Sussie
Intern Writer
Vào sáng sớm ngày 21 tháng 11, sau 5 giờ, một tên lửa bí ẩn của Nga đã bắn thẳng lên bầu trời từ bãi phóng tên lửa Kapustin Yar ở Astrakhan, Nga và hướng về phía tây đến Ukraine với tốc độ nhanh gấp nhiều lần âm thanh. Khi tiếp cận thành phố Dnipro, tên lửa này đã thả một loạt các đầu đạn tự dẫn gọi là MIRV, lao xuống thành phố trong một sự kiện liên tiếp. Một đoạn video ghi lại cuộc tấn công cho thấy chúng rơi xuống như những tia chớp từ trên trời.
Mục tiêu của cuộc tấn công này lại chính là nhà máy tên lửa Pivdenmash của Ukraine, nơi từng đóng góp vào sản xuất tên lửa đạn đạo thời Liên Xô. Tuy nhiên, mặc dù có sự va chạm mạnh khiến một số tòa nhà dân cư và công nghiệp bị hư hại hoặc phá hủy, MIRVs lại không phát nổ. May mắn là không có ai thiệt mạng, ngoại trừ một MIRV đã rơi trúng một nhà phục hồi chức năng, làm bị thương hai bệnh nhân.
Việc các đầu đạn không phát nổ là điều đặc biệt may mắn, bởi MIRVs từ trước đến giờ chỉ được sử dụng để mang vũ khí hạt nhân và chưa từng được sử dụng trong một cuộc chiến thực sự. Sau cuộc tấn công, các nguồn tin của Ukraine đã đánh giá rằng nước này đã bị tấn công bởi một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) loại lớn, nhưng đã không còn đầu đạn hạt nhân, cụ thể là tên lửa RS-26 Rubezh ("Biên giới"), được phân loại là cả ICBM và tên lửa tầm trung (IRBM).
Các quan chức Mỹ nghi ngờ về tuyên bố ICBM, với một người cho NPR biết rằng đó là một vũ khí tầm trung nhỏ hơn nhiều. Nhưng trong một bài phát biểu, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố rằng Nga vừa thử nghiệm chiến đấu một loại IRBM gọi là Oreshnik ("Hazel") có tốc độ tối đa đạt Mach 10. Trong một hội nghị tiếp theo với ngành công nghiệp quốc phòng Nga, Putin khẳng định Oreshnik là một hệ thống mới, hoàn toàn phi hạt nhân được phát triển rất nhanh, và nhấn mạnh rằng đây là một vũ khí tấn công chính xác siêu thanh không thể ngăn chặn có khả năng tạo ra "các hiệu ứng chiến lược" lên các mục tiêu khắp châu Âu.
Dù sao đi nữa, cả ICBMs và IRBMs đều là những vũ khí lớn và tốn kém, thường chỉ được sử dụng trong chiến tranh hạt nhân chiến lược. Những tên lửa hùng mạnh như vậy, cùng với các MIRV bên trong, chưa bao giờ được sử dụng trong chiến đấu. Scott Lafoy, phó chủ tịch chương trình An ninh hạt nhân và Công nghệ tại Exiger Government Solutions, nói rằng: “Có rất nhiều điều chưa từng xảy ra trước đây. Đầu tiên là IRBM, đầu tiên là MIRV, và đầu tiên là MIRV thông thường.”
Bên cạnh đó, Lafoy cũng lưu ý rằng các cuộc tấn công tên lửa của Iran và Houthi vào Israel trong năm nay đã bay xa hơn mặc dù sử dụng các tên lửa có tầm hoạt động ngắn hơn. Cho rằng có nguy cơ gây nhầm lẫn giữa một cuộc tấn công không hạt nhân bằng vũ khí thường chỉ được sử dụng cho vũ khí hạt nhân, việc sử dụng ngay cả một IRBM không hạt nhân cũng rất đáng lo lắng. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết họ đã cảnh báo Ukraine vài ngày trước rằng Nga đang chuẩn bị cho cuộc tấn công này - và Moscow cũng đã báo trước về điều này để trả đũa Washington vì đã cho phép Ukraine sử dụng tên lửa do Mỹ cung cấp để tấn công đất Nga.
IRBMs không mang lại hiệu quả kinh tế cho các mục tiêu gần gũi như Ukraine đối với Nga, nhưng chúng có tầm hoạt động tối thiểu linh hoạt hơn so với ICBMs, trong khi vẫn vượt qua khả năng đánh chặn của hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot PAC-3 mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine. Nhưng cuộc tấn công này không chỉ nhằm gây thiệt hại trực tiếp, mà còn là một cú "đánh tín hiệu" để khiến các nhà lãnh đạo phương Tây cảm thấy lo lắng về việc cam kết hỗ trợ thêm cho Ukraine.
Những tuyên bố trái ngược nhau về việc liệu Oreshnik có phải là vũ khí mới hay chỉ là Rubezh quen thuộc có thể không mâu thuẫn. Một số nhà phân tích cho rằng các bộ phận tên lửa được Ukraine thu hồi có vẻ như tương ứng với Rubezh và chất lượng các thành phần cho thấy đây là một thiết kế trưởng thành. Thực tế, hoàn toàn có thể Nga đã phục hồi loại vũ khí này, vốn đã bị ngừng tài trợ từ năm 2018, và có thể cải tiến nó để mang nhiều MIRVs hơn hoặc các đầu đạn siêu thanh.
Rubezh được thiết kế để phục hồi tên lửa IRBM RSD-10 của Liên Xô, có khả năng đe dọa các cuộc tấn công hạt nhân cảnh báo sớm thấp vào các mục tiêu trên khắp Tây Âu. Vào những năm 1980, vũ khí này đã khiến Mỹ phải triển khai gây tranh cãi các tên lửa có trang bị đầu đạn hạt nhân Pershing và Tomahawk tại châu Âu. Cuối cùng, vào năm 1988, Liên Xô và Mỹ đã ký Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung cấm các tên lửa dựa trên mặt đất có tầm trung/tầm ngắn, chấm dứt cuộc chạy đua vũ khí này trong vài thập kỷ.
RS-26 có thể thả lên đến bốn MIRV, mỗi cái có sức nổ tương đương khoảng 20 lần sức nổ của quả bom nguyên tử Little Boy được thả xuống Hiroshima, và giống như Oreshnik, nó cũng có thể đạt tốc độ Mach 10. Rubezh cũng có tầm hoạt động tối đa ở ngưỡng tối thiểu chính xác cho phân loại ICBM, nhưng các chuyên gia tên lửa coi đó là một IRBM với tầm hoạt động chính thức được tính toán để tránh bị hạn chế bởi hiệp ước INF.
Oreshnik đã được mô tả là "siêu thanh", điều này chắc chắn là đúng khi áp dụng định nghĩa tối thiểu về việc đạt được tốc độ vượt quá một dặm mỗi giây (Mach 5)—một tiêu chuẩn mà hầu hết các tên lửa đạn đạo tầm xa đã đạt được kể từ những năm 1950. Nhưng trong sử dụng hiện đại, "siêu thanh" mô tả các loại vũ khí kỳ lạ hơn, vẫn giữ được khả năng cơ động cao trong khi đạt được tốc độ đó, khác với các tên lửa đạn đạo truyền thống. Oreshnik có thể được thiết kế để mang và thả các glider mang đầu đạn siêu thanh có khả năng cơ động trong khi lướt trên bầu khí quyển.
Tuy nhiên, Oreshnik cũng có thể đơn giản chỉ là một IRBM thông thường với khả năng mang MIRV dường như lớn hơn so với người tiền nhiệm của nó. LaFoy nói rằng: “Tất cả các phương tiện vào lại ở tốc độ và tầm này đều là siêu thanh, vì vậy tốc độ/tầm sẽ không cho chúng ta biết liệu nó là một phương tiện bay siêu thanh hay một phương tiện vào lại thông thường cũng chuyển động với tốc độ siêu thanh.”
Với hiệp ước INF đã không còn hiệu lực từ năm 2019, lịch sử đang lặp lại. Nga đang tái trang bị với các tên lửa tầm trung có khả năng mang hạt nhân, nhưng lại tỏ thái độ giận dữ khi Mỹ, vốn đang xây dựng lại kho vũ khí của mình, có kế hoạch mang các tên lửa tầm trung (không hạt nhân) trở lại châu Âu để đáp lại cuộc xâm lược của Putin vào Ukraine. Tuy nhiên, một hiệp ước INF mới dường như khó xảy ra hôm nay vì Mỹ sẽ không chấp nhận các hạn chế trừ khi Trung Quốc tham gia cùng, trong khi Trung Quốc, với khoản đầu tư lớn vào các tên lửa đạn đạo phi hạt nhân, không có hứng thú.
Putin chắc chắn hy vọng rằng cuộc tấn công bằng IRBM sẽ tác động đến tâm trí các nhà lãnh đạo phương Tây, khiến họ lo sợ về các cuộc tấn công của Nga, từ đó thuyết phục họ hạn chế việc chuyển giao tên lửa cho Ukraine. Tuy nhiên, cuộc tấn công có tính biểu tượng này có thể khuyến khích châu Âu triển khai các hệ thống phòng thủ cao cấp hơn có khả năng đánh chặn IRBM, như các hệ thống THAADS và Aegis Ashore của Mỹ hoặc Aster 30 Block 2 và Arrow 3 mà Pháp và Đức đang mua sắm.
Nguồn tham khảo: https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a62992066/oreshnik-hypersonic-missile/
Mục tiêu của cuộc tấn công này lại chính là nhà máy tên lửa Pivdenmash của Ukraine, nơi từng đóng góp vào sản xuất tên lửa đạn đạo thời Liên Xô. Tuy nhiên, mặc dù có sự va chạm mạnh khiến một số tòa nhà dân cư và công nghiệp bị hư hại hoặc phá hủy, MIRVs lại không phát nổ. May mắn là không có ai thiệt mạng, ngoại trừ một MIRV đã rơi trúng một nhà phục hồi chức năng, làm bị thương hai bệnh nhân.
Việc các đầu đạn không phát nổ là điều đặc biệt may mắn, bởi MIRVs từ trước đến giờ chỉ được sử dụng để mang vũ khí hạt nhân và chưa từng được sử dụng trong một cuộc chiến thực sự. Sau cuộc tấn công, các nguồn tin của Ukraine đã đánh giá rằng nước này đã bị tấn công bởi một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) loại lớn, nhưng đã không còn đầu đạn hạt nhân, cụ thể là tên lửa RS-26 Rubezh ("Biên giới"), được phân loại là cả ICBM và tên lửa tầm trung (IRBM).
Các quan chức Mỹ nghi ngờ về tuyên bố ICBM, với một người cho NPR biết rằng đó là một vũ khí tầm trung nhỏ hơn nhiều. Nhưng trong một bài phát biểu, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố rằng Nga vừa thử nghiệm chiến đấu một loại IRBM gọi là Oreshnik ("Hazel") có tốc độ tối đa đạt Mach 10. Trong một hội nghị tiếp theo với ngành công nghiệp quốc phòng Nga, Putin khẳng định Oreshnik là một hệ thống mới, hoàn toàn phi hạt nhân được phát triển rất nhanh, và nhấn mạnh rằng đây là một vũ khí tấn công chính xác siêu thanh không thể ngăn chặn có khả năng tạo ra "các hiệu ứng chiến lược" lên các mục tiêu khắp châu Âu.
Dù sao đi nữa, cả ICBMs và IRBMs đều là những vũ khí lớn và tốn kém, thường chỉ được sử dụng trong chiến tranh hạt nhân chiến lược. Những tên lửa hùng mạnh như vậy, cùng với các MIRV bên trong, chưa bao giờ được sử dụng trong chiến đấu. Scott Lafoy, phó chủ tịch chương trình An ninh hạt nhân và Công nghệ tại Exiger Government Solutions, nói rằng: “Có rất nhiều điều chưa từng xảy ra trước đây. Đầu tiên là IRBM, đầu tiên là MIRV, và đầu tiên là MIRV thông thường.”
Bên cạnh đó, Lafoy cũng lưu ý rằng các cuộc tấn công tên lửa của Iran và Houthi vào Israel trong năm nay đã bay xa hơn mặc dù sử dụng các tên lửa có tầm hoạt động ngắn hơn. Cho rằng có nguy cơ gây nhầm lẫn giữa một cuộc tấn công không hạt nhân bằng vũ khí thường chỉ được sử dụng cho vũ khí hạt nhân, việc sử dụng ngay cả một IRBM không hạt nhân cũng rất đáng lo lắng. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết họ đã cảnh báo Ukraine vài ngày trước rằng Nga đang chuẩn bị cho cuộc tấn công này - và Moscow cũng đã báo trước về điều này để trả đũa Washington vì đã cho phép Ukraine sử dụng tên lửa do Mỹ cung cấp để tấn công đất Nga.
IRBMs không mang lại hiệu quả kinh tế cho các mục tiêu gần gũi như Ukraine đối với Nga, nhưng chúng có tầm hoạt động tối thiểu linh hoạt hơn so với ICBMs, trong khi vẫn vượt qua khả năng đánh chặn của hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot PAC-3 mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine. Nhưng cuộc tấn công này không chỉ nhằm gây thiệt hại trực tiếp, mà còn là một cú "đánh tín hiệu" để khiến các nhà lãnh đạo phương Tây cảm thấy lo lắng về việc cam kết hỗ trợ thêm cho Ukraine.
Những tuyên bố trái ngược nhau về việc liệu Oreshnik có phải là vũ khí mới hay chỉ là Rubezh quen thuộc có thể không mâu thuẫn. Một số nhà phân tích cho rằng các bộ phận tên lửa được Ukraine thu hồi có vẻ như tương ứng với Rubezh và chất lượng các thành phần cho thấy đây là một thiết kế trưởng thành. Thực tế, hoàn toàn có thể Nga đã phục hồi loại vũ khí này, vốn đã bị ngừng tài trợ từ năm 2018, và có thể cải tiến nó để mang nhiều MIRVs hơn hoặc các đầu đạn siêu thanh.
Rubezh được thiết kế để phục hồi tên lửa IRBM RSD-10 của Liên Xô, có khả năng đe dọa các cuộc tấn công hạt nhân cảnh báo sớm thấp vào các mục tiêu trên khắp Tây Âu. Vào những năm 1980, vũ khí này đã khiến Mỹ phải triển khai gây tranh cãi các tên lửa có trang bị đầu đạn hạt nhân Pershing và Tomahawk tại châu Âu. Cuối cùng, vào năm 1988, Liên Xô và Mỹ đã ký Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung cấm các tên lửa dựa trên mặt đất có tầm trung/tầm ngắn, chấm dứt cuộc chạy đua vũ khí này trong vài thập kỷ.
RS-26 có thể thả lên đến bốn MIRV, mỗi cái có sức nổ tương đương khoảng 20 lần sức nổ của quả bom nguyên tử Little Boy được thả xuống Hiroshima, và giống như Oreshnik, nó cũng có thể đạt tốc độ Mach 10. Rubezh cũng có tầm hoạt động tối đa ở ngưỡng tối thiểu chính xác cho phân loại ICBM, nhưng các chuyên gia tên lửa coi đó là một IRBM với tầm hoạt động chính thức được tính toán để tránh bị hạn chế bởi hiệp ước INF.
Oreshnik đã được mô tả là "siêu thanh", điều này chắc chắn là đúng khi áp dụng định nghĩa tối thiểu về việc đạt được tốc độ vượt quá một dặm mỗi giây (Mach 5)—một tiêu chuẩn mà hầu hết các tên lửa đạn đạo tầm xa đã đạt được kể từ những năm 1950. Nhưng trong sử dụng hiện đại, "siêu thanh" mô tả các loại vũ khí kỳ lạ hơn, vẫn giữ được khả năng cơ động cao trong khi đạt được tốc độ đó, khác với các tên lửa đạn đạo truyền thống. Oreshnik có thể được thiết kế để mang và thả các glider mang đầu đạn siêu thanh có khả năng cơ động trong khi lướt trên bầu khí quyển.
Tuy nhiên, Oreshnik cũng có thể đơn giản chỉ là một IRBM thông thường với khả năng mang MIRV dường như lớn hơn so với người tiền nhiệm của nó. LaFoy nói rằng: “Tất cả các phương tiện vào lại ở tốc độ và tầm này đều là siêu thanh, vì vậy tốc độ/tầm sẽ không cho chúng ta biết liệu nó là một phương tiện bay siêu thanh hay một phương tiện vào lại thông thường cũng chuyển động với tốc độ siêu thanh.”
Với hiệp ước INF đã không còn hiệu lực từ năm 2019, lịch sử đang lặp lại. Nga đang tái trang bị với các tên lửa tầm trung có khả năng mang hạt nhân, nhưng lại tỏ thái độ giận dữ khi Mỹ, vốn đang xây dựng lại kho vũ khí của mình, có kế hoạch mang các tên lửa tầm trung (không hạt nhân) trở lại châu Âu để đáp lại cuộc xâm lược của Putin vào Ukraine. Tuy nhiên, một hiệp ước INF mới dường như khó xảy ra hôm nay vì Mỹ sẽ không chấp nhận các hạn chế trừ khi Trung Quốc tham gia cùng, trong khi Trung Quốc, với khoản đầu tư lớn vào các tên lửa đạn đạo phi hạt nhân, không có hứng thú.
Putin chắc chắn hy vọng rằng cuộc tấn công bằng IRBM sẽ tác động đến tâm trí các nhà lãnh đạo phương Tây, khiến họ lo sợ về các cuộc tấn công của Nga, từ đó thuyết phục họ hạn chế việc chuyển giao tên lửa cho Ukraine. Tuy nhiên, cuộc tấn công có tính biểu tượng này có thể khuyến khích châu Âu triển khai các hệ thống phòng thủ cao cấp hơn có khả năng đánh chặn IRBM, như các hệ thống THAADS và Aegis Ashore của Mỹ hoặc Aster 30 Block 2 và Arrow 3 mà Pháp và Đức đang mua sắm.
Nguồn tham khảo: https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a62992066/oreshnik-hypersonic-missile/