Khi Mỹ, Nga, Trung Quốc và Ấn Độ cùng bước vào bàn cờ Alaska: Sự thật sau cuộc gặp Putin - Trump

[NhatDuy]

Năm 1867, Sa hoàng Nga bán Alaska cho Hoa Kỳ với giá 7,2 triệu USD (khoảng 182,5 tỷ VNĐ), một thương vụ từng bị gọi là “Sự điên rồ của Seward”. 158 năm sau, ngày 15/8/2024, Putin trở thành lãnh đạo Nga đầu tiên đặt chân lên vùng đất từng là “Nước Mỹ của Nga” để gặp Trump tại Anchorage, đánh dấu lần tiếp xúc trực tiếp đầu tiên kể từ khi nổ ra xung đột Nga - Ukraine. Dư luận quốc tế đặt câu hỏi: đây là “đại tiệc Hồng Môn” của Mỹ hay là kế hoạch được Putin chuẩn bị kỹ lưỡng?

Cuộc gặp tưởng chừng đơn giản này ẩn chứa sáu “lá bài” có thể quyết định tương lai Ukraine.

Lá bài quyền lực, răn đe và những toan tính toàn cầu​

Putin đến Mỹ cùng năm cố vấn pháp lý, được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao theo Công ước Vienna, đồng nghĩa Mỹ không thể bắt giữ hay xét xử. Ông mang theo chiếc cặp hạt nhân, có thể phóng 550 tên lửa đạn đạo liên lục địa bất cứ lúc nào, như một đòn răn đe. Sau vụ thử thành công tên lửa Sarmat, ông tuyên bố lực lượng hạt nhân Nga ở “trạng thái sẵn sàng cao nhất lịch sử”.

Ngoài sức mạnh quân sự, Putin nhận được sự ủng hộ ngầm từ nhiều bên. Dù là đồng minh của Mỹ, Anh và Pháp mong muốn một cuộc đàm phán suôn sẻ. Trung Quốc công khai ủng hộ đối thoại, dùng lượng lớn trái phiếu Mỹ làm đòn bẩy. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi gọi điện hy vọng “kết quả mang tính xây dựng”, đồng thời kiểm soát tuyến hàng hải Ấn Độ Dương để gây sức ép với Mỹ. Ngay trước hội nghị, Trung Quốc và Ấn Độ tuyên bố tăng hợp tác năng lượng với Nga, gửi thông điệp rõ ràng tới Washington.

Putin cũng khéo léo khai thác công luận. Tại Alaska, ông ôm một linh mục Chính thống giáo trong cộng đồng người Nga, nhấn mạnh “Nga là người giải quyết vấn đề” và chỉ trích bá quyền Mỹ. Truyền thông Nga phát bài hát “Người Mỹ, đừng dại dột! Trả lại Alaska cho chúng tôi!”, khơi lại ký ức lịch sử và gây tác động dư luận phương Tây.

Đòn cờ chính trị và những tính toán kinh tế - quân sự​

Nhà Trắng dự định mời Zelensky tới Alaska để gây áp lực buộc Putin gặp mặt, nhưng Kremlin đã biết trước. Đặc phái viên Trump bí mật đàm phán với Nga và mang về dự thảo ngừng bắn: Ukraine từ bỏ Donbas, công nhận Crimea, đổi lấy việc Nga tạm ngừng tấn công Kherson. Trump vui mừng tuyên bố thỏa thuận “gần hoàn tất”, không hay rằng Putin muốn đóng băng chiến sự để gây rối nội bộ Ukraine, từ đó giúp lực lượng thân Nga dễ dàng lên nắm quyền sau bầu cử.

Trên chiến trường, Nga chiếm thêm 502 km² lãnh thổ trong tháng 7, tiến gần Pokrovsk (Donbas). Ukraine thiếu 40% quân số, viện trợ châu Âu giảm 60%, đạn pháo tiêu hao mỗi ngày giảm từ 6.000 xuống dưới 2.000 quả, hệ thống phòng thủ UAV sắp sụp đổ. Về kinh tế, doanh thu năng lượng Nga giảm 20% trong 7 tháng, đồng rúp xuống 120 rúp/1 USD, ngân sách thâm hụt 4,9 nghìn tỷ rúp phải dùng Quỹ Tài sản Quốc gia bù đắp. Tuy nhiên, Nga vẫn giữ 5.800 tấn vàng dự trữ và hệ thống thanh toán với Trung Quốc - Ấn Độ giảm bớt tác động cấm vận USD.

Tại Kyiv, Zelensky tuyên bố “bất kỳ thỏa thuận nào không có Ukraine đều vô giá trị”, nhưng bị loại khỏi đàm phán. Châu Âu lo mất vị thế chiến lược: nếu Mỹ - Nga hợp tác năng lượng ở Bắc Cực, Đức có thể phải khởi động lại Nord Stream 2; nếu Ukraine trung lập, kế hoạch mở rộng NATO về phía đông tan vỡ. Macron thúc đẩy phòng thủ EU độc lập nhưng đầu tư của Pháp, Đức vào Ukraine vẫn không thể xoay chuyển cục diện.

Cuộc gặp ở Anchorage không chỉ là sự kiện ngoại giao, mà là ván cờ quyền lực, lợi ích và địa chính trị, nơi số phận Ukraine bị đặt cược trong một canh bạc kéo dài hàng thế kỷ. (Sohu)