Một liệu pháp mới có thể giúp hệ miễn dịch già nua hoạt động như thời trẻ

[Bùi Minh Nhật]

Khi con người già đi, không chỉ cơ bắp và xương khớp suy yếu mà hệ miễn dịch cũng dần mất đi khả năng bảo vệ cơ thể. Đây là lý do người cao tuổi dễ mắc bệnh hơn, phản ứng kém với vaccine và khó chống lại ung thư. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) cho thấy điều này có thể không còn là số phận không thể thay đổi.

Các nhà khoa học MIT đã phát triển một phương pháp sử dụng mRNA để kích hoạt lại các tín hiệu miễn dịch quan trọng, giúp hệ miễn dịch của chuột già hoạt động mạnh mẽ hơn gần giống như khi chúng còn trẻ.

Tuyến ức suy yếu và nguyên nhân khiến hệ miễn dịch “già đi”​

Tế bào T đóng vai trò trung tâm trong hệ miễn dịch, giúp cơ thể nhận diện và tiêu diệt mầm bệnh, tế bào ung thư cũng như các tác nhân lạ. Những tế bào này được tạo ra trong tuyến ức một cơ quan đặc biệt nhưng lại bắt đầu teo nhỏ ngay từ khi con người bước vào tuổi trưởng thành.

Theo thời gian, tuyến ức sản xuất ngày càng ít tế bào T, khiến hệ miễn dịch phản ứng chậm, kém chính xác và dễ rối loạn. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến lão hóa đi kèm với nguy cơ nhiễm trùng và ung thư cao hơn.

Nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Feng Zhang dẫn đầu đã không tìm cách “phục hồi” tuyến ức trực tiếp, mà thay vào đó mô phỏng lại các tín hiệu sinh học mà tuyến ức từng tạo ra khi còn khỏe mạnh.

Dùng gan như “nhà máy” sản xuất tế bào T​

Trong thí nghiệm, các nhà khoa học tiêm vào chuột già mRNA mã hóa cho ba con đường tín hiệu protein liên quan đến sự phát triển và biệt hóa của tế bào T. mRNA này được đưa vào gan bằng các hạt nano lipid công nghệ tương tự vaccine mRNA hiện nay.

Gan được lựa chọn vì đây là cơ quan vẫn duy trì khả năng tổng hợp protein rất cao ngay cả khi già. Khi mRNA đến gan, các tế bào gan bắt đầu sản xuất những protein cần thiết, đóng vai trò như một “nhà máy tạm thời” hỗ trợ hệ miễn dịch.

Kết quả cho thấy số lượng tế bào T mới tăng lên rõ rệt, phản ứng miễn dịch được cải thiện mạnh trong các mô hình tiêm vaccine và điều trị ung thư. Đặc biệt, gần một nửa số chuột được điều trị đã loại bỏ hoàn toàn khối u, trong khi nhóm không được tiêm mRNA có tỷ lệ sống sót thấp hơn đáng kể.

Quan trọng hơn, nhóm nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng hay dấu hiệu tăng nguy cơ tự miễn một lo ngại lớn trong các liệu pháp miễn dịch trước đây.

Dù vậy, phương pháp này chưa phải “liệu pháp vĩnh viễn”. Khi ngừng tiêm mRNA, chức năng miễn dịch của chuột dần quay về trạng thái ban đầu. Điều đó đồng nghĩa với việc cần điều trị định kỳ để duy trì hiệu quả.

Hiện tại, nghiên cứu mới chỉ dừng ở chuột và chưa được thử nghiệm trên người. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học MIT, chiến lược tạm thời “tái sử dụng” gan để bù đắp các yếu tố sinh học suy giảm theo tuổi tác có thể mở ra một hướng hoàn toàn mới trong điều trị lão hóa, ung thư và nhiều bệnh mạn tính khác trong tương lai.(popularmechanics)