Liệu máy bay chiến đấu tàng hình "siêu cấp" Rafale của Pháp có vượt trội hơn F-35 của Mỹ?

[Bui Nhat Minh]

Khi nhắc đến máy bay chiến đấu hiện đại, các cuộc thảo luận thường xoay quanh những cái tên quen thuộc như F-35 Lightning II của Mỹ, Su-57 của Nga hay J-20 của Trung Quốc. Tuy nhiên, trong bức tranh đó, Dassault Rafale của Pháp lại thường bị đánh giá thấp hơn thực tế. Dù không thuộc thế hệ tàng hình thứ năm, Rafale vẫn được xem là một trong những tiêm kích đa nhiệm hiệu quả và hoàn thiện nhất từng được đưa vào biên chế.

Rafale là tiêm kích thế hệ 4 do Dassault Aviation phát triển, chính thức đi vào hoạt động từ năm 2004. Tính đến nay, hơn 300 chiếc đã được sản xuất và phục vụ trong không quân nhiều quốc gia. Điểm nổi bật của Rafale nằm ở chiến lược nâng cấp liên tục, giúp dòng máy bay này luôn duy trì năng lực tác chiến hiện đại suốt hơn hai thập kỷ.

Rafale được nâng cấp như thế nào qua các thế hệ?​

Ngay từ khi đi vào hoạt động, Rafale đã liên tục được Dassault cải tiến. Phiên bản F1 ra mắt năm 2004 chủ yếu phục vụ nhiệm vụ phòng không. Đến F2 (2006), Rafale bắt đầu đảm nhiệm vai trò tấn công mặt đất và tác chiến đa nhiệm. Phiên bản F3 xuất hiện năm 2008 tiếp tục mở rộng năng lực với khả năng mang nhiều loại vũ khí và thực hiện nhiệm vụ hải quân.

Năm 2018, Dassault giới thiệu chuẩn F3R, bổ sung radar AESA, tên lửa không đối không tầm xa Meteor và các cải tiến về tác chiến điện tử. Bước tiếp theo là chuẩn F4 cùng các biến thể F4.1 và F4.2, tập trung vào kết nối dữ liệu, tác chiến mạng trung tâm và tích hợp trí tuệ nhân tạo ở mức độ nhất định.

Trong tương lai, Dassault dự kiến đưa Rafale F5 vào lộ trình phát triển, với mục tiêu duy trì khả năng hoạt động của dòng tiêm kích này tới tận những năm 2060. Rafale F5 thường được gọi không chính thức là “Super Rafale”, phản ánh mức độ nâng cấp sâu rộng so với các phiên bản trước.

Super Rafale F5 và F-35: khác biệt đến từ thế hệ​

Khi nhắc đến Rafale F5, việc so sánh với F-35 Lightning II là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là hai dòng máy bay được thiết kế theo những triết lý hoàn toàn khác nhau. F-35 là tiêm kích thế hệ 5, được phát triển ngay từ đầu với trọng tâm là tàng hình, hợp nhất cảm biến và tác chiến mạng trung tâm.

Rafale, dù được nâng cấp lên chuẩn 4.5 hoặc 4.5+, vẫn có nền tảng là một tiêm kích thế hệ 4. Điều này khiến nó không thể đạt mức độ tàng hình như F-35. Bù lại, Rafale sở hữu hệ thống tác chiến điện tử rất mạnh, khả năng mang tải vũ khí lớn hơn trong nhiều kịch bản tác chiến, chi phí mua sắm và vận hành thấp hơn đáng kể.

Super Rafale F5 cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ phối hợp với máy bay không người lái chiến đấu (UCAS), tương tự xu hướng “đồng đội không người lái” mà Mỹ đang phát triển cho F-35. Tuy vậy, về bản chất, Rafale F5 vẫn không phải đối thủ trực tiếp của F-35, mà là một lựa chọn linh hoạt, hiệu quả cho các quốc gia cần một tiêm kích đa nhiệm hiện đại nhưng không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ tàng hình.

Xét trên bình diện rộng hơn, đối thủ thực sự của F-35 trong tương lai nhiều khả năng sẽ là các tiêm kích thế hệ 6 đang được phát triển, như chương trình FCAS của châu Âu hay các dự án máy bay chiến đấu thế hệ mới của Mỹ. Trong khi đó, Rafale F5 được định vị như một giải pháp trung gian mạnh mẽ, đủ sức đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại trong nhiều thập kỷ tới.(yahoo)