Meta "thanh trừng" 159 triệu quảng cáo lừa đảo trên Facebook, Messenger, WhatsApp, tung "mẻ lưới" AI bảo vệ người dùng toàn cầu và Việt Nam

[Nhật Quang]

Trước tình hình tội phạm mạng ngày càng tinh vi, tập đoàn công nghệ Meta vừa công bố một chiến dịch thanh lọc quy mô lớn chưa từng có trên toàn bộ hệ sinh thái ứng dụng bao gồm Facebook, Messenger và WhatsApp.

​

​

Báo cáo minh bạch mới nhất cho thấy, chỉ tính riêng trong năm 2025, gã khổng lồ mạng xã hội này đã gỡ bỏ thành công hơn 159 triệu quảng cáo lừa đảo do vi phạm nghiêm trọng các tiêu chuẩn cộng đồng. Đáng chú ý, 92% trong số các nội dung độc hại này đã bị hệ thống trí tuệ nhân tạo của Meta chủ động phát hiện và tiêu diệt ngay từ trong trứng nước trước khi có bất kỳ báo cáo nào từ phía người dùng. Chiến dịch bàn tay sắt này cũng đã vô hiệu hóa thành công 10,9 triệu tài khoản ảo trên Facebook và Instagram có liên kết trực tiếp đến các trung tâm tội phạm mạng. Không dừng lại ở không gian ảo, Meta còn tích cực phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật quốc tế, tiêu biểu là chiến dịch triệt phá quy mô lớn cùng Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan, dẫn đến việc đánh sập 150.000 tài khoản thuộc các mạng lưới lừa đảo và hỗ trợ thực hiện 21 vụ bắt giữ tội phạm ngoài đời thực.

Cảnh báo của Facebook về lời mời kết bạn có dấu hiệu lừa đảo​

Nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm trên toàn hệ sinh thái​

Nhận thức được việc những kẻ lừa đảo luôn tìm cách lách qua các khe cửa hẹp của hệ thống kiểm duyệt, đội ngũ chuyên gia bảo mật tại Meta đã triển khai một loạt công cụ cảnh báo chủ động nhằm bảo vệ người dùng ngay tại thời điểm họ chuẩn bị tương tác với các nguồn rủi ro. Cụ thể trên nền tảng Facebook, hệ thống đang thử nghiệm tính năng phát đi cảnh báo rủi ro khi người dùng nhận được lời mời kết bạn từ các tài khoản có dấu hiệu đáng ngờ, dựa trên các thuật toán phân tích sự thiếu hụt bạn chung hoặc sự bất thường về định vị địa lý xuyên quốc gia.

Song song đó, nền tảng nhắn tin Messenger cũng được mở rộng tính năng phát hiện lừa đảo nâng cao tại nhiều quốc gia hơn trong tháng này. Công cụ này đóng vai trò như một người gác cổng, tự động phân tích ngữ nghĩa để đưa ra lời cảnh báo người dùng trước các cạm bẫy quen thuộc, điển hình như những tin nhắn chào mời việc làm "việc nhẹ lương cao" không đáng tin cậy. Đối với ứng dụng WhatsApp, một lớp khiên bảo vệ mới cũng được kích hoạt, tự động hiển thị cảnh báo đỏ khi phát hiện các yêu cầu liên kết thiết bị lạ, buộc người dùng phải dừng lại xác minh trước khi vô tình cấp quyền truy cập tài khoản cho kẻ gian.

Tính năng phát hiện lừa đảo nâng cao trên Messenger​

Trí tuệ nhân tạo: Lõi công nghệ bóc trần thủ đoạn mạo danh​

Để đối phó với làn sóng giả mạo danh tính, Meta đã xây dựng và huấn luyện các mô hình AI tiên tiến có khả năng phân tích đa tầng từ văn bản, hình ảnh cho đến ngữ cảnh hội thoại. Công nghệ học máy này cho phép hệ thống nhận diện các mô hình lừa đảo tinh vi ở quy mô khổng lồ với tốc độ chớp nhoáng. AI giờ đây có thể dễ dàng bóc trần những đối tượng mạo danh người nổi tiếng, chính trị gia hay các thương hiệu lớn bằng cách phân tích những dấu hiệu bất thường từ các phản ứng giả mạo của nhóm người hâm mộ ảo hoặc các thông tin mô tả sai lệch. Hơn thế nữa, Meta còn tận dụng sức mạnh của AI để quét và chặn đứng các luồng nội dung có chứa mã độc hoặc liên kết chuyển hướng người dùng đến các trang web lừa đảo (phishing) được ngụy trang dưới vỏ bọc của các trang web chính thống, qua đó bảo vệ uy tín cho hàng ngàn thương hiệu lớn trên toàn cầu.

Cảnh báo liên kết thiết bị trên WhatsApp​

Thiết lập lại luật chơi cho nhà sáng tạo và minh bạch hóa quảng cáo​

Bên cạnh mặt trận an ninh mạng, Meta cũng đang thực hiện một cuộc thanh trừng nội dung rác nhằm trả lại môi trường cạnh tranh công bằng cho các nhà sáng tạo nội dung chân chính. Trong năm 2025, nền tảng này đã gỡ bỏ hơn 20 triệu tài khoản giả mạo các nhà sáng tạo lớn. Thuật toán phân phối Bảng tin (Feed) và Reels cũng được tinh chỉnh lại để ưu tiên tuyệt đối cho các nội dung "nguyên bản" – được định nghĩa là những video do chính chủ sở hữu tự quay hoặc sản xuất. Các dạng video cắt ghép sơ sài, video phái sinh không mang lại giá trị gia tăng hoặc các nội dung chỉ phản ứng bằng khuôn mặt đơn thuần sẽ bị giảm mạnh mức độ ưu tiên hiển thị, thậm chí bị tước quyền kiếm tiền. Động thái mạnh tay này đã mang lại thành quả ấn tượng khi tổng thời lượng xem Reels trên Facebook đã tăng gần gấp đôi trong nửa cuối năm 2025.

Ưu tiên nội dung gốc và bảo vệ nhà sáng tạo​

Đối với hệ thống quảng cáo, Meta bắt đầu siết chặt quy trình xác minh danh tính doanh nghiệp. Các nhà quảng cáo giờ đây phải trải qua các bước kiểm duyệt nghiêm ngặt dựa trên lịch sử tuân thủ chính sách, thị trường phân phối và mức độ rủi ro của loại hình dịch vụ. Meta đặt mục tiêu tham vọng đến cuối năm 2026, 90% tổng doanh thu quảng cáo trên nền tảng sẽ đến từ các đối tác đã được xác minh danh tính tuyệt đối (tăng mạnh từ mức 70% hiện tại), 10% còn lại là không gian dành cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại địa phương mang rủi ro thấp.

Những đòn giáng pháp lý quyết liệt tại thị trường Việt Nam​

Việt Nam hiện đang là một trong những điểm nóng được Meta dồn lực để làm sạch môi trường không gian mạng. Vào tháng 2 vừa qua, đội ngũ pháp lý của Meta đã chính thức khởi kiện một cá nhân tên Lý Văn Lâm, chủ sở hữu một tài khoản quảng cáo tại Việt Nam. Đối tượng này đã tinh vi sử dụng thủ thuật kỹ thuật mang tên "cloaking" để qua mặt hệ thống kiểm duyệt AI của Meta. Bằng cách hiển thị một nội dung hoàn toàn hợp pháp cho robot kiểm duyệt nhưng lại chuyển hướng người dùng thật đến các trang web lừa đảo mạo danh thương hiệu lớn, đối tượng đã dẫn dụ nạn nhân điền thông tin thẻ tín dụng để nhận ưu đãi ảo, từ đó đánh cắp tiền qua các khoản thu định kỳ trái phép.

Tiếp nối các hành động pháp lý, vào đầu tháng 3, Meta đã công bố hợp tác chiến lược cùng Bộ Ngoại giao và Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) để triển khai chiến dịch #TrappedInScamCrime. Tập đoàn đã tài trợ gói tín dụng quảng cáo trị giá 50.000 USD nhằm lan tỏa các thông điệp cảnh báo về vấn nạn mua bán người, nhắm đến những nạn nhân bị lừa đảo xuất cảnh và ép buộc làm việc tại các trung tâm tội phạm mạng. Thông điệp nhân văn này đang được đẩy mạnh tiếp cận đến cộng đồng tại 7 quốc gia thông qua 8 ngôn ngữ khác nhau, khẳng định cam kết lâu dài của Meta trong việc xây dựng một môi trường kỹ thuật số an toàn và minh bạch cho mọi người dùng.