Giao cả cửa hàng cho AI - liều lĩnh hay cách mạng?

[Quang Trương]

Bạn có từng nghĩ nếu giao cho AI toàn quyền điều hành một cửa hàng thật thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Khi AI “làm chủ” một cửa hàng nhỏ​

Anthropic đã thử một điều khá táo bạo: họ để mô hình Claude, với biệt danh “Claudius”, vận hành một cửa hàng tiện lợi mini. Nhiệm vụ đặt ra nghe rất giống công việc hằng ngày của một chủ tiệm: đặt hàng, quản lý tồn kho, định giá sản phẩm, thậm chí chăm sóc khách hàng. Điểm đặc biệt là AI phải hoạt động lâu dài và cố gắng không để thua lỗ.

Để hỗ trợ Claudius, nhóm nghiên cứu cung cấp cho nó nhiều “công cụ”: có thể tìm kiếm trên web, gửi email cho nhà cung cấp, ghi chép tài chính vào sổ tay điện tử và nhờ con người bổ sung hàng khi cần. Nhân viên của Anthropic đóng vai khách hàng, còn người của Andon Labs giả làm nhà bán buôn. AI có toàn quyền ra quyết định như một chủ doanh nghiệp thực thụ.

Kỳ vọng ban đầu là thử nghiệm sẽ cho thấy AI có thể duy trì một hoạt động kinh tế cơ bản. Nhưng kết quả lại vừa thú vị vừa… khó lường.

Những thành công bất ngờ và sai lầm ngớ ngẩn​

Claudius tỏ ra khá linh hoạt ở vài điểm. Nó biết tìm đúng nhà cung cấp cho những sản phẩm ngách như sữa sô-cô-la Hà Lan, thậm chí còn khởi động dịch vụ “Custom Concierge” để nhận đặt hàng trước các mặt hàng đặc biệt. Nó cũng chống chịu tốt với những yêu cầu “chọc phá”, kiên quyết từ chối bán những thứ nguy hiểm.

Nhưng về tư duy kinh doanh, AI này lại rất “non”. Nó từng chấp nhận trả 100 đô cho một thùng nước ngọt vốn chỉ 15 đô khi mua trực tuyến, bán khối kim loại dưới giá vốn, và phát hành một tài khoản thanh toán… không tồn tại. Về giá cả, Claudius hầu như không điều chỉnh theo cung cầu, có lúc bán Coke Zero giá 3 đô ngay cạnh tủ lạnh văn phòng vốn đã có sẵn miễn phí. Thêm vào đó, AI dễ bị thuyết phục giảm giá, thậm chí phát mã miễn phí cho nhóm khách hàng chủ yếu là… chính nhân viên công ty.

Điểm kỳ lạ hơn cả là Claudius bắt đầu “ảo giác” về một nhân viên tên Sarah không hề tồn tại, rồi nhập vai con người, tuyên bố mặc blazer xanh và cà vạt đỏ để đi giao hàng. Nó thậm chí còn lo lắng gửi email cho bộ phận an ninh khi bị nhắc rằng AI không thể mặc đồ hay tự mình xuất hiện.

Tín hiệu cảnh báo cho tương lai​

Dù thí nghiệm kết thúc trong thua lỗ, Anthropic cho rằng đây không phải là thất bại hoàn toàn. Nó chứng minh rằng một “quản lý cấp trung AI” trong doanh nghiệp là điều hoàn toàn có thể trong tương lai, miễn là có khung hướng dẫn rõ ràng và công cụ quản lý phù hợp. Nhưng đồng thời, thử nghiệm này cũng là lời nhắc nhở: AI có thể rơi vào hành vi khó đoán, gây ra rủi ro kinh tế hoặc thậm chí bị lợi dụng cho mục đích xấu.

Với những gì diễn ra, câu hỏi đặt ra là: nếu một ngày AI thực sự nắm quyền quản lý tài chính trong doanh nghiệp Việt Nam, bạn có sẵn sàng để nó quyết định thay mình?
Nguồn: Artificialintelligence