404 Not Found
Writer
Cứ mỗi độ Tết đến xuân về, trong khi các bà các mẹ lo sắm đào sắm quất, thì hội "nghiện" sự hoàn hảo lại bắt đầu cuộc săn lùng những xấp tiền mới cứng để lì xì lấy hên. Nắm bắt tâm lý muốn tiền phải "phẳng như mặt hồ", các "pháp sư" trên mạng xã hội đã nhanh chóng tung ra những màn ảo thuật đổi tiền với lời chào mời hấp dẫn như rót mật vào tai. Những tờ 20.000 đồng hay 50.000 đồng thơm mùi giấy mới được trưng bày la liệt trên các fanpage, khiến không ít người tạm quên đi cảnh giác mà bước chân vào mê hồn trận của những giao dịch "uy tín" ảo.
Chỉ cần dạo một vòng Facebook hay TikTok, thuật toán sẽ ngay lập tức "vây ráp" bạn bằng hàng loạt quảng cáo đổi tiền với phí rẻ bất ngờ, giao hàng hỏa tốc còn hơn cả tốc độ người yêu cũ hủy kết bạn. Để tạo dựng lòng tin, các đối tượng này không ngại chi tiền chạy quảng cáo, dựng lên những kịch bản giao dịch tấp nập với hàng nghìn lượt bình luận "đã nhận được tiền", "chủ shop rất nhiệt tình". Tuy nhiên, dưới lăng kính của những chuyên gia an ninh mạng, đây thực chất là một chiến dịch "Social Engineering" – thao túng tâm lý điển hình, nơi những hình ảnh tiền cọc cao ngất ngưởng thường chỉ là sản phẩm của Photoshop hoặc ảnh đi mượn từ các nguồn không xác định.
Thủ đoạn phổ biến nhất vẫn là kịch bản "thả con săn sắt, bắt con cá rô" khi yêu cầu nạn nhân chuyển khoản đặt cọc hoặc thanh toán trước một phần phí vận chuyển để "giữ chỗ". Với những tờ mệnh giá quốc dân như 20.000 đồng, nhu cầu cực lớn khiến người dân dễ dàng tặc lưỡi chuyển khoản vài trăm nghìn đồng vì nghĩ "chắc không sao đâu". Ngay khi thông báo "giao dịch thành công" hiện lên trên điện thoại của bạn, cũng là lúc đối tượng thực hiện giao thức "bay màu" khỏi danh sách bạn bè, chặn liên lạc và xóa dấu vết nhanh như một cơn gió, để lại nạn nhân ngơ ngác với tờ biên lai chuyển tiền vô giá trị.
Tinh vi hơn, một số đối tượng còn áp dụng chiêu trò "lỗi hệ thống" để bào mòn túi tiền của nạn nhân đến tận xu cuối cùng. Sau khi nhận tiền, chúng không chặn ngay mà gửi một ảnh chụp màn hình giả mạo thông báo ngân hàng đang treo lệnh hoặc yêu cầu "phí xác thực" để giải phóng khoản tiền mới. Nạn nhân vì tiếc số tiền đã chuyển trước đó thường dễ rơi vào bẫy "chi phí chìm", tiếp tục chuyển thêm tiền với hy vọng lấy lại được vốn. Đây là một cuộc đấu trí mà phần thắng luôn thuộc về kẻ nắm giữ nút "Block", còn người đổi tiền thì nhận về bài học đắt giá thay vì những xấp tiền mới cứng như mong đợi.
Cần phải nhìn nhận thẳng thắn rằng, việc đổi tiền mới, tiền lẻ để hưởng chênh lệch không chỉ tiềm ẩn rủi ro lừa đảo mà còn là hành vi vi phạm quy định pháp luật. Những "ngân hàng tự phát" trên mạng xã hội thực chất là những ổ nhóm hoạt động không giấy phép, nơi mà mọi cam kết chỉ có giá trị bằng một cú click chuột. Thay vì đặt niềm tin vào những cá nhân không rõ lai lịch, địa chỉ "ma" trên không gian mạng, người dân nên tìm đến các tổ chức tín dụng, ngân hàng chính thống để thực hiện các giao dịch tiền tệ một cách an toàn và đúng quy định.
Để bảo vệ túi tiền của mình trước thềm năm mới, mỗi người cần tự xây dựng một "tường lửa" cảnh giác, đừng để những lời mời chào "phí thấp, giao tận nơi" làm mờ mắt. Hãy nhớ rằng trong thế giới phẳng, không có bữa ăn nào miễn phí và cũng chẳng có tệp tiền mới nào tự nhiên tìm đến nhà bạn với mức phí rẻ mạt. Nếu chẳng may trở thành nạn nhân, đừng ngần ngại trình báo cơ quan công an gần nhất, bởi sự im lặng của bạn chính là "phân bón" giúp những cái bẫy lừa đảo này ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn trong các mùa Tết kế tiếp.
Sau cùng, ý nghĩa của phong bao lì xì nằm ở tấm lòng và lời chúc bình an, chứ không nhất thiết phải nằm ở độ mới của tờ tiền. Đừng để niềm vui đón Tết bị đánh cắp bởi những cú lừa trực tuyến đầy rẫy trên mạng. Hãy là một người dùng mạng tỉnh táo, để số tiền vất vả làm lụng cả năm được dành cho mâm cơm tất niên đầm ấm bên gia đình, thay vì vô tình "lì xì" sớm cho những kẻ lừa đảo đang ẩn mình sau những tấm hình đại diện ảo.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview