Nhân tài Trung Quốc đang chi phối ngành AI Mỹ như thế nào?

[Nguyễn Hoàng]

Vì sao giữa vô vàn quốc tịch, người Trung Quốc lại là lực lượng nòng cốt trong làn sóng AI ở Mỹ?

Một thế hệ lớn lên cùng giáo dục nghiêm khắc và khát vọng vươn xa​

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất bản nhiều nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo nhất thế giới. Câu chuyện không dừng lại ở số lượng bài báo, mà còn là chất lượng nhân lực đang trực tiếp thúc đẩy AI tại Mỹ. Trong thời gian gần đây, Meta đã liên tục thu hút nhân tài từ các công ty đối thủ, bao gồm cả OpenAI. Điểm chung đáng chú ý? Nhiều người trong số đó có gốc gác Trung Quốc.

Giống như làn sóng người Ấn Độ thành danh trong giới công nghệ, thành công của người Trung Quốc cũng đến từ sự kết hợp giữa văn hóa, giáo dục và đạo đức nghề nghiệp. Dù sinh ra ở phương Tây hay lớn lên tại Trung Quốc, phần lớn những người này đều giữ chặt niềm tin vào giá trị của học tập và chăm chỉ. Họ được dạy từ nhỏ rằng học tập là con đường duy nhất để đi lên.

Grace Shao, một nhà phân tích công nghệ tại Hồng Kông, cho biết văn hóa châu Á nói chung rất coi trọng việc học, đặc biệt là trong các ngành STEM. Với nhiều gia đình nhập cư, chọn ngành kỹ thuật không chỉ là an toàn mà còn là "đúng đắn".

Điều này thể hiện rõ trong môi trường làm việc. Khi Elon Musk bị chỉ trích vì biến văn phòng Twitter thành nơi ngủ nghỉ, thì với nhiều người Trung Quốc, đó là điều rất bình thường. Văn hóa "996", làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần, vốn đã phổ biến trong các công ty công nghệ lớn như Alibaba hay Tencent.

Câu chuyện ở đây không chỉ là khối lượng công việc, mà là tinh thần sẵn sàng cống hiến vì mục tiêu chung. Những giá trị này cũng đang lan sang cộng đồng AI ở Mỹ. Theo thống kê, hơn 45% nhân lực Google và gần 47% Meta tại Mỹ là người châu Á.

Một hệ thống đào tạo khắc nghiệt và hiệu quả​

Tất cả bắt đầu từ "Gaokao", kỳ thi đại học khét tiếng tại Trung Quốc. Hơn 13 triệu học sinh tham gia mỗi năm, với tỉ lệ cạnh tranh cực kỳ khốc liệt. Những ai đậu vào các trường top như Thanh Hoa, Bắc Kinh hay Giao thông Thượng Hải, thường là học sinh đứng đầu tỉnh - những cá nhân tinh hoa thực sự.

Một số nhân vật nổi bật hiện nay tại các công ty AI lớn cũng đến từ các trường này. Ví dụ, kỹ sư từng làm ở Apple, hiện gia nhập Meta, từng tốt nghiệp Đại học Giao thông Thượng Hải. Hay các nhà nghiên cứu OpenAI như Xiaohua Zhai và Hongyu Ren đều xuất thân từ Đại học Bắc Kinh.

Trong bảng xếp hạng toàn cầu, Đại học Thanh Hoa đứng thứ 7 thế giới về kỹ thuật và công nghệ, vượt qua nhiều trường phương Tây danh tiếng. Những con số này không nói suông: theo New York Times, người gốc Trung Quốc chiếm 38% trong số các nhà nghiên cứu AI hàng đầu tại Mỹ.

Tuy nhiên, thành công đó hiện đang gặp thách thức. Môi trường làm việc khắc nghiệt tại Trung Quốc đã bị chỉ trích vì gây tổn hại tới sức khỏe tinh thần. Đồng thời, chính sách nhập cư của Mỹ ngày càng bất ổn, khiến không ít người cân nhắc ở lại Trung Quốc, nơi lương thưởng AI ngày càng cạnh tranh. Các công ty như Alibaba hay DeepSeek đang trả mức lương ngang với OpenAI.

Khi điều kiện trong nước trở nên thuận lợi, việc từ bỏ quê hương để sang Mỹ không còn là giấc mơ bắt buộc.

Liệu một ngày nào đó, chúng ta có thể thấy những “Thung lũng Silicon” mọc lên ở châu Á, nơi những nhân tài không còn phải nhập cư mới có cơ hội toả sáng? (analyticsindiamag)