Liệu còn một lực bí ẩn đang chi phối vũ trụ mà ta chưa biết?

[Bui Nhat Minh]

Vật lý hiện đại đứng trên nền tảng của bốn lực cơ bản: hấp dẫn, điện từ, lực hạt nhân mạnh và yếu. Nhưng từ những năm 1980, nhiều nhà khoa học đã đặt ra câu hỏi: liệu còn có một "lực thứ năm" bí ẩn đang âm thầm chi phối vũ trụ mà ta chưa nhận ra?

Nhiều thí nghiệm từng tuyên bố chạm đến manh mối của lực này từ MIT năm 1986, đến Fermilab vào năm 2023 nhưng đến nay vẫn chưa có gì chắc chắn. Gần đây, một nghiên cứu quốc tế lại thử một hướng mới: theo dõi chính xác quỹ đạo các tiểu hành tinh để tìm dấu hiệu của lực lượng vô hình này. Tiểu hành tinh được chọn là Bennu, một trong những vật thể gần Trái Đất được theo dõi chi tiết nhất.

Không tìm thấy ở Bennu, hy vọng dồn vào Apophis​

Bennu là điểm đến của sứ mệnh OSIRIS-REx và đã được quan sát bằng các công cụ hiện đại từ radar, trắc quang cho đến định vị quang học. Nhóm nghiên cứu hy vọng rằng bất kỳ sai lệch nhỏ nào trong quỹ đạo của Bennu so với dự đoán cũng có thể là dấu hiệu cho một lực chưa biết có thể chính là "lực thứ năm".

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu được công bố trên Nature Communications Physics cho thấy không có bằng chứng về lực lạ tác động lên Bennu. Nhưng đừng vội thất vọng. Nhiệm vụ tiếp theo OSIRIS-APEX sẽ hướng tới tiểu hành tinh Apophis, vốn sẽ bay rất gần Trái Đất vào năm 2029. Đây được xem là cơ hội vàng để quan sát kỹ hơn và tìm ra những bất thường có thể gợi ý về các lực vật lý chưa biết.

Giáo sư Yu-Dai Tsai, tác giả chính của nghiên cứu, khẳng định: "Theo dõi quỹ đạo tiểu hành tinh có thể giúp chúng ta mở rộng hiểu biết về Mô hình Chuẩn, lực hấp dẫn, và cả vật chất tối."

Vật lý hiện đại: Vẫn còn nhiều ẩn số​

Câu chuyện của Bennu cho thấy rằng khoa học không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm. Không gian cũng là một “phòng thí nghiệm khổng lồ”, nơi các thiên thể vận hành theo những định luật sâu xa nhất của tự nhiên. Giống như cách các bất thường trong quỹ đạo của sao Thiên Vương từng giúp khám phá ra sao Hải Vương, các tiểu hành tinh hôm nay có thể giúp ta khám phá ra vật lý mới của ngày mai. (popularmechanics)