Liệu giáo viên có thể bắt kịp học sinh trong kỷ nguyên AI?

[Nhung Phan]

Bạn có từng nghĩ, trong khi học sinh Việt Nam học cách dùng AI qua TikTok hay Discord, thì thầy cô của các em lại đang loay hoay tìm hiểu trên LinkedIn hoặc các buổi họp giáo viên?

Học sinh học AI từ mạng xã hội, giáo viên học AI từ… hành lang​

Thực tế hiện nay, hầu hết việc học cách dùng AI của cả học sinh lẫn giáo viên đều diễn ra một cách phi chính thức. Học sinh hỏi nhau trên diễn đàn, TikTok hoặc nhờ ChatGPT hướng dẫn. Giáo viên thì trao đổi mẹo trong phòng giáo viên hoặc tham khảo LinkedIn. Kiểu học này nhanh, tiện, nhưng thiếu chiều sâu và gần như bỏ qua những câu hỏi lớn về định kiến, công bằng hay giám sát. Đây chính là khoảng trống mà đào tạo giáo viên chính quy cần lấp đầy.

​

Một nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều giáo viên chưa thực sự sẵn sàng cho AI, họ thiếu kỹ năng đánh giá tính đáng tin và khía cạnh đạo đức. Đa phần các chương trình bồi dưỡng chỉ dừng ở mức dạy cách sử dụng công cụ, mà ít bàn đến tác động lâu dài. Nguy cơ là khi thiếu tư duy phản biện, AI có thể làm trầm trọng thêm bất bình đẳng và thiên vị trong lớp học.

Khi giáo viên được trang bị tư duy phản biện về AI​

Một mô hình đào tạo ở Đại học Mount Saint Vincent cho thấy kết quả khác biệt. Giáo viên tương lai được yêu cầu khám phá cách AI phản hồi, thiết kế đánh giá có tích hợp công cụ AI và phân tích tình huống đạo đức trong lớp học đa ngôn ngữ. Ban đầu họ bỡ ngỡ, nhưng dần dần, họ trở nên quen thuộc với những khái niệm như thiên kiến thuật toán hay sự đồng thuận có hiểu biết.

Điều quan trọng là họ không chỉ học cách dùng AI, mà còn học cách đặt câu hỏi: công cụ này có công bằng không, có hỗ trợ được mọi học sinh không, hay có đang tạo ra bất lợi cho một nhóm nào đó? Khi AI trở thành một phần của chương trình đào tạo chính quy, giáo viên bắt đầu coi năng lực AI như một tiêu chí nghề nghiệp gắn liền với bản sắc sư phạm và trách nhiệm xã hội.

Thách thức chính sách và con đường phía trước​

Câu chuyện không chỉ nằm ở từng lớp học. Trên phạm vi toàn cầu, các trường đại học vẫn còn chắp vá: nơi cấm, nơi khuyến khích, nơi thì mơ hồ. Sự thiếu nhất quán này gây nhầm lẫn và mất niềm tin. Nghiên cứu khuyến nghị rằng, ngoài chính sách rõ ràng, cần có hạ tầng để giáo viên học tập liên tục, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đặt công bằng làm trung tâm.

Cuối cùng, tranh luận về AI trong giáo dục thường rơi vào hai cực: hứng khởi hay lo sợ. Nhưng thực chất, học sinh và giáo viên đang cùng nhau vừa học, vừa dò đường. Đào tạo chính quy có thể biến sự dò dẫm đó thành con đường rõ ràng hơn, nơi giáo viên không chỉ chạy theo công nghệ mà còn định hướng cách công nghệ phục vụ việc học.

Có lẽ câu hỏi quan trọng hơn là: ở Việt Nam, nếu học sinh dùng TikTok để học AI, thì giáo viên có sẵn sàng bước vào không gian ấy để dẫn dắt các em hay vẫn đứng ngoài nhìn?

Nguồn bài viết: https://www.bizzbuzz.news/technolog...ow-to-use-ai-how-can-teachers-keep-up-1371718