Bui Nhat Minh
Intern Writer
Nếu thập niên 1960 chứng kiến cuộc chạy đua đưa con người lên Mặt Trăng, thì trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, một cuộc cạnh tranh mới đang hình thành: đưa cơ sở hạ tầng AI lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Các phòng thí nghiệm và tập đoàn công nghệ hàng đầu của Trung Quốc và Mỹ hiện chạy đua xem ai sẽ là bên đầu tiên vận hành siêu máy tính thực thụ trong không gian.
Tại Bắc Kinh, Viện Công nghệ Máy tính (ICT) thuộc Chinese Academy of Sciences đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo, với mục tiêu triển khai hàng nghìn card tính toán hiệu năng cao. Một số công ty như Guoxing Aerospace hợp tác với Zhejiang Lab đã phóng các vệ tinh tạo thành “chòm sao điện toán” đầu tiên, đặt nền móng cho siêu máy tính ngoài không gian trong tương lai.
Ở phía bên kia Thái Bình Dương, các tập đoàn công nghệ Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc. Elon Musk dự kiến nâng cấp hệ thống Starlink để xử lý tải tính toán AI ngay trên quỹ đạo. Jeff Bezos thông qua Blue Origin đã phát triển mô hình trung tâm dữ liệu không gian riêng. Trong khi đó, Sundar Pichai hé lộ dự án Suncatcher, thử nghiệm các giá đỡ máy chủ siêu nhỏ gắn trên vệ tinh.
Một trong những cái tên nổi bật là Starcloud, công ty khởi nghiệp được Nvidia hậu thuẫn. Vệ tinh Starcloud-1 gần đây đã mang theo GPU Nvidia H100 lên quỹ đạo con chip mạnh hơn nhiều lần so với bất kỳ bộ xử lý nào từng được đưa vào không gian trước đó. Hệ thống này thậm chí đã huấn luyện mô hình NanoGPT và vận hành mô hình mã nguồn mở Gemma của Google từ ngoài không gian, đánh dấu bước tiến mới của điện toán AI ngoài Trái Đất.
Tuy nhiên, thách thức kỹ thuật là không nhỏ. Chip và vệ tinh phải chịu rung chấn khi phóng, môi trường vi trọng lực, nhiệt độ khắc nghiệt và bức xạ năng lượng cao từ gió Mặt Trời. Các công ty đang tìm cách gia cố phần cứng để đảm bảo vận hành ổn định lâu dài.
Nhiều chuyên gia dự đoán một siêu máy tính thực sự hoạt động ngoài không gian có thể xuất hiện trong thập niên 2030. Câu hỏi còn lại là: trong cuộc đua công nghệ mới này, ai sẽ là người cán đích đầu tiên?(popularmechanics)
Tại Bắc Kinh, Viện Công nghệ Máy tính (ICT) thuộc Chinese Academy of Sciences đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo, với mục tiêu triển khai hàng nghìn card tính toán hiệu năng cao. Một số công ty như Guoxing Aerospace hợp tác với Zhejiang Lab đã phóng các vệ tinh tạo thành “chòm sao điện toán” đầu tiên, đặt nền móng cho siêu máy tính ngoài không gian trong tương lai.
Ở phía bên kia Thái Bình Dương, các tập đoàn công nghệ Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc. Elon Musk dự kiến nâng cấp hệ thống Starlink để xử lý tải tính toán AI ngay trên quỹ đạo. Jeff Bezos thông qua Blue Origin đã phát triển mô hình trung tâm dữ liệu không gian riêng. Trong khi đó, Sundar Pichai hé lộ dự án Suncatcher, thử nghiệm các giá đỡ máy chủ siêu nhỏ gắn trên vệ tinh.
Một trong những cái tên nổi bật là Starcloud, công ty khởi nghiệp được Nvidia hậu thuẫn. Vệ tinh Starcloud-1 gần đây đã mang theo GPU Nvidia H100 lên quỹ đạo con chip mạnh hơn nhiều lần so với bất kỳ bộ xử lý nào từng được đưa vào không gian trước đó. Hệ thống này thậm chí đã huấn luyện mô hình NanoGPT và vận hành mô hình mã nguồn mở Gemma của Google từ ngoài không gian, đánh dấu bước tiến mới của điện toán AI ngoài Trái Đất.
Vì sao đưa AI lên không gian?
Động lực phía sau cuộc đua không chỉ là vị thế công nghệ. Các trung tâm dữ liệu AI trên mặt đất hiện tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ để làm mát hệ thống. Trong khi đó, cơ sở hạ tầng trên quỹ đạo có thể khai thác năng lượng mặt trời liên tục, giảm đáng kể nhu cầu tài nguyên và khí thải nhà kính.Tuy nhiên, thách thức kỹ thuật là không nhỏ. Chip và vệ tinh phải chịu rung chấn khi phóng, môi trường vi trọng lực, nhiệt độ khắc nghiệt và bức xạ năng lượng cao từ gió Mặt Trời. Các công ty đang tìm cách gia cố phần cứng để đảm bảo vận hành ổn định lâu dài.
Nhiều chuyên gia dự đoán một siêu máy tính thực sự hoạt động ngoài không gian có thể xuất hiện trong thập niên 2030. Câu hỏi còn lại là: trong cuộc đua công nghệ mới này, ai sẽ là người cán đích đầu tiên?(popularmechanics)