Điều gì sẽ xảy ra nếu Anh chỉ tiêu thụ mà không tự thiết kế chip AI?

[Trương Quang]

Liệu một quốc gia có thể dẫn dắt cuộc chơi AI nếu chỉ đứng ở vai trò “người tiêu thụ”?

Hội đồng Khoa học và Công nghệ của Anh (CST) vừa đưa ra lời cảnh báo rất rõ: đây là “cơ hội 20 năm mới có một” để Anh xây dựng ngành thiết kế chip AI của riêng mình. Nếu không nắm bắt ngay, đất nước này có nguy cơ trở thành nơi dùng công nghệ do người khác tạo ra, thay vì tham gia định hình tương lai.

Không phải xây nhà máy tỷ đô, mà là thiết kế bằng chất xám​

Nhiều người thường nhầm giữa sản xuất chip và thiết kế chip. CST nhấn mạnh, đây là hai lĩnh vực hoàn toàn khác nhau. Xây nhà máy tốn hàng tỷ đô la Mỹ, nhưng thiết kế chip là cuộc chơi của trí tuệ, sáng tạo và nền tảng học thuật vốn là lợi thế tự nhiên của Anh.

Thị trường chip AI đang tăng trưởng tới 30% mỗi năm và có thể chiếm hơn một nửa ngành bán dẫn toàn cầu vào năm 2030. Câu hỏi không phải là có nên tham gia hay không, mà là Anh có sẵn sàng giành lấy phần của mình hay tiếp tục đứng ngoài.

Mục tiêu cụ thể đã được đưa ra: trong vòng 5 năm, các doanh nghiệp Anh cần tạo ra ít nhất 50 sản phẩm chip AI mới. Nghe có vẻ khả thi, nhưng ba lỗ hổng lớn đang cản trở: thiếu kỹ sư thiết kế, thiếu vốn và thiếu chiến lược phối hợp.

Khoảng trống nhân lực và một cuộc chạy đua cấp tốc​

Hiện Anh thiếu khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế chip. Để đạt mục tiêu 50 sản phẩm mới, họ cần thêm 5.000 người nữa tổng cộng 12.000 nhân sự chỉ trong 5 năm. Con số hiện tại chưa đáp ứng nổi một nửa.

Giải pháp được đề xuất là cấp học bổng đại học, học bổng nghiên cứu và xây dựng một chương trình đào tạo thiết kế chip chuẩn quốc gia, triển khai đồng loạt để bổ sung nhân lực nhanh nhất có thể.

Bên cạnh đó, quang điện tử công nghệ truyền dữ liệu bằng ánh sáng được xem là lĩnh vực mà Anh đang có lợi thế và có thể trở thành chìa khóa cho các hệ thống AI thế hệ tiếp theo.

Không thể làm một mình, không thể làm rời rạc​

CST cũng phê bình cách tiếp cận hiện nay: mỗi bộ ngành tự làm kế hoạch riêng dù đều chung một mục tiêu. Nếu Bộ Quốc phòng và DSIT không phối hợp, cơ hội sẽ trôi qua trước khi kịp thống nhất.

Các chuyên gia trong ngành ủng hộ chiến lược tập trung vào thiết kế thay vì sản xuất. Phillip Kaye, đồng sáng lập Vespertec, nhận định rằng nghiên cứu bán dẫn của Anh từ lâu đã nằm trong nhóm tốt nhất thế giới. Theo ông, muốn trở thành cường quốc AI thì phải bắt đầu từ đây.

Nhưng ông cũng thực tế: NVIDIA thống trị vì họ đã xây dựng mạng lưới trong nhiều thập kỷ. Những startup của Anh muốn chen chân phải có quyền tiếp cận các công cụ thiết kế và giấy phép vốn do các tập đoàn lớn ở nước ngoài kiểm soát. Nhà nước được khuyến nghị đứng ra đàm phán ở tầm quốc gia, thậm chí lồng ghép trong các hiệp định thương mại.

Nếu tiếp tục phụ thuộc, hạ tầng trọng yếu của Anh sẽ bị chi phối bởi “một nhà cung cấp thống trị duy nhất” một kịch bản đầy rủi ro.

Tuy nhiên, đây không phải lời than vãn mà là một lời thúc giục hành động. Khi những tên tuổi như Arm vẫn đặt trụ sở tại Anh và tiếp tục phát triển, nền tảng để bứt phá không hề thiếu. Câu hỏi chỉ là: họ có dám tận dụng đúng lúc hay không?
Nguồn: Artificialintelligence