Đỉnh cao mưu lược Tư Mã Ý: Để quân sĩ vì cóng mà bỏ mạng ở Liêu Đông chứ không phát áo, ấy thế mà 11 năm sau làm chủ thiên hạ

[Linh Pham]

Trong lịch sử Tam Quốc, người ta thường nhắc đến những anh hùng xông pha chiến trường hay các mưu sĩ tung hoành quân cơ. Nhưng có một nhân vật lại bước đi trên con đường khác: Tư Mã Ý. Ông không chiến thắng bằng hào quang lẫm liệt, cũng chẳng bằng những trận đánh chói sáng, mà bằng sự nhẫn nhịn đến cực hạn và những tính toán lạnh lùng. Câu chuyện ông thà để quân sĩ chết cóng ở Liêu Đông chứ không phát áo ấm là minh chứng rõ rệt cho cách ông chơi ván cờ quyền lực.

Người đàn ông giấu mình trong bóng tối​

Sinh năm 179, Tư Mã Ý bước vào chính trường khi nhà Hán đã rệu rã, thiên hạ phân tranh. Khác với nhiều kẻ sĩ đương thời muốn thể hiện tài năng, ông lại chọn con đường lặng lẽ. Không tửu sắc, không khoa trương, không màng danh vọng nhất thời – chỉ đắm chìm trong học vấn và kiên trì chờ đợi.

Ngay cả khi được Tào Tháo để mắt, ông vẫn giữ vẻ nhu thuận. Dù Tào Tháo nghi kỵ, ông chưa từng tỏ ra muốn tranh công hay thể hiện quá mức. Sự "ẩn mình" này khiến nhiều người lầm tưởng ông an phận, nhưng thực chất lại là cách bảo toàn sinh mạng trong thời buổi quyền lực đổi thay.

Lạnh lùng trên chiến trường​

Trong quân ngũ, Tư Mã Ý cũng nổi bật bởi sự khắc nghiệt. Khi dẫn quân đi Liêu Đông năm 237, giữa cái rét thấu xương, áo bông đã được chuẩn bị, song ông không cho phát. Nhiều binh sĩ chết cóng, lòng người oán thán.

Thoạt nhìn, đó là sự tàn nhẫn. Nhưng xét kỹ, đây là nước cờ hiểm. Trong bối cảnh Ngụy Minh Đế còn trẻ nhưng cực kỳ cảnh giác, Tư Mã Ý không thể để bản thân mang tiếng "lấy lòng quân". Nếu tự ý phát áo, ông có thể chiếm được lòng binh sĩ, nhưng sẽ lập tức khiến hoàng đế ngờ vực. Bởi vậy, ông chọn cách phũ phàng: mất đi niềm tin của quân lính, nhưng giữ được lòng tin của vua.

Chính hành động tưởng chừng bất nhân ấy đã giúp Tư Mã Ý sống sót. Ngụy Minh Đế nhìn thấy ở ông một vị tướng tuyệt đối trung thành, đặt thiên tử lên trên tất cả. Nhờ đó, năm 239, khi bệnh nặng, nhà vua giao chính sự cho ông cùng Tào Sảng. Đó là thời khắc Tư Mã Ý tiến thẳng vào trung tâm quyền lực.

Ông tiếp tục ẩn nhẫn, chờ đợi thêm mười một năm. Cuối cùng, năm 249, trong cuộc binh biến ở lăng Cao Bình, Tư Mã Ý loại bỏ Tào Sảng, nắm trọn quyền lực triều Ngụy. Từ đây, con đường cho gia tộc Tư Mã thay thế họ Tào đã mở rộng, để rồi nhà Tấn ra đời, thống nhất thiên hạ sau gần nửa thế kỷ chia ba.

Di sản của sự ẩn nhẫn​

Nếu Quan Vũ được ca ngợi bởi võ dũng, Gia Cát Lượng bởi trí tuệ siêu phàm, Tào Tháo bởi tham vọng vô biên, thì Tư Mã Ý lại để lại hình tượng hoàn toàn khác. Ông là kẻ biết cúi đầu, biết nhẫn nhịn, biết đặt cược dài hạn. Cuộc đời ông chứng minh rằng trong chính trị, cái chết vì binh sĩ oán hận vẫn dễ tránh hơn cái chết vì quân vương nghi ngờ.

Vì thế, việc ông để quân chết rét không chỉ là tàn nhẫn. Đó là một ván cờ, mà phần thưởng sau cùng chính là thiên hạ.