Mỹ chính thức đóng cửa cơ quan cũng cấp Prep và các giải pháp nhân đạo cho Việt Nam

[Tháp rơi tự do]

Mỹ chính thức thông báo đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), chấm dứt các chương trình viện trợ nước ngoài kể từ ngày 1/7. Thông tin được công bố bởi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong một tuyên bố được Kyiv Post đăng tải, đánh dấu bước chuyển lớn trong chính sách đối ngoại và hỗ trợ quốc tế của Washington.

Thượng nghị sĩ Mỹ Marco Rubio (Ảnh: Reuters)​

Theo ông Rubio, việc chấm dứt hoạt động của USAID thể hiện một định hướng mới của chính phủ Mỹ, trong đó thay vì tiếp tục con đường viện trợ truyền thống, Washington sẽ tập trung vào thương mại, đầu tư và tạo cơ hội kinh tế. "Chúng tôi sẽ ưu tiên thương mại thay cho viện trợ, cơ hội thay cho sự phụ thuộc, và đầu tư thay vì hỗ trợ", ông nhấn mạnh trong bài phát biểu.

Ảnh hưởng từ xung đột Nga-Ukraine​

USAID được thành lập từ năm 1961 và đã đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực viện trợ phát triển dân sự của Mỹ trên toàn cầu. Tại Ukraine, kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự vào năm 2022, USAID đã hỗ trợ trực tiếp hơn 30 tỷ USD cho chính phủ Ukraine thông qua các cơ chế viện trợ nhằm giúp nước này duy trì bộ máy nhà nước và dịch vụ công thiết yếu.

Ngoài ra, USAID còn cung cấp hơn 3 tỷ USD viện trợ nhân đạo, đáp ứng khoảng 30% tổng nhu cầu nhân đạo của quốc gia này, và quản lý 39 chương trình đang hoạt động với ngân sách gần 4,3 tỷ USD tính đến cuối năm 2024. Tuy nhiên, quyết định đóng cửa USAID đã dẫn tới việc chấm dứt hoặc gián đoạn hàng loạt dự án, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các tổ chức địa phương, trong đó có cả những đơn vị đang hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và quản trị công.

Sự kiện này diễn ra sau cuộc rà soát toàn diện do chính quyền Tổng thống Donald Trump chỉ đạo từ đầu năm, dẫn đến việc cắt giảm khoảng 80% chương trình của USAID trên phạm vi toàn cầu. Phần lớn chức năng còn lại của cơ quan này sẽ được chuyển giao cho Bộ Ngoại giao Mỹ, với định hướng thiên về tiếp cận thị trường và thương mại, thay vì hỗ trợ truyền thống. Chính phủ Mỹ khẳng định thay đổi này nhằm mục đích giảm sự phụ thuộc vào viện trợ, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững dựa trên cơ chế thị trường. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và tổ chức nhân đạo đã bày tỏ lo ngại rằng bước đi này có thể làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ tại các quốc gia đang phát triển, cũng như làm giảm tác động của các nỗ lực hỗ trợ nhân đạo vốn được đánh giá cao trong nhiều thập kỷ qua.

USAID tại Việt Nam​

Tại Việt Nam, USAID đã và đang là đối tác quan trọng trong nhiều lĩnh vực phát triển. Trong suốt hơn 30 năm hiện diện tại Việt Nam, cơ quan này đã hỗ trợ hàng trăm triệu USD vào các chương trình cải cách quản trị công, y tế, giáo dục, khắc phục hậu quả chiến tranh, bảo vệ môi trường và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các dự án tiêu biểu có thể kể đến như chương trình hỗ trợ người khuyết tật, xử lý dioxin tại sân bay Biên Hòa và sân bay Đà Nẵng, hỗ trợ tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hay thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch. Nhiều sáng kiến hợp tác với các cơ quan chính phủ Việt Nam cũng như khu vực tư nhân đã góp phần không nhỏ vào quá trình phát triển bền vững và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Việc USAID đóng cửa chắc chắn sẽ tạo ra khoảng trống đáng kể trong các hoạt động hợp tác phát triển, đặc biệt là tại những địa phương hoặc lĩnh vực còn phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn và chuyên gia kỹ thuật từ Mỹ. Tuy nhiên, cũng như tại Ukraine hay các nước khác, chính quyền Mỹ khẳng định sẽ không từ bỏ hoàn toàn các cam kết quốc tế mà sẽ tái cấu trúc phương thức hỗ trợ, chuyển từ viện trợ sang hợp tác đầu tư và thương mại. Câu hỏi đặt ra là liệu định hướng mới này có thể duy trì được hiệu quả và tầm ảnh hưởng sâu rộng mà USAID từng đạt được trong nhiều thập kỷ qua hay không — điều đó sẽ cần thời gian để trả lời.