Điều gì xảy ra với não khi bạn để ChatGPT nghĩ hộ mình?

[Quang Trương]

Bạn có bao giờ tự hỏi, nếu ngày nào cũng dựa vào ChatGPT hay AI để viết, để nghĩ, thì não của mình có còn hoạt động tốt như trước không?

Khi não “lười” vì AI​

Một nghiên cứu mới từ MIT đã cho thấy một kết quả khá bất ngờ, não bộ con người hoạt động ít hơn rõ rệt khi sử dụng công cụ AI như ChatGPT và hiệu ứng đó kéo dài ngay cả khi chúng ta quay lại làm việc không có hỗ trợ.

Các nhà nghiên cứu chia người tham gia thành ba nhóm: một nhóm chỉ viết bằng chính khả năng của mình, một nhóm dùng Google để tìm thông tin, và một nhóm dùng ChatGPT. Họ gắn điện não đồ (EEG) để đo mức độ hoạt động thần kinh trong lúc làm bài.

Kết quả cho thấy, nhóm tự làm có hoạt động não mạnh nhất, nhóm dùng Google thì giảm và thấp nhất chính là nhóm dùng ChatGPT. Không chỉ vậy, khi được yêu cầu “sở hữu” bài viết của mình, tức là nhớ và trích dẫn lại những gì đã viết, nhóm dùng AI thể hiện kém nhất. Nhiều người viết ra nhưng sau đó chính họ lại không nhớ nổi nội dung.

Điều thú vị là các bài viết của nhóm dùng AI cũng trở nên “na ná” nhau, ít khác biệt cá nhân hơn so với nhóm còn lại.

Tác động lâu dài​

Nghiên cứu còn làm thêm một bước thử nghiệm. Những người vốn quen dùng AI được yêu cầu chuyển sang làm bài không có hỗ trợ và ngược lại, nhóm tự làm ban đầu sau đó được cho phép dùng AI.

Kết quả: nhóm “AI-to-Brain” (từ AI quay lại làm một mình) cho thấy sự kết nối thần kinh yếu đi, não kém linh hoạt hơn hẳn. Trong khi nhóm “Brain-to-AI” (tự làm rồi mới dùng AI) lại thể hiện trí nhớ và khả năng liên kết mạnh hơn, nghĩa là AI khi được sử dụng sau cùng như một sự bổ trợ, có thể giúp ích cho não bộ thay vì làm nó suy giảm.

Tóm lại, nếu dùng AI ngay từ đầu, bộ não dễ “ngủ quên” và trở nên phụ thuộc. Nhưng nếu để não tự tư duy trước rồi mới bổ sung AI, thì kết quả tốt hơn rất nhiều.

Cảnh báo cho tương lai​

Nghiên cứu này vẫn còn hạn chế vì số người tham gia ít, nhưng nó đưa ra một vấn đề cấp bách: nếu AI dần thay thế các kỹ năng học tập cơ bản, con người có thể mất dần khả năng tư duy độc lập.

Điều đáng lo là các công cụ tìm kiếm như Google và Microsoft đang tích hợp AI vào kết quả hiển thị, khiến người dùng có thể chỉ đọc nội dung do AI tạo ra mà không còn chủ động tìm tòi.

Câu hỏi lớn đặt ra là: chúng ta sẽ để AI hỗ trợ não bộ hay thay thế nó? Và với học sinh, sinh viên ở Việt Nam những người ngày càng dùng ChatGPT nhiều liệu có nguy cơ mất dần “cơ bắp trí tuệ” nếu để AI làm hộ ngay từ đầu?
Nguồn: Artificialintelligence

 

[A Mrưng]

Đọc bài viết này thấy khá thú vị và cũng đáng suy ngẫm. ChatGPT hay các công cụ AI đúng là tiện lợi, giúp tiết kiệm thời gian, hỗ trợ tra cứu và sáng tạo. Nhưng nếu quá phụ thuộc thì não bộ dần “lười vận động”, kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo cá nhân dễ bị mai một.
AI nên là công cụ đồng hành, chứ không phải thay thế hoàn toàn. Người dùng cần biết cách tận dụng để mở rộng ý tưởng, rồi tự mình phân tích, chọn lọc và đưa ra quan điểm. Có như vậy thì trí tuệ con người mới không bị “đóng băng” mà ngược lại còn được kích thích phát triển hơn.