Mỹ cho Nvidia bán chip H20 sang Trung Quốc: Bước đi nhượng bộ hay mồi nhử?

[Mr Bens]

Đầu tháng 7/2025, Bộ Thương mại Hoa Kỳ chính thức cấp phép xuất khẩu chip H20 của Nvidia sang Trung Quốc, chỉ 48 giờ sau cuộc gặp giữa Donald Trump và CEO Jensen Huang tại Nhà Trắng. Con chip AI phiên bản đặc biệt này từng bị cấm theo lệnh hồi tháng 4 nhưng nhanh chóng được thông qua, khiến giá cổ phiếu Nvidia tăng mạnh. Jensen Huang tuyên bố giao hàng ngay lập tức và coi Trung Quốc là động lực tăng trưởng chính. Tuy nhiên, Trung Quốc lại xem đây chỉ là bước đi nhỏ và cuộc chơi thực sự mới bắt đầu.

Chip H20 mang nhiều dấu ấn thỏa hiệp chính trị, được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc với bộ nhớ HBM3 96GB, sức mạnh FP16 đạt 148 TFLOPS, chỉ bằng 15% so với chip H100. Dù băng thông bộ nhớ 4,0 TB/giây và NVLink 900 GB/giây vẫn có ưu thế, sức mạnh tính toán bị giới hạn theo tiêu chuẩn “phi quân sự” của Mỹ. Các chuyên gia nhận định đây là chiến lược “cung cấp chính xác” để Nvidia duy trì thị phần tại Trung Quốc mà không nâng cao năng lực AI của nước này.

Thị trường phản ứng trái chiều. ByteDance, Tencent tiếp tục mua máy chủ H20 với giá 970.000–1,2 triệu nhân dân tệ (khoảng 3,27–4,05 tỷ VNĐ), nhưng truyền thông nhà nước Trung Quốc chỉ trích hiệu suất thấp, tiêu thụ năng lượng kém và nghi ngờ nguy cơ “cửa hậu điều khiển từ xa”. Ngày 31/7, Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc triệu tập Nvidia để yêu cầu giải trình về các rủi ro bảo mật.

Cuộc chiến HBM và sự trỗi dậy của công nghệ nội địa​

Chính quyền Trump vừa cho phép xuất khẩu H20, vừa áp thuế 100% lên chip và bán dẫn nhập khẩu, trừ các công ty xây nhà máy tại Mỹ. Chiến lược này bị cho là ép ngành công nghệ quay về trong nước. Trong khi đó, Mỹ vẫn siết chặt xuất khẩu bộ nhớ băng thông cao HBM – thành phần then chốt quyết định sức mạnh cụm AI. Lệnh cấm HBM2E, HBM3, HBM3E sang Trung Quốc bắt đầu từ 2/1/2025, tạo khoảng cách hiệu suất cụm AI tới 16 lần.

Trung Quốc đáp trả cứng rắn: chấp nhận mua H20 nhưng yêu cầu dỡ bỏ lệnh cấm HBM. Huawei với chip Ascend 910B đã ngang ngửa H20, và Ascend 920 dự kiến ra mắt tháng 9 sẽ cạnh tranh trực tiếp H100. Đồng thời, Huawei hợp tác Fujian Jinhua phát triển HBM2 nội địa. JPMorgan dự báo tỷ lệ tự cung chip của Trung Quốc tăng từ 34% (2024) lên 82% (2027).

Nvidia hiện chịu thiệt hại lớn: tồn kho lỗ 4,5 tỷ USD (khoảng 109,8 nghìn tỷ VNĐ), nguy cơ hụt doanh thu quý 2 tới 8 tỷ USD (khoảng 195,2 nghìn tỷ VNĐ) nếu H20 bán chậm vì bế tắc HBM. Danh sách trắng của Bộ Thương mại Mỹ – vốn nhằm duy trì kiểm soát công nghệ – đang mất dần giá trị khi Trung Quốc đẩy mạnh sản xuất nội địa.

Cuộc chiến HBM là phân chia lại quyền lực công nghệ toàn cầu. Mỹ muốn giữ thế thượng phong bằng cách bán chip hạ cấp và chặn linh kiện cốt lõi, nhưng không lường được tốc độ tự chủ của Trung Quốc. Khi chip Ascend tiến sát Nvidia và Liên minh HBM Trung Quốc tăng tốc R&D, các hạn chế của Mỹ vô tình trở thành động lực đổi mới.

Mâu thuẫn nội bộ trong chính quyền Trump càng làm suy yếu chiến lược. Việc Bộ Thương mại trì hoãn cấp phép H20 ba tuần sau thông báo của Tổng thống cho thấy sự thiếu nhất quán, trái ngược với lập trường rõ ràng của Trung Quốc: hợp tác thì được, thỏa hiệp thì không. Cuộc chiến bán dẫn không có kẻ thắng tức thời mà là cuộc đua dài hạn về sức bền công nghệ. Trump tin rằng phê duyệt H20 sẽ giành lại quyền kiểm soát, nhưng bàn cờ đã đổi – từ “bạn có thể cho chúng tôi gì” thành “chúng tôi có cần nhận hay không”. (Sohu)