Giải pháp nào để thu hẹp khoảng cách kỹ năng AI?

[Minh Nguyệt]

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển với tốc độ nhanh chóng, khoảng cách về kỹ năng giữa lực lượng lao động và công nghệ đang ngày càng trở thành một thách thức mang tính hệ thống. Đó là nhận định của ông Mike Spaeth, Phó Giám đốc Viện Trí tuệ Nhân tạo Hoa Kỳ (USAII), trong một cuộc trao đổi gần đây với AFP.

Ông Spaeth, người có bề dày kinh nghiệm từ các dự án AI tại IBM, Google và Microsoft, cho rằng khoảng cách kỹ năng không còn là một khái niệm mơ hồ. “Đây không phải là vấn đề của tương lai. Nó đã và đang xảy ra, mỗi ngày,” ông nói.

Theo ông, câu hỏi cốt lõi hiện nay là: “Làm thế nào để đưa mọi người cùng tiến, nhanh chóng hơn?” Đây cũng là trọng tâm trong các sáng kiến hiện nay của USAII, tổ chức đang triển khai nhiều chương trình đào tạo từ cấp K-12 đến các chứng chỉ cho lãnh đạo doanh nghiệp.

Spaeth nhấn mạnh rằng cách tiếp cận cần phải toàn diện và không giới hạn ở một nhóm cụ thể. “Nếu chỉ đào tạo lãnh đạo, có thể chỉ có khoảng 15 người hiểu AI trong toàn bộ tổ chức. Chúng ta cần một chiến lược tiếp cận quy mô quốc gia,” ông nói.

Khác với những lời kêu gọi mang tính hô hào, Spaeth đưa ra những bước đi cụ thể. Trước hết là đánh giá quy trình làm việc hiện tại và xác định những nhiệm vụ mà AI có thể hỗ trợ. Sau đó là triển khai đào tạo theo từng vai trò cụ thể, theo dõi qua tỉ lệ hoàn thành chứng chỉ và năng suất dự án.

Khi được hỏi về các giải pháp công nghệ, ông cho biết USAII khuyến nghị thử nghiệm cả mô hình đám mây và mô hình nội bộ (on-premise) trong môi trường sandbox để đo lường độ trễ, chi phí và rủi ro bảo mật. Việc lựa chọn không nên phụ thuộc vào danh tiếng nhà cung cấp, mà vào mức độ phù hợp với hồ sơ rủi ro của từng tổ chức.

Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý về vấn đề minh bạch và an toàn trong sử dụng AI. “Thông báo về quyền riêng tư không có nghĩa là bảo vệ tuyệt đối,” ông cảnh báo, dẫn chứng từ một bài thử nghiệm nơi một mô hình nhỏ tinh chỉnh có thể “bóc trần” email đào tạo.

So sánh các chiến lược quốc tế, ông Spaeth cho rằng một số quốc gia châu Á – điển hình là Malaysia – đang có bước đi nhanh và đồng bộ hơn so với nhiều quốc gia phương Tây, nhờ vào việc phổ cập kỹ năng công nghệ từ cấp địa phương.

Trong cuộc trò chuyện, Spaeth đưa ra một hình ảnh trực quan: “Hãy tưởng tượng hai thị trấn. Một nơi đào tạo AI cho mọi người, một nơi không. Bạn sẽ dễ dàng thấy nơi nào phát triển, nơi nào tụt lại.”

Về dài hạn, ông khẳng định rằng kỹ năng AI sẽ trở thành yêu cầu cơ bản như kỹ năng bảng tính hoặc tra cứu dữ liệu. “Nếu ngày mai bạn lấy AI khỏi tổ chức và đội ngũ cảm thấy tê liệt, đó là dấu hiệu tốt. Nó có nghĩa là việc đào tạo đã thành công,” ông nhận định.

USAII hiện đang kết hợp với các đối tác trong và ngoài nước để mở rộng chương trình đào tạo và tư vấn, bao gồm cả sáng kiến Cyber Intel Training để giảm thiểu rủi ro an ninh mạng.

Tổ chức này cũng vận hành podcast chuyên đề AI Think Tank – nơi các chuyên gia công nghệ, chính sách và giáo dục chia sẻ kinh nghiệm và góc nhìn thực tiễn. Các chương trình này đang thu hút sự quan tâm từ nhiều cơ quan chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng học thuật. (datasciencecentral)