Sự bùng nổ của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách người trẻ tiếp cận thông tin tài chính. Thay vì tìm đến các kênh chính thống, ngày càng nhiều người thuộc thế hệ trẻ Gen Z lựa chọn học hỏi và đưa ra quyết định đầu tư dựa trên nội dung từ mạng xã hội, YouTube hoặc các công cụ AI.
Một khảo sát của Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc cho thấy 56% người trẻ thừa nhận tin vào thông tin tài chính trên mạng, 63% từng tìm lời khuyên tiền bạc trên mạng xã hội và 64% tin vào các nền tảng AI. Đáng lo ngại, hơn một nửa trong số này tin vào các “chuyên gia tài chính” là những người có ảnh hưởng trên mạng, dù chưa được kiểm chứng về chuyên môn.
Một khảo sát của Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc cho thấy 56% người trẻ thừa nhận tin vào thông tin tài chính trên mạng, 63% từng tìm lời khuyên tiền bạc trên mạng xã hội và 64% tin vào các nền tảng AI. Đáng lo ngại, hơn một nửa trong số này tin vào các “chuyên gia tài chính” là những người có ảnh hưởng trên mạng, dù chưa được kiểm chứng về chuyên môn.
“Mê cung thông tin” và những cái bẫy vô hình
Theo các chuyên gia, mạng xã hội không phải môi trường được thiết kế để đảm bảo tính chính xác của thông tin, mà ưu tiên nội dung thu hút tương tác. Điều này khiến người dùng dễ rơi vào một “mê cung thông tin”, nơi thật - giả bị trộn lẫn.
Nhiều tài khoản tự xưng “chuyên gia” thường đưa ra lời khuyên đầu tư, quảng bá sản phẩm tài chính hoặc chia sẻ chiến lược kiếm tiền nhanh. Tuy nhiên, các nội dung này có thể mang tính quảng cáo, thiếu cơ sở hoặc thậm chí gây hiểu lầm cho người xem.
Đặc biệt trong lĩnh vực tiền điện tử, có tới 29% người tham gia khảo sát thừa nhận giao dịch dựa trên nội dung từ mạng xã hội, cho thấy mức độ ảnh hưởng lớn của các “chuyên gia online” đến quyết định tài chính cá nhân.
Nhiều tài khoản tự xưng “chuyên gia” thường đưa ra lời khuyên đầu tư, quảng bá sản phẩm tài chính hoặc chia sẻ chiến lược kiếm tiền nhanh. Tuy nhiên, các nội dung này có thể mang tính quảng cáo, thiếu cơ sở hoặc thậm chí gây hiểu lầm cho người xem.
Đặc biệt trong lĩnh vực tiền điện tử, có tới 29% người tham gia khảo sát thừa nhận giao dịch dựa trên nội dung từ mạng xã hội, cho thấy mức độ ảnh hưởng lớn của các “chuyên gia online” đến quyết định tài chính cá nhân.
Khi AI khiến việc “đánh lừa” trở nên dễ dàng hơn
Một yếu tố khiến tình trạng này trở nên nguy hiểm hơn là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay, AI có thể tạo ra nội dung, hình ảnh hoặc video với độ chân thực rất cao. Trong nhiều trường hợp, người dùng gần như không thể phân biệt bằng mắt thường đâu là nội dung thật và đâu là sản phẩm do AI tạo ra.
Ảnh: AI
Không chỉ dừng ở việc hỗ trợ tạo nội dung, AI còn có thể “tô hồng” thông tin, khiến người dùng dễ bị thuyết phục hơn. Một nghiên cứu cho thấy nội dung do AI chỉnh sửa có thể làm thay đổi đáng kể quyết định của người đọc, ngay cả khi thông tin bị sai lệch.
Điều này mở ra nguy cơ các đối tượng xấu lợi dụng AI để xây dựng hình ảnh “chuyên gia”, tạo bằng chứng giả về lợi nhuận hoặc dựng các câu chuyện thành công nhằm thu hút người dùng tham gia đầu tư.
Rủi ro khi đặt niềm tin sai chỗ
Việc tin tưởng vào các nguồn thông tin thiếu kiểm chứng có thể dẫn đến nhiều hệ lụy:
- Đưa ra quyết định đầu tư sai lầm, thua lỗ tài chính
- Bị dẫn dắt tham gia các mô hình lừa đảo hoặc sàn giao dịch không hợp pháp
- Bị khai thác dữ liệu cá nhân thông qua các nền tảng giả mạo
- Mất khả năng đánh giá độc lập khi phụ thuộc vào AI hoặc mạng xã hội
Trong bối cảnh thông tin tràn ngập, việc thiếu kỹ năng chọn lọc và kiểm chứng khiến người trẻ dễ trở thành mục tiêu của các chiến dịch lừa đảo tinh vi.
Cảnh báo: Đừng để “chuyên gia mạng” quyết định túi tiền của bạn
Các chuyên gia tài chính khuyến cáo người dùng, đặc biệt là giới trẻ, cần thận trọng khi tiếp nhận thông tin trên mạng:
- Không tin tuyệt đối vào các lời khuyên đầu tư trên mạng xã hội
- Kiểm chứng thông tin từ các nguồn chính thống hoặc chuyên gia có chứng chỉ
- Tránh chạy theo các cam kết lợi nhuận nhanh, “làm giàu dễ dàng”
- Hiểu rõ rủi ro trước khi đưa ra quyết định tài chính
Công nghệ mở ra cơ hội, nhưng cũng tạo ra bẫy mới
Sự phát triển của mạng xã hội và AI đang giúp việc tiếp cận kiến thức tài chính trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro mới khi thông tin không còn được kiểm chứng chặt chẽ.
Trong một thế giới mà ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt, đặc biệt khi AI có thể tạo ra nội dung khó phân biệt bằng mắt thường, việc giữ vững tư duy phản biện và tỉnh táo trước thông tin là yếu tố quan trọng giúp người dùng bảo vệ chính mình trước những “cái bẫy” tài chính trên không gian mạng.
Trong một thế giới mà ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt, đặc biệt khi AI có thể tạo ra nội dung khó phân biệt bằng mắt thường, việc giữ vững tư duy phản biện và tỉnh táo trước thông tin là yếu tố quan trọng giúp người dùng bảo vệ chính mình trước những “cái bẫy” tài chính trên không gian mạng.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview