Người biết AI không xin việc nữa, họ đang cướp việc!

[Nhung Phan]

Trí tuệ nhân tạo AI đang thay thế việc làm thật, nhưng theo cách rất khác ta tưởng?

Câu chuyện AI cướp việc từng khiến nhiều người rùng mình, nhưng dữ liệu mới từ nền tảng freelance Upwork lại cho thấy một điều khác: AI đang dần thay thế những công việc lặp đi lặp lại, ít đòi hỏi tư duy, đồng thời tạo ra nhu cầu cao hơn với những người biết dùng AI một cách khéo léo.

Cụ thể, thu nhập từ các dự án liên quan đến AI trên Upwork đã tăng 25% trong một năm. Những freelancer có kỹ năng AI, dù là lập trình viên, nhà thiết kế hay marketer, đang kiếm được nhiều hơn 40% mỗi giờ so với người không dùng AI.

Thực tế, đa phần thu nhập tăng đến từ những người đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực đó. Ví dụ, một chuyên gia machine learning nếu biết tích hợp thêm công cụ AI tạo sinh vào công việc thì thu nhập sẽ nhảy vọt. Tương tự, nhà thiết kế hình ảnh hay video biết tận dụng AI như một “đồng đội sáng tạo” cũng đang được săn đón.

Vấn đề không phải là AI thay thế người, mà là người + AI sẽ thay thế người không biết dùng AI​

Dù nhiều giám đốc vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng vào việc để AI làm việc một mình, họ rất sẵn lòng thuê người có khả năng “tăng lực” nhờ AI. Số người dùng AI để hỗ trợ công việc hiện đang nhiều gấp đôi so với số người dùng AI để tự động hóa hoàn toàn.

Điểm thú vị là: yêu cầu với những kỹ năng code cơ bản đang giảm, nhưng nhu cầu với các nhà phát triển làm việc ở cấp độ cao thì vẫn tăng. Thậm chí, hiện đang xuất hiện một xu hướng mới là “vibe coding”, viết code mà không thực sự biết code, nhờ vào AI. Điều này tạo ra một loại hình nhân lực mới: người tổng hợp (the generalist), tức là bất cứ ai có thể kết hợp giữa thiết kế, code và AI để hoàn thành công việc hiệu quả.

AI đang tạo ra một thị trường kỹ năng hoàn toàn mới​

Upwork đã theo dõi hàng triệu dự án và hàng tỷ đô thu nhập freelance trong 6 tháng để đưa ra kết luận này. Dữ liệu cho thấy sự thay đổi công việc không phải do AI làm thay hết mọi thứ, mà là do thị trường đang đánh giá cao hơn những ai biết tận dụng AI đúng cách.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là mọi thứ suôn sẻ. Một nghiên cứu từ Đại học Duke phát hiện rằng, những người dùng AI đôi khi bị đánh giá thấp về năng lực và sự chăm chỉ. Thậm chí nhiều nhân viên còn phải lén lút dùng AI vì chưa hiểu rõ chính sách công ty.

Anthropic, công ty AI đứng sau Claude, vừa công bố chương trình nghiên cứu sâu về tác động kinh tế của AI lên lực lượng lao động. CEO của họ, Dario Amodei, còn từng dự đoán AI có thể khiến một nửa công việc văn phòng cấp thấp biến mất trong vòng 1–5 năm tới.

AI đang thay thế một số việc, nhưng đồng thời cũng mở ra cả một thế giới việc mới. Câu hỏi đặt ra là: bạn sẽ để AI “cướp việc”, hay biến nó thành “cộng sự”? Đặc biệt ở Việt Nam, nơi người trẻ đang phải cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, liệu kỹ năng AI sẽ là một “vũ khí sinh tồn” mới? (AXIOS)