Điều gì khiến hai cường quốc châu Âu cấp tốc thương mại hóa máy tính lượng tử?

[Quang Trương]

Bạn có bao giờ tự hỏi “Nếu máy tính lượng tử trở nên phổ biến, điều đó sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống và công nghệ thế nào?” Hôm nay mình muốn chia sẻ với bạn một thay đổi lớn vừa được công bố giữa Vương quốc Anh và Đức một bước tiến mạnh mẽ để đưa siêu máy tính lượng tử từ phòng lab ra đời thực.

Anh và Đức nắm tay nhằm “đưa lượng tử vào đời sống”​

Vào ngày cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Đức tại Anh, hai nước tuyên bố một loạt cam kết chung về công nghệ lượng tử. Mục đích chính là thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu (R&D) và ứng dụng thật sự trong doanh nghiệp đặc biệt ở các mảng như điện toán công suất cao, cảm biến lượng tử, và đo thời gian chính xác.

Cụ thể hơn, họ dành khoảng £6 triệu (khoảng hơn 180 tỉ VNĐ) để tài trợ chung cho các dự án R&D lượng tử, với mỗi bên đóng góp £3 triệu. Tiền này không chỉ để nghiên cứu lý thuyết mà để giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm một bước thực tế để thương mại hóa.

Song song đó, có thêm £8 triệu (hơn 240 tỉ VNĐ) được đổ vào Fraunhofer Centre for Applied Photonics tại Glasgow nhằm phát triển cơ sở hạ tầng quang tử, thành phần thiết yếu nếu muốn sản xuất cảm biến lượng tử, thiết bị y tế lượng tử, v.v.

Không chỉ tiền, hai viện đo lường hàng đầu của Anh và Đức National Physical Laboratory (NPL) và Physikalisch‑Technische Bundesanstalt (PTB) cũng ký một Biên bản ghi nhớ để thống nhất tiêu chuẩn đo lường lượng tử. Điều này rất quan trọng để sản phẩm lượng tử giữa hai nước (và toàn châu Âu) có thể dễ áp dụng và tương thích lẫn nhau.

Theo tính toán, nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, công nghệ lượng tử có thể đóng góp tới £11 tỉ (hơn 330 nghìn tỉ VNĐ) vào GDP của Vương quốc Anh đến năm 2045, và tạo hơn 100.000 việc làm.

Vì sao bước này có thể thay đổi cuộc chơi và ảnh hưởng rộng lớn​

Bước đi của Anh–Đức không chỉ là chuyện “tiền