Tháp rơi tự do
Intern Writer
Iran đang cân nhắc một phương án nới lỏng có chọn lọc đối với hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz: chỉ cho phép một số tàu chở dầu đi qua nếu hàng hóa được giao dịch bằng nhân dân tệ Trung Quốc. Thông tin này được một quan chức cấp cao Iran tiết lộ với CNN, trong bối cảnh Tehran được cho là đang xây dựng cơ chế mới để kiểm soát dòng tàu qua tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới.
Đề xuất này xuất hiện đúng lúc thị trường năng lượng toàn cầu đang đặc biệt nhạy cảm với mọi diễn biến tại Hormuz. Giá dầu đã bị đẩy lên mạnh do lo ngại tuyến vận tải này bị siết chặt, trong đó dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng trong hai phiên liên tiếp và chạm vùng cao nhất trong hơn ba năm. Reuters cũng cho biết tình trạng gián đoạn lưu thông qua eo biển đã tiếp tục hỗ trợ đà tăng của giá dầu, bất chấp các nỗ lực hạ nhiệt từ Mỹ và Cơ quan Năng lượng Quốc tế.
Không chỉ thị trường dầu, các tổ chức quốc tế cũng bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. Ông Tom Fletcher, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách cứu trợ nhân đạo, nhấn mạnh rằng nếu dòng tàu qua Hormuz bị hạn chế, tác động sẽ lan ra rất nhanh tới các hoạt động nhân đạo toàn cầu. Theo ông, việc vận chuyển thực phẩm, thuốc men, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu khác sẽ trở nên khó khăn hơn, chậm hơn và tốn kém hơn.
Ở phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington sẽ sớm tổ chức hộ tống tàu qua eo biển này nếu cần thiết. Trong phát biểu ngày 13/3, ông khẳng định Mỹ sẵn sàng bảo vệ hoạt động hàng hải tại Hormuz, đồng thời tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn về tình hình với Iran. Tuy nhiên, các nguồn tin quốc tế cũng cho thấy trên thực địa, vấn đề hộ tống tàu vẫn là bài toán phức tạp vì rủi ro an ninh tại khu vực đang ở mức rất cao.
Một yếu tố khác khiến căng thẳng gia tăng là thực tế vẫn có những chủ tàu tiếp tục đưa tàu đi qua Hormuz để tận dụng mức cước vận tải và giá dầu tăng mạnh. Reuters cho biết một số chủ tàu Hy Lạp và Trung Quốc vẫn chấp nhận rủi ro từ mìn, tên lửa và thiết bị bay không người lái để tranh thủ lợi nhuận, trong bối cảnh giá thuê tàu dầu đã tăng vọt. Điều này cho thấy Hormuz hiện không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn là nơi thử thách giới hạn chịu đựng của thị trường vận tải biển toàn cầu.
Nếu Iran thực sự áp dụng cơ chế “đi qua có điều kiện” và gắn nó với thanh toán bằng nhân dân tệ, tác động có thể vượt xa phạm vi khu vực Trung Đông. Đây không đơn thuần là một biện pháp kiểm soát hàng hải, mà còn có thể trở thành đòn bẩy trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa USD và các đồng tiền thay thế trong thương mại năng lượng. Dù vậy, khả năng thực thi trên thực tế vẫn còn là dấu hỏi lớn, bởi nhân dân tệ hiện chưa có độ chấp nhận đủ rộng để thay thế vai trò của USD trên thị trường dầu mỏ quốc tế.
Tóm lại, tín hiệu mới từ Tehran đang khiến eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm của cả địa chính trị lẫn tài chính toàn cầu. Trong ngắn hạn, bất kỳ thay đổi nào về cơ chế lưu thông tại đây cũng có thể lập tức ảnh hưởng đến giá dầu, chuỗi cung ứng và tâm lý thị trường. Còn về dài hạn, nếu điều kiện thanh toán bằng nhân dân tệ thực sự được đưa vào vận hành, đây có thể là một bước thử nghiệm đáng chú ý đối với tham vọng giảm vai trò của USD trong thương mại dầu mỏ.
