Lizzie
Writer
NASA vừa hoãn thêm chương trình Artemis, làm dấy lên lo ngại về khả năng Mỹ đưa người lên Mặt Trăng trước năm 2028 theo đúng cam kết của Tổng thống Trump.
Trước mắt, NASA dự kiến phóng tàu Artemis II lúc 6:24 chiều ngày 1/4 theo giờ miền Đông Mỹ, đưa ba phi hành gia Mỹ và một người Canada bay vòng quanh Mặt Trăng trong 10 ngày rồi trở về. Đây sẽ là chuyến bay xa nhất của con người vào không gian kể từ chương trình Apollo năm 1972. Thời tiết là yếu tố rủi ro lớn nhất, nhưng dự báo hiện cho tỷ lệ phóng thành công đạt 80%.
Thay đổi lớn hơn nằm ở các sứ mệnh tiếp theo. Artemis III, vốn được lên kế hoạch là chuyến đổ bộ có người lái, nay bị chuyển thành sứ mệnh thử nghiệm ghép nối tàu vũ trụ trên quỹ đạo gần Trái Đất vào giữa năm 2027, tương tự Apollo 9 năm xưa. Chuyến đổ bộ thực sự được dời sang Artemis IV và V, dự kiến năm 2028.
Lý do chính là tàu đổ bộ Starship của SpaceX vẫn chưa sẵn sàng. Hệ thống này cần hoàn thiện nhiều khâu quan trọng gồm tái sử dụng, tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo và hạ cánh xuống Mặt Trăng, trong khi phiên bản v3 vừa bị hoãn thử nghiệm sang tháng Tư. Để bù đắp, NASA đang xem xét cho cả SpaceX lẫn Blue Origin cùng triển khai tàu đổ bộ trong Artemis III, dù Blue Origin cũng phải đẩy nhanh tiến độ đáng kể so với kế hoạch ban đầu là năm 2030.
Ngoài ra, NASA cũng hủy tầng đẩy thám hiểm EUS và bệ phóng ML-2 trị giá 1 tỷ USD, thay bằng một tầng đẩy đa năng rẻ hơn. Trạm không gian Gateway quỹ đạo Mặt Trăng cũng rơi vào tình trạng mơ hồ khi hai sứ mệnh đổ bộ sắp tới không cần dùng đến nó nữa, dù việc hủy bỏ chính thức cần phải có bỏ phiếu Quốc hội.
Trong khi Mỹ liên tục điều chỉnh kế hoạch, tên lửa Trường Chinh 10 của Trung Quốc đang tiến triển khá đều đặn, với lịch dự kiến bay thử năm 2027, hai lần phóng năm 2028 và hai lần nữa năm 2029 để thực hiện đổ bộ có người lái lần đầu. Do tàu đổ bộ Mặt Trăng của Trung Quốc ít phức tạp hơn so với Starship, rủi ro chậm trễ cũng thấp hơn đáng kể.
Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đối mặt rủi ro riêng về cơ sở hạ tầng và thử nghiệm bay. #ArtemisII
Trước mắt, NASA dự kiến phóng tàu Artemis II lúc 6:24 chiều ngày 1/4 theo giờ miền Đông Mỹ, đưa ba phi hành gia Mỹ và một người Canada bay vòng quanh Mặt Trăng trong 10 ngày rồi trở về. Đây sẽ là chuyến bay xa nhất của con người vào không gian kể từ chương trình Apollo năm 1972. Thời tiết là yếu tố rủi ro lớn nhất, nhưng dự báo hiện cho tỷ lệ phóng thành công đạt 80%.
Thay đổi lớn hơn nằm ở các sứ mệnh tiếp theo. Artemis III, vốn được lên kế hoạch là chuyến đổ bộ có người lái, nay bị chuyển thành sứ mệnh thử nghiệm ghép nối tàu vũ trụ trên quỹ đạo gần Trái Đất vào giữa năm 2027, tương tự Apollo 9 năm xưa. Chuyến đổ bộ thực sự được dời sang Artemis IV và V, dự kiến năm 2028.
Lý do chính là tàu đổ bộ Starship của SpaceX vẫn chưa sẵn sàng. Hệ thống này cần hoàn thiện nhiều khâu quan trọng gồm tái sử dụng, tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo và hạ cánh xuống Mặt Trăng, trong khi phiên bản v3 vừa bị hoãn thử nghiệm sang tháng Tư. Để bù đắp, NASA đang xem xét cho cả SpaceX lẫn Blue Origin cùng triển khai tàu đổ bộ trong Artemis III, dù Blue Origin cũng phải đẩy nhanh tiến độ đáng kể so với kế hoạch ban đầu là năm 2030.
Ngoài ra, NASA cũng hủy tầng đẩy thám hiểm EUS và bệ phóng ML-2 trị giá 1 tỷ USD, thay bằng một tầng đẩy đa năng rẻ hơn. Trạm không gian Gateway quỹ đạo Mặt Trăng cũng rơi vào tình trạng mơ hồ khi hai sứ mệnh đổ bộ sắp tới không cần dùng đến nó nữa, dù việc hủy bỏ chính thức cần phải có bỏ phiếu Quốc hội.
Trong khi Mỹ liên tục điều chỉnh kế hoạch, tên lửa Trường Chinh 10 của Trung Quốc đang tiến triển khá đều đặn, với lịch dự kiến bay thử năm 2027, hai lần phóng năm 2028 và hai lần nữa năm 2029 để thực hiện đổ bộ có người lái lần đầu. Do tàu đổ bộ Mặt Trăng của Trung Quốc ít phức tạp hơn so với Starship, rủi ro chậm trễ cũng thấp hơn đáng kể.
Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đối mặt rủi ro riêng về cơ sở hạ tầng và thử nghiệm bay. #ArtemisII