Người tiêu dùng chịu thiệt gì từ cuộc chiến chip Mỹ Trung?

[Mr Bens]

Bạn có nhận thấy khi nâng cấp điện thoại hay mua máy tính, giá cả đều tăng mạnh không? Một chiếc điện thoại có thể tốn thêm hàng trăm đô la (hàng triệu VNĐ), máy tính và ô tô cũng đắt đỏ hơn. Nguyên nhân không nằm ở nhà sản xuất mà xuất phát từ ngành công nghiệp chip. Từ năm 2022 khi Mỹ siết chặt Trung Quốc cho đến cuộc chiến thuế quan leo thang năm 2025, chip bán dẫn đã trở thành tâm điểm khiến người dân toàn cầu chịu ảnh hưởng.

Chip – huyết mạch công nghệ và cuộc đối đầu Mỹ Trung​

Chip bán dẫn là nền tảng của mọi thiết bị hiện đại. Điện thoại, máy tính, máy chụp CT, vệ tinh hay máy bay không người lái đều cần chip để vận hành. Một chiếc smartphone chứa hàng trăm chip đảm nhiệm tính toán, lưu trữ và truyền thông. Theo Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn (SEMI), thị trường chip toàn cầu năm 2023 đạt hơn 500 tỷ USD (hơn 12 triệu tỷ VNĐ), Trung Quốc chiếm gần 30% nhu cầu. Nhưng nguồn cung bị kiểm soát bởi một số ít quốc gia, chỉ cần thiếu hụt nhỏ cũng đủ tạo ra khủng hoảng. Người tiêu dùng cảm nhận rõ nhất qua việc điện thoại, máy tính hay ô tô đều tăng giá.

Năm 2022, Mỹ hạn chế xuất khẩu chip cao cấp sang Trung Quốc, kéo Nhật Bản, Hà Lan và Hàn Quốc cùng tham gia. Đây là nỗ lực nhằm kiềm chế bước tiến công nghệ của Trung Quốc. Nhưng chính các hãng chip Mỹ lại chịu thiệt hại nặng khi doanh thu sụt giảm, một số công ty lỗ hàng tỷ USD (hàng chục nghìn tỷ VNĐ) trong quý đầu tiên và phải sa thải nhân sự. Các nhà kinh tế cảnh báo điều này làm Mỹ mất động lực đổi mới và nhường thị phần cho đối thủ.

Trung Quốc không ngồi yên mà đầu tư mạnh để xây dựng ngành chip nội địa. Đến năm 2023, nhiều công ty trong nước mọc lên, một số hãng điện thoại đã sử dụng chip nội địa với hiệu năng tương đương hàng ngoại và giá rẻ hơn. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin cho biết tỷ lệ tự cung chip của Trung Quốc đạt gần 30% vào năm 2024. Dù còn xa mới tự chủ hoàn toàn, tốc độ này cho thấy quyết tâm giảm phụ thuộc vào bên ngoài.

Chuỗi cung ứng toàn cầu rối loạn và gánh nặng cho người tiêu dùng​

Cuộc chiến chip không chỉ là xung đột Mỹ Trung mà còn khiến chuỗi cung ứng toàn cầu lao đao. Nhiều công ty châu Âu từng bán thiết bị in thạch bản cho Trung Quốc rơi vào thế khó vì lệnh cấm của Mỹ. Bloomberg dự báo chi phí chuỗi cung ứng chip tăng gần 20% trong năm 2023 và cuối cùng được chuyển sang người tiêu dùng. Điện thoại, máy tính và ô tô ngày càng đắt đỏ, thậm chí trở thành hàng xa xỉ.

Đến năm 2025, Mỹ tiếp tục tăng thuế, buộc các công ty chip phải trả phí bảo hộ khi xuất khẩu. Hệ quả là giá sản phẩm leo thang mạnh. Một chiếc điện thoại có thể đắt thêm hàng trăm USD (hàng triệu VNĐ), máy tính tăng thêm hàng nghìn USD (hàng chục triệu VNĐ). Người dân thường là những người gánh chịu thiệt hại nặng nhất trong cuộc đối đầu này.

Bản chất của cuộc chiến không chỉ là công nghệ mà còn là lợi nhuận. Nhưng khi các cường quốc va chạm, người dân lại trở thành nạn nhân lớn nhất. Tự lực công nghệ vì thế trở thành con đường tất yếu. Chỉ khi mỗi quốc gia đủ khả năng tự chủ, người dân mới có thể tiếp cận sản phẩm công nghệ với mức giá hợp lý, thay vì trở thành nạn nhân trong cuộc chơi quyền lực toàn cầu.

Đọc chi tiết tại đây: https://www.sohu.com/a/927654649_12...c.content-abroad.fd-d.13.1756190864547kI8v5wK