Hơn một nửa nhà báo dùng AI, nhưng lại lo điều quan trọng này

[Nhung Phan]

Bạn có từng nghĩ rằng hơn một nửa nhà báo ở châu Âu giờ đây đang dùng AI để làm việc hàng ngày, nhưng chính họ lại lo ngại điều này sẽ khiến công chúng mất niềm tin vào báo chí?

AI đã bước vào phòng tin tức, nhưng niềm tin thì đi đâu?​

Một nghiên cứu tại Bỉ và Hà Lan vừa cho thấy sự thay đổi rõ rệt: hơn 50% trong số 286 nhà báo được khảo sát thừa nhận đang sử dụng công cụ AI tạo sinh, như ChatGPT. Trong nhóm này, 32% dùng ít nhất mỗi tuần và 14% dùng hằng ngày.

Ứng dụng phổ biến nhất không phải là viết bài thay con người, mà là các công việc hỗ trợ: dịch tự động (45%), ghi chép phỏng vấn (35%) và hiệu đính (30%). Lý do được nêu ra rất thực tế: tiết kiệm thời gian, tăng hiệu quả và tìm cảm hứng cho nội dung.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ là chuyện năng suất. Phần lớn các nhà báo vẫn tỏ ra thận trọng. Có tới 85% tin rằng AI sẽ làm tin giả tồi tệ hơn và 83% cho rằng nó sẽ làm xói mòn lòng tin của công chúng vào báo chí. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng AI hiện nay chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ những quy trình sẵn có, chứ chưa phải công cụ làm thay đổi hoàn toàn cách làm báo.

Khung pháp lý và những ràng buộc​

Kể từ khi ChatGPT tạo cơn sốt toàn cầu vào cuối năm 2022, các công cụ AI tạo sinh đã bùng nổ. Ở châu Âu, chúng được quản lý bởi Đạo luật Trí tuệ nhân tạo của EU. Luật này buộc các nhà phát triển AI phải công khai cách huấn luyện mô hình, chứng minh tuân thủ luật bản quyền và trình bày biện pháp giảm thiểu các rủi ro nghiêm trọng, bao gồm nguy cơ mất quyền kiểm soát công nghệ.

Điều đó có nghĩa là, trong khi AI len lỏi sâu hơn vào công việc báo chí, nó vẫn đang bị giám sát chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực. Nhưng câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu báo chí có thể tận dụng sức mạnh AI mà không đánh mất điều quý nhất của mình, niềm tin từ công chúng? (politico)