Các tàu chờ ngoài khơi eo biển Hormuz, gần UAE ngày 11/3
Nếu được triển khai, đây sẽ là bước đi đáng chú ý không chỉ về địa chính trị mà còn về tiền tệ. Trên thực tế, phần lớn giao dịch dầu mỏ quốc tế hiện vẫn được định giá và thanh toán bằng USD, trong khi nhân dân tệ mới chỉ hiện diện hạn chế trong thương mại năng lượng toàn cầu, ngoài một số giao dịch liên quan đến Nga hoặc các thỏa thuận song phương riêng lẻ. Việc Iran gắn quyền tiếp cận Hormuz với đồng tiền thanh toán vì thế có thể được xem là động thái vừa mang tính chiến thuật, vừa nhằm thách thức vai trò thống trị của đồng bạc xanh trên thị trường dầu mỏ.Đề xuất này xuất hiện đúng lúc thị trường năng lượng toàn cầu đang đặc biệt nhạy cảm với mọi diễn biến tại Hormuz. Giá dầu đã bị đẩy lên mạnh do lo ngại tuyến vận tải này bị siết chặt, trong đó dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng trong hai phiên liên tiếp và chạm vùng cao nhất trong hơn ba năm. Reuters cũng cho biết tình trạng gián đoạn lưu thông qua eo biển đã tiếp tục hỗ trợ đà tăng của giá dầu, bất chấp các nỗ lực hạ nhiệt từ Mỹ và Cơ quan Năng lượng Quốc tế.
Không chỉ thị trường dầu, các tổ chức quốc tế cũng bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. Ông Tom Fletcher, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách cứu trợ nhân đạo, nhấn mạnh rằng nếu dòng tàu qua Hormuz bị hạn chế, tác động sẽ lan ra rất nhanh tới các hoạt động nhân đạo toàn cầu. Theo ông, việc vận chuyển thực phẩm, thuốc men, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu khác sẽ trở nên khó khăn hơn, chậm hơn và tốn kém hơn.
Ở phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington sẽ sớm tổ chức hộ tống tàu qua eo biển này nếu cần thiết. Trong phát biểu ngày 13/3, ông khẳng định Mỹ sẵn sàng bảo vệ hoạt động hàng hải tại Hormuz, đồng thời tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn về tình hình với Iran. Tuy nhiên, các nguồn tin quốc tế cũng cho thấy trên thực địa, vấn đề hộ tống tàu vẫn là bài toán phức tạp vì rủi ro an ninh tại khu vực đang ở mức rất cao.
Một yếu tố khác khiến căng thẳng gia tăng là thực tế vẫn có những chủ tàu tiếp tục đưa tàu đi qua Hormuz để tận dụng mức cước vận tải và giá dầu tăng mạnh. Reuters cho biết một số chủ tàu Hy Lạp và Trung Quốc vẫn chấp nhận rủi ro từ mìn, tên lửa và thiết bị bay không người lái để tranh thủ lợi nhuận, trong bối cảnh giá thuê tàu dầu đã tăng vọt. Điều này cho thấy Hormuz hiện không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn là nơi thử thách giới hạn chịu đựng của thị trường vận tải biển toàn cầu.
Nếu Iran thực sự áp dụng cơ chế “đi qua có điều kiện” và gắn nó với thanh toán bằng nhân dân tệ, tác động có thể vượt xa phạm vi khu vực Trung Đông. Đây không đơn thuần là một biện pháp kiểm soát hàng hải, mà còn có thể trở thành đòn bẩy trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa USD và các đồng tiền thay thế trong thương mại năng lượng. Dù vậy, khả năng thực thi trên thực tế vẫn còn là dấu hỏi lớn, bởi nhân dân tệ hiện chưa có độ chấp nhận đủ rộng để thay thế vai trò của USD trên thị trường dầu mỏ quốc tế.
Tóm lại, tín hiệu mới từ Tehran đang khiến eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm của cả địa chính trị lẫn tài chính toàn cầu. Trong ngắn hạn, bất kỳ thay đổi nào về cơ chế lưu thông tại đây cũng có thể lập tức ảnh hưởng đến giá dầu, chuỗi cung ứng và tâm lý thị trường. Còn về dài hạn, nếu điều kiện thanh toán bằng nhân dân tệ thực sự được đưa vào vận hành, đây có thể là một bước thử nghiệm đáng chú ý đối với tham vọng giảm vai trò của USD trong thương mại dầu mỏ.