Khi B-2 buộc phải quay đầu: HQ-20 thực sự mạnh đến mức nào và điều gì khiến giới quân sự giật mình?

[Mr Bens]

HQ-20 gần đây thu hút sự quan tâm lớn trong cộng đồng yêu quân sự khi được giới thiệu trong tình huống bắn đạn thật. Đây là một trong những hệ thống phòng không tầm gần và tầm thấp mới nhất, được phát triển nhằm đối phó các mục tiêu tàng hình và vũ khí tốc độ cao, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới phòng thủ đa lớp của Trung Quốc.

Khả năng đối phó mục tiêu tàng hình và siêu thanh​

Các thách thức lớn nhất trên không hiện nay gồm máy bay chiến đấu tàng hình như F-22 và F-35 của Mỹ, cùng những loại vũ khí siêu thanh có tốc độ vượt xa đạn pháo. HQ-20 được thiết kế để xử lý hai loại mục tiêu này thông qua hệ thống radar hỗ trợ và cơ chế dẫn đường đa tầng.

Đi cùng với HQ-20 là ba radar gồm JY-27V, YLC-8E và YLC-2E, từng được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Chu Hải 2024. JY-27V sử dụng sóng mét và có thể triển khai trong 3 đến 5 phút, phù hợp để phát hiện máy bay tàng hình vốn khó phát hiện bằng radar thông thường. YLC-8E sử dụng công nghệ gallium nitride, có khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình có diện tích phản xạ radar chỉ 0,001 mét vuông ở cự ly 450 km. Trong xung đột Ấn Độ Pakistan, radar này từng phát hiện đàn UAV Harop và hỗ trợ đánh chặn thành công 12 chiếc ở khoảng 260 km, đạt tỉ lệ 92 phần trăm.

Sau khi nhận chỉ thị mục tiêu từ mạng radar, HQ-20 áp dụng dẫn đường quán tính kết hợp hiệu chỉnh từ trung tâm chỉ huy. Khi đến giai đoạn cuối, tên lửa kích hoạt radar và đầu dò hồng ngoại để duy trì khả năng bám mục tiêu ngay cả khi bị gây nhiễu điện từ. Trong một sự kiện ở Biển Đông, radar JY-27V từng khóa mục tiêu B-2 của Mỹ và theo dõi trong hai giờ, buộc máy bay phải rời khỏi khu vực.

Đối với các loại vũ khí siêu thanh, HQ-20 được trang bị động cơ xung kép thế hệ mới với tầm bắn hơn 150 km, có thể duy trì tốc độ trên Mach 4 khi tiếp cận mục tiêu. Nhờ đó, tên lửa có thể nâng cao khả năng đánh chặn ở giai đoạn cuối, bao gồm cả những vũ khí vốn được xem là khó đối phó.

Ứng dụng trên bộ và trên biển​

HQ-20 được thiết kế để triển khai linh hoạt trên cả đất liền và tàu chiến. Trên bộ, hệ thống sử dụng khung gầm 8x8 với tám ống phóng và khả năng tác chiến theo mọi hướng. Trên biển, cấu trúc tên lửa với thân nhỏ, không có cánh phụ và đuôi gập cho phép tích hợp vào ống phóng thẳng đứng 850 mm của hải quân, đồng thời đạt cấu hình một ống phóng bốn tên lửa.

Sự cải tiến này tăng đáng kể mật độ hỏa lực. Tàu khu trục Type 055 có 112 ống phóng VLS. Nếu một nửa trong số đó được trang bị HQ-20, số tên lửa phòng không có thể đạt 224 thay vì 112 như cấu hình sử dụng HQ-9C trước đây. HQ-9C, dự kiến xuất hiện trong lễ duyệt binh ngày 3 tháng 9 năm 2025, cũng được thiết kế theo dạng bốn tên lửa mỗi ống và có tầm bắn khoảng 200 km. Khi phối hợp, HQ-9C đảm nhiệm mục tiêu tầm xa và tầm cao, trong khi HQ-20 xử lý mục tiêu tầm gần và tầm thấp, giúp tàu chiến duy trì năng lực đánh chặn dày đặc.

Nâng cấp hệ thống và mạng phòng không đa lớp​

Việc đưa vào sử dụng HQ-20 kéo theo thay đổi đáng kể đối với hệ thống phòng không khu vực. Tên lửa này sẽ dần thay thế các mẫu cũ như HQ-22 và HQ-61, giúp chuẩn hóa trang bị và đơn giản hóa chỉ huy tác chiến. HQ-20 kết hợp HQ-9C, HQ-19 và HQ-29 để tạo nên mạng lưới đánh chặn nhiều tầng. HQ-19 và HQ-29 chịu trách nhiệm đánh chặn tầm xa ở ngoài khí quyển hoặc trong giai đoạn giữa đường bay. HQ-9C quản lý các mục tiêu tầm trung và tầm xa. HQ-20 đóng vai trò đánh chặn giai đoạn cuối ở tầm thấp và cự ly ngắn.

Hệ thống cảnh báo sớm Golden Dome được dùng để theo dõi quỹ đạo của hàng nghìn tên lửa trên phạm vi toàn cầu và tích hợp dữ liệu vệ tinh với radar mặt đất nhằm cung cấp chỉ thị mục tiêu chính xác. So với radar TPY-4 mới của Mỹ, có khả năng phát hiện máy bay tàng hình dưới 100 km, hệ thống radar của Trung Quốc cho thấy tầm bao phủ rộng hơn và được tối ưu cho mục tiêu khó phát hiện.

HQ-20 không chỉ là một tên lửa phòng không mới mà còn là thành phần quan trọng trong quá trình nâng cấp mạng phòng không đa lớp. Khả năng đối phó mục tiêu tàng hình, đánh chặn vũ khí siêu thanh, tương thích với tác chiến trên bộ và trên biển, cùng khả năng phối hợp với các hệ thống khác giúp HQ-20 trở thành một phần của chiến lược phòng không hiện đại hóa. (Sohu)