K2-18b: Hành tinh đại dương ấm áp có thể chứa sự sống ngoài Trái Đất?

[Bùi Minh Nhật]

Dấu hiệu sinh học trong khí quyển hành tinh xa xôi.

Một bước đột phá trong cuộc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất vừa được công bố: các nhà khoa học tại Đại học Cambridge đã phát hiện dấu hiệu sinh học tiềm năng trên một hành tinh nằm cách chúng ta 120 năm ánh sáng đó là K2-18b.

Sử dụng Kính viễn vọng không gian James Webb, nhóm nghiên cứu phát hiện hai hợp chất đặc biệt trong khí quyển của K2-18b: dimethyl sulfide (DMS) và dimethyl disulphide. Trên Trái Đất, những chất này chủ yếu do vi khuẩn và sinh vật phù du biển tạo ra dấu hiệu sinh học mạnh mẽ cho thấy có thể tồn tại sự sống đơn giản trên hành tinh này.

K2-18b là một hành tinh đại dương, có kích thước và tính chất giống Sao Hải Vương, quay quanh một sao lùn đỏ tên là K2-18. Mặc dù nhiệt độ trên bề mặt có thể dao động từ -73°C đến 47°C, các nhà khoa học vẫn tin rằng nơi đây có thể tồn tại một đại dương ngầm ấm áp môi trường lý tưởng cho sự sống vi sinh vật. "Có khả năng K2-18b là thế giới nước với tiềm năng sinh học," tiến sĩ Nikku Madhusudhan, tác giả chính của nghiên cứu đăng trên Astrophysical Journal Letters, chia sẻ.

Những hành tinh ấm hơn có thể tiến hóa nhanh hơn?​

K2-18b chỉ là một trong hàng trăm triệu hành tinh nằm trong "vùng có thể sinh sống" trong thiên hà của chúng ta khu vực mà nước lỏng có thể tồn tại. Điều thú vị là nhiều nhà nghiên cứu hiện đang tập trung vào các hành tinh có khí hậu ấm hơn Trái Đất, vì nhiệt độ cao hơn có thể thúc đẩy tiến hóa nhanh chóng.

Theo một nghiên cứu đăng trên Nature Communications năm 2024, khi vi khuẩn E. coli được nuôi trong môi trường ấm hơn, tốc độ đột biến và tiến hóa diễn ra nhanh gấp nhiều lần. Điều này gợi ý rằng, nếu có sự sống trên các hành tinh ấm như K2-18b, chúng có thể tiến hóa thành những dạng sống phức tạp nhanh hơn Trái Đất rất nhiều.

Tiến sĩ Emily Mitchell, một nhà nghiên cứu tại Cambridge, cho biết: “Chỉ một sự tăng nhẹ về nhiệt độ đại dương cũng có thể khiến tốc độ tiến hóa tăng gấp đôi.” Bà tin rằng việc tìm thấy sự sống ngoài hành tinh không còn là điều viển vông, mà là khả năng thực tế trong tương lai gần.

Liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?​

Sự sống trên Trái Đất đã bắt đầu cách đây khoảng 3,7 tỷ năm, nhưng phải đến gần đây theo thời gian vũ trụ loài người mới xuất hiện. Điều này cho thấy rằng nếu điều kiện thuận lợi hơn, các hành tinh khác có thể hình thành nền văn minh sớm và nhanh hơn chúng ta.

Viện SETI (Tìm kiếm Trí tuệ Ngoài Trái Đất) ước tính rằng có tới 300 triệu hành tinh trong dải Ngân Hà có thể nằm trong vùng có thể sinh sống. Nếu chỉ một trong số đó có sự sống như K2-18b thì việc nghiên cứu nó có thể thay đổi hoàn toàn hiểu biết của chúng ta về vị trí của con người trong vũ trụ.

Dù chưa có xác nhận chắc chắn, việc phát hiện dấu hiệu sinh học trong khí quyển K2-18b là một bước tiến lớn. Với công nghệ như kính James Webb, nhân loại đang tiến gần hơn bao giờ hết tới câu hỏi lớn nhất của mọi thời đại: Chúng ta có đơn độc trong vũ trụ không (popularmechanics)