Hoàng Khang
Topaz
Bản đồ bán dẫn toàn cầu vừa chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính chiến lược khi nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới chính thức công bố kế hoạch nâng cấp quy mô sản xuất tại đất nước Mặt trời mọc. Động thái này không chỉ đánh dấu việc lần đầu tiên công nghệ chế tạo chip 3 nanomet (nm) tiên tiến được triển khai tại Nhật Bản mà còn khẳng định mối quan hệ hợp tác sâu sắc giữa hai nền kinh tế hàng đầu châu Á trong bối cảnh cơn khát phần cứng cho trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng nhiệt trên toàn cầu.
Cú bắt tay chiến lược tại Tokyo và khoản đầu tư khổng lồ
Trong một cuộc gặp cấp cao diễn ra tại Văn phòng Thủ tướng ở Tokyo vào ngày 5/2, ông Ngụy Triết Gia (C.C. Wei), Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Tập đoàn Sản xuất chất bán dẫn Đài Loan (TSMC), đã trực tiếp thông báo với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi về kế hoạch mở rộng đầy tham vọng. Theo đó, nhà máy thứ hai của tập đoàn đang được xây dựng tại vùng Kumamoto, phía tây nam Nhật Bản, sẽ được nâng cấp để sản xuất dòng chip 3nm hiện đại thay vì các công nghệ cũ hơn như dự kiến ban đầu.
Theo ước tính từ truyền thông địa phương, tổng vốn đầu tư cho dự án trọng điểm này có thể lên tới 17 tỷ USD (tương đương 2,6 nghìn tỷ yên). Đây được xem là một trong những khoản đầu tư nước ngoài lớn nhất vào lĩnh vực công nghệ cao tại Nhật Bản trong những năm gần đây. Quyết định này được đưa ra sau khi nhà máy đầu tiên của TSMC tại Kumamoto đã đi vào hoạt động ổn định cách đây hai năm, tạo tiền đề vững chắc cho việc mở rộng quy mô và nâng cao trình độ công nghệ.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara chụp ảnh cùng Chủ tịch TSMC CC Wei và Phó Chủ tịch Tổ chức Kế hoạch Doanh nghiệp Jonathan Lee khi bắt đầu cuộc họp tại Văn phòng Thủ tướng ở Tokyo vào ngày 5 tháng 2 năm 2026
Nâng cấp công nghệ để đón đầu làn sóng AI
Lý giải cho quyết định thay đổi kế hoạch sản xuất từ chip 6nm-12nm sang dòng chip 3nm tiên tiến hơn, đại diện văn phòng quan hệ công chúng của TSMC cho biết tập đoàn cần đáp ứng nhu cầu mạnh mẽ đang được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Các dòng chip 3nm hiện là thành phần cốt lõi trong các thiết bị điện toán hiệu năng cao, máy chủ dữ liệu AI và các dòng điện thoại thông minh cao cấp nhất hiện nay của các đối tác lớn như Apple hay Nvidia.
Việc đưa dây chuyền 3nm về Kumamoto sẽ biến Nhật Bản trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chip AI toàn cầu, không còn chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp vật liệu và thiết bị phụ trợ. Thủ tướng Sanae Takaichi đã nồng nhiệt hoan nghênh kế hoạch này, nhấn mạnh rằng sự hiện diện của công nghệ 3nm có ý nghĩa sống còn đối với an ninh kinh tế quốc gia. Bà khẳng định dự án không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương mà còn tạo nền tảng vững chắc để Nhật Bản tái khẳng định vị thế trong kỷ nguyên công nghệ mới.
Bài toán địa chính trị và an ninh kinh tế
Động thái mở rộng sản xuất ra bên ngoài đảo Đài Loan của TSMC cũng mang đậm màu sắc địa chính trị. Giới quan sát nhận định rằng việc đa dạng hóa địa điểm sản xuất sang các quốc gia đồng minh như Nhật Bản hay Mỹ là bước đi cần thiết để bảo vệ ngành công nghiệp quan trọng này trước những rủi ro tiềm tàng từ căng thẳng tại eo biển Đài Loan. Nhật Bản, với nền tảng công nghiệp hỗ trợ lâu đời và môi trường chính trị ổn định, nổi lên như một "bến đỗ" an toàn và lý tưởng.
Chính phủ Nhật Bản cũng thể hiện quyết tâm cao độ trong việc hồi sinh ngành bán dẫn nội địa thông qua các gói trợ cấp hào phóng. Bên cạnh việc hỗ trợ TSMC, Tokyo cũng đang rót vốn mạnh mẽ cho Rapidus, một liên doanh đúc chip nội địa đang xây dựng nhà máy tại Hokkaido với mục tiêu sản xuất chip 2nm vào năm 2027. Giới chức Nhật Bản nhận định rằng sản phẩm của TSMC và Rapidus sẽ phục vụ các phân khúc thị trường khác nhau, do đó sẽ tạo ra sự cộng hưởng thay vì cạnh tranh trực tiếp.
Tuy nhiên, TSMC vẫn giữ lại công nghệ tiên tiến nhất của mình tại quê nhà. Người phát ngôn chính quyền Đài Loan Michelle Lee đã trích dẫn lời ông Ngụy Triết Gia để khẳng định rằng dù mở rộng ra toàn cầu, các công nghệ thế hệ mới nhất (như chip 2nm) vẫn sẽ được ưu tiên phát triển tại Đài Loan. Điều này cho thấy sự cân bằng tinh tế trong chiến lược của TSMC: vừa mở rộng để đáp ứng nhu cầu khách hàng và giảm thiểu rủi ro, vừa duy trì vị thế không thể thay thế của trụ sở chính.
Cú bắt tay chiến lược tại Tokyo và khoản đầu tư khổng lồ
Trong một cuộc gặp cấp cao diễn ra tại Văn phòng Thủ tướng ở Tokyo vào ngày 5/2, ông Ngụy Triết Gia (C.C. Wei), Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Tập đoàn Sản xuất chất bán dẫn Đài Loan (TSMC), đã trực tiếp thông báo với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi về kế hoạch mở rộng đầy tham vọng. Theo đó, nhà máy thứ hai của tập đoàn đang được xây dựng tại vùng Kumamoto, phía tây nam Nhật Bản, sẽ được nâng cấp để sản xuất dòng chip 3nm hiện đại thay vì các công nghệ cũ hơn như dự kiến ban đầu.
Theo ước tính từ truyền thông địa phương, tổng vốn đầu tư cho dự án trọng điểm này có thể lên tới 17 tỷ USD (tương đương 2,6 nghìn tỷ yên). Đây được xem là một trong những khoản đầu tư nước ngoài lớn nhất vào lĩnh vực công nghệ cao tại Nhật Bản trong những năm gần đây. Quyết định này được đưa ra sau khi nhà máy đầu tiên của TSMC tại Kumamoto đã đi vào hoạt động ổn định cách đây hai năm, tạo tiền đề vững chắc cho việc mở rộng quy mô và nâng cao trình độ công nghệ.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara chụp ảnh cùng Chủ tịch TSMC CC Wei và Phó Chủ tịch Tổ chức Kế hoạch Doanh nghiệp Jonathan Lee khi bắt đầu cuộc họp tại Văn phòng Thủ tướng ở Tokyo vào ngày 5 tháng 2 năm 2026
Nâng cấp công nghệ để đón đầu làn sóng AI
Lý giải cho quyết định thay đổi kế hoạch sản xuất từ chip 6nm-12nm sang dòng chip 3nm tiên tiến hơn, đại diện văn phòng quan hệ công chúng của TSMC cho biết tập đoàn cần đáp ứng nhu cầu mạnh mẽ đang được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Các dòng chip 3nm hiện là thành phần cốt lõi trong các thiết bị điện toán hiệu năng cao, máy chủ dữ liệu AI và các dòng điện thoại thông minh cao cấp nhất hiện nay của các đối tác lớn như Apple hay Nvidia.
Việc đưa dây chuyền 3nm về Kumamoto sẽ biến Nhật Bản trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chip AI toàn cầu, không còn chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp vật liệu và thiết bị phụ trợ. Thủ tướng Sanae Takaichi đã nồng nhiệt hoan nghênh kế hoạch này, nhấn mạnh rằng sự hiện diện của công nghệ 3nm có ý nghĩa sống còn đối với an ninh kinh tế quốc gia. Bà khẳng định dự án không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương mà còn tạo nền tảng vững chắc để Nhật Bản tái khẳng định vị thế trong kỷ nguyên công nghệ mới.
Bài toán địa chính trị và an ninh kinh tế
Động thái mở rộng sản xuất ra bên ngoài đảo Đài Loan của TSMC cũng mang đậm màu sắc địa chính trị. Giới quan sát nhận định rằng việc đa dạng hóa địa điểm sản xuất sang các quốc gia đồng minh như Nhật Bản hay Mỹ là bước đi cần thiết để bảo vệ ngành công nghiệp quan trọng này trước những rủi ro tiềm tàng từ căng thẳng tại eo biển Đài Loan. Nhật Bản, với nền tảng công nghiệp hỗ trợ lâu đời và môi trường chính trị ổn định, nổi lên như một "bến đỗ" an toàn và lý tưởng.
Chính phủ Nhật Bản cũng thể hiện quyết tâm cao độ trong việc hồi sinh ngành bán dẫn nội địa thông qua các gói trợ cấp hào phóng. Bên cạnh việc hỗ trợ TSMC, Tokyo cũng đang rót vốn mạnh mẽ cho Rapidus, một liên doanh đúc chip nội địa đang xây dựng nhà máy tại Hokkaido với mục tiêu sản xuất chip 2nm vào năm 2027. Giới chức Nhật Bản nhận định rằng sản phẩm của TSMC và Rapidus sẽ phục vụ các phân khúc thị trường khác nhau, do đó sẽ tạo ra sự cộng hưởng thay vì cạnh tranh trực tiếp.
Tuy nhiên, TSMC vẫn giữ lại công nghệ tiên tiến nhất của mình tại quê nhà. Người phát ngôn chính quyền Đài Loan Michelle Lee đã trích dẫn lời ông Ngụy Triết Gia để khẳng định rằng dù mở rộng ra toàn cầu, các công nghệ thế hệ mới nhất (như chip 2nm) vẫn sẽ được ưu tiên phát triển tại Đài Loan. Điều này cho thấy sự cân bằng tinh tế trong chiến lược của TSMC: vừa mở rộng để đáp ứng nhu cầu khách hàng và giảm thiểu rủi ro, vừa duy trì vị thế không thể thay thế của trụ sở chính.