404 Not Found
Writer
Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, vừa khởi kiện nhiều nhà quảng cáo tại Brazil, Trung Quốc và Việt Nam vì liên quan đến các chiến dịch lừa đảo trực tuyến quy mô lớn. Động thái này cho thấy nền tảng mạng xã hội lớn nhất thế giới đang chuyển sang biện pháp pháp lý mạnh tay trong cuộc chiến chống quảng cáo gian lận.
Theo thông báo ngày 27/2, Meta đã đình chỉ phương thức thanh toán của các đối tượng, vô hiệu hóa tài khoản liên quan và chặn các tên miền được sử dụng để thực hiện hành vi lừa đảo. Công ty cũng gửi thư yêu cầu chấm dứt hoạt động tới tám cá nhân và đơn vị quảng cáo dịch vụ vượt qua hệ thống kiểm duyệt, bao gồm dịch vụ mở lại tài khoản bị cấm và cho thuê tài khoản quảng cáo uy tín để né kiểm soát.
Tại Brazil, hai cá nhân bị cáo buộc chỉnh sửa hình ảnh và âm thanh của người nổi tiếng nhằm quảng bá sản phẩm chăm sóc sức khỏe gian lận. Một nhóm doanh nghiệp khác bị kiện vì dùng hình ảnh tổng hợp của một bác sĩ nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm chưa được cấp phép, đồng thời bán cả khóa học hướng dẫn người khác làm theo chiêu thức này.
Ở Trung Quốc, một công ty công nghệ bị cho là triển khai quảng cáo giả mạo người nổi tiếng để nhắm vào người dùng tại Mỹ, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác. Các quảng cáo này lôi kéo người xem tham gia nhóm đầu tư, sau đó dẫn tới website thu thập thông tin cá nhân hoặc dụ chuyển tiền vào nền tảng đầu tư không có thật.
Tại Việt Nam, Meta khởi kiện một nhà quảng cáo bị cáo buộc sử dụng kỹ thuật “cloaking” để qua mặt hệ thống kiểm duyệt. Khi hệ thống của nền tảng kiểm tra, quảng cáo hiển thị nội dung bình thường. Nhưng khi người dùng thật truy cập, nội dung lại chuyển sang lừa đảo. Các quảng cáo hứa bán hàng giảm giá từ thương hiệu nổi tiếng thông qua khảo sát. Người dùng được yêu cầu nhập thông tin thẻ tín dụng trên website giả mạo, không nhận được hàng và còn bị trừ phí định kỳ trái phép.
Động thái pháp lý của Meta diễn ra trong bối cảnh nhiều báo cáo điều tra cho thấy quy mô đáng báo động của quảng cáo lừa đảo trên nền tảng này. Một cuộc điều tra của Reuters từng chỉ ra gần một phần năm doanh thu quảng cáo của Meta tại Trung Quốc năm 2024 đến từ các nội dung bị cấm như lừa đảo, cờ bạc trái phép và nội dung người lớn. Hãng bảo mật Gen Digital cũng phát hiện gần một phần ba trong số 14,5 triệu quảng cáo khảo sát tại châu Âu và Anh có liên kết tới lừa đảo, phishing hoặc mã độc, với chỉ 10 nhà quảng cáo chịu trách nhiệm cho hơn một nửa số quảng cáo gian lận.
Song song đó, hệ sinh thái lừa đảo ngày càng tinh vi và có tổ chức. Các chiến dịch kết hợp quảng cáo độc hại với mô hình “pig butchering”, dụ dỗ đầu tư, nuôi dưỡng lòng tin rồi chiếm đoạt tiền. Nạn nhân bị dẫn vào nhóm trò chuyện với những “chuyên gia” mà trong một số trường hợp chỉ là chatbot AI, bị thuyết phục đầu tư ngày càng nhiều trước khi bị yêu cầu trả phí để rút khoản lợi nhuận không tồn tại. Hơn 23.000 tên miền liên quan đến hệ sinh thái này đã được phát hiện.
Cơ quan chức năng tại Campuchia cũng cho biết đã tăng cường truy quét các trung tâm lừa đảo xuyên biên giới. Thủ tướng Hun Manet thừa nhận các hoạt động lừa đảo trực tuyến đang làm tổn hại uy tín và nền kinh tế quốc gia.
Việc Meta khởi kiện các nhà quảng cáo cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với các nền tảng công nghệ trong việc kiểm soát nội dung trả phí. Tuy nhiên, khi quảng cáo số vẫn là nguồn thu khổng lồ và tội phạm mạng vận hành theo mô hình công nghiệp, cuộc chiến chống lừa đảo trực tuyến nhiều khả năng sẽ còn kéo dài và phức tạp.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview