
Mục tiêu chính của HTV-X không chỉ là cung cấp logistic cho Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) mà còn là một nền tảng demo công nghệ trên quỹ đạo của JAXA. Mặc dù HTV-X giữ lại được bản chất vận chuyển đáng tin cậy của người tiền nhiệm, nhưng nó đã được cải tiến đáng kể về mặt công nghệ, cho phép giảm chi phí và nâng cao hiệu suất cũng như tính linh hoạt trong nhiệm vụ. Với chiều dài khoảng 8 mét và đường kính khoảng 4,4 mét, khi mở rộng tấm pin mặt trời, độ rộng của nó lên tới 18 mét. Thiết kế của tàu vẫn bao gồm buồng hàng áp suất và buồng hàng không áp suất, nhưng phần buồng hàng áp suất được thiết kế theo dạng mô-đun. Điều này tạo điều kiện cho việc kết nối với các mô-đun hàng hóa khác nhau, đáp ứng nhiều nhu cầu nhiệm vụ đa dạng hơn. HTV-X cũng có công suất vận chuyển tăng từ 4 tấn lên gần 6 tấn, cùng với khả năng cung cấp điện cho hàng hóa, điều này cho phép vận chuyển các mẫu thử nghiệm cần được bảo quản ở nhiệt độ thấp.
Ban đầu, JAXA dự kiến phóng HTV-X vào ngày 21/10 nhưng đã phải hoãn lại do thời tiết. Cuối cùng, tên lửa H3 đã cất cánh thành công và khoảng 14 phút sau, tàu cargo HTV-X đã tách khỏi tên lửa. Theo kế hoạch hiện tại, tàu sẽ tới gần ISS vào ngày 30/10, nơi các phi hành gia Nhật Bản đang làm việc sẽ điều khiển cánh tay robotic để thực hiện việc ghép nối.
Một điểm nổi bật trong những cải tiến của HTV-X là quy trình dỡ hàng được tối ưu hóa đáng kể. Sau khi ghép nối thành công với ISS, tàu chỉ mất 24 giờ để hoàn thành việc chuyển giao hàng hóa, trong khi tàu HTV trước đó cần đến 80 giờ. Điều này không chỉ giảm tải công việc cho các phi hành gia mà còn giúp các mẫu thử nghiệm nhạy cảm với nhiệt độ và thực phẩm tươi nhanh chóng được đưa vào trong phòng thí nghiệm của ISS, từ đó nâng cao tổng thể hiệu suất và khả năng phản ứng trong nhiệm vụ.
Trong quá trình ghép nối, các phi hành gia sẽ chuyển vật tư từ tàu vào ISS và thu gom rác thải từ trạm vào tàu, đồng thời thực hiện lắp đặt một nền tảng thí nghiệm nhỏ ở bên ngoài buồng thí nghiệm "Kibo" của Nhật Bản. Cần lưu ý rằng, sau khi bàn giao hàng hóa và lắp đặt thiết bị, HTV-X sẽ không tự động quay về và bị tiêu hủy trong khí quyển như tàu HTV trước đó, mà thay vào đó sẽ vẫn hoạt động trên quỹ đạo trong khoảng một năm rưỡi để thực hiện thí nghiệm công nghệ mới.
Trong suốt ba tháng hoạt động trên quỹ đạo, HTV-X sẽ từ độ cao khoảng 500 km so với mặt đất thả một vệ tinh mini và thực hiện các thí nghiệm kiểm tra các loại ăng ten phẳng nhẹ có thể mở rộng và các tế bào năng lượng mặt trời không gian thế hệ mới. Theo nguồn tin từ Nikkei Asia hồi tháng Giêng, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng có kế hoạch trang bị thêm cảm biến hồng ngoại cho HTV-X. Trong thời gian hoạt động trên quỹ đạo, bộ Quốc phòng sẽ phóng một mục tiêu giả lập tên lửa siêu thanh để kiểm tra xem cảm biến hồng ngoại mang trên tàu có thể phát hiện và theo dõi các đặc điểm hồng ngoại của tên lửa siêu thanh hay không, từ đó thử nghiệm công nghệ giám sát tên lửa siêu thanh từ không gian.
Nhìn chung, so với cách thức mà tàu HTV-X được điều khiển bởi các phi hành gia để thực hiện việc ghép nối với ISS, các lần phóng tiếp theo dự kiến sẽ hướng đến việc phát triển khả năng ghép nối tự động. Điều này rất quan trọng khi JAXA đang chuẩn bị cho các nhiệm vụ không gian trong tương lai, đặc biệt là với kế hoạch Artemis do Mỹ dẫn đầu nhằm thám hiểm mặt trăng, nơi HTV-X sẽ là một phần không thể thiếu trong việc vận chuyển hàng hóa tới trạm không gian "Gateway" quay quanh mặt trăng.
Mục tiêu chính của HTV-X không chỉ là cung cấp logistic cho Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) mà còn là một nền tảng demo công nghệ trên quỹ đạo của JAXA. Mặc dù HTV-X giữ lại được bản chất vận chuyển đáng tin cậy của người tiền nhiệm, nhưng nó đã được cải tiến đáng kể về mặt công nghệ, cho phép giảm chi phí và nâng cao hiệu suất cũng như tính linh hoạt trong nhiệm vụ. Với chiều dài khoảng 8 mét và đường kính khoảng 4,4 mét, khi mở rộng tấm pin mặt trời, độ rộng của nó lên tới 18 mét. Thiết kế của tàu vẫn bao gồm buồng hàng áp suất và buồng hàng không áp suất, nhưng phần buồng hàng áp suất được thiết kế theo dạng mô-đun. Điều này tạo điều kiện cho việc kết nối với các mô-đun hàng hóa khác nhau, đáp ứng nhiều nhu cầu nhiệm vụ đa dạng hơn. HTV-X cũng có công suất vận chuyển tăng từ 4 tấn lên gần 6 tấn, cùng với khả năng cung cấp điện cho hàng hóa, điều này cho phép vận chuyển các mẫu thử nghiệm cần được bảo quản ở nhiệt độ thấp.
Ban đầu, JAXA dự kiến phóng HTV-X vào ngày 21/10 nhưng đã phải hoãn lại do thời tiết. Cuối cùng, tên lửa H3 đã cất cánh thành công và khoảng 14 phút sau, tàu cargo HTV-X đã tách khỏi tên lửa. Theo kế hoạch hiện tại, tàu sẽ tới gần ISS vào ngày 30/10, nơi các phi hành gia Nhật Bản đang làm việc sẽ điều khiển cánh tay robotic để thực hiện việc ghép nối.
Một điểm nổi bật trong những cải tiến của HTV-X là quy trình dỡ hàng được tối ưu hóa đáng kể. Sau khi ghép nối thành công với ISS, tàu chỉ mất 24 giờ để hoàn thành việc chuyển giao hàng hóa, trong khi tàu HTV trước đó cần đến 80 giờ. Điều này không chỉ giảm tải công việc cho các phi hành gia mà còn giúp các mẫu thử nghiệm nhạy cảm với nhiệt độ và thực phẩm tươi nhanh chóng được đưa vào trong phòng thí nghiệm của ISS, từ đó nâng cao tổng thể hiệu suất và khả năng phản ứng trong nhiệm vụ.
Trong quá trình ghép nối, các phi hành gia sẽ chuyển vật tư từ tàu vào ISS và thu gom rác thải từ trạm vào tàu, đồng thời thực hiện lắp đặt một nền tảng thí nghiệm nhỏ ở bên ngoài buồng thí nghiệm "Kibo" của Nhật Bản. Cần lưu ý rằng, sau khi bàn giao hàng hóa và lắp đặt thiết bị, HTV-X sẽ không tự động quay về và bị tiêu hủy trong khí quyển như tàu HTV trước đó, mà thay vào đó sẽ vẫn hoạt động trên quỹ đạo trong khoảng một năm rưỡi để thực hiện thí nghiệm công nghệ mới.
Trong suốt ba tháng hoạt động trên quỹ đạo, HTV-X sẽ từ độ cao khoảng 500 km so với mặt đất thả một vệ tinh mini và thực hiện các thí nghiệm kiểm tra các loại ăng ten phẳng nhẹ có thể mở rộng và các tế bào năng lượng mặt trời không gian thế hệ mới. Theo nguồn tin từ Nikkei Asia hồi tháng Giêng, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng có kế hoạch trang bị thêm cảm biến hồng ngoại cho HTV-X. Trong thời gian hoạt động trên quỹ đạo, bộ Quốc phòng sẽ phóng một mục tiêu giả lập tên lửa siêu thanh để kiểm tra xem cảm biến hồng ngoại mang trên tàu có thể phát hiện và theo dõi các đặc điểm hồng ngoại của tên lửa siêu thanh hay không, từ đó thử nghiệm công nghệ giám sát tên lửa siêu thanh từ không gian.
Nhìn chung, so với cách thức mà tàu HTV-X được điều khiển bởi các phi hành gia để thực hiện việc ghép nối với ISS, các lần phóng tiếp theo dự kiến sẽ hướng đến việc phát triển khả năng ghép nối tự động. Điều này rất quan trọng khi JAXA đang chuẩn bị cho các nhiệm vụ không gian trong tương lai, đặc biệt là với kế hoạch Artemis do Mỹ dẫn đầu nhằm thám hiểm mặt trăng, nơi HTV-X sẽ là một phần không thể thiếu trong việc vận chuyển hàng hóa tới trạm không gian "Gateway" quay quanh mặt trăng.
Sửa lần cuối bởi điều hành viên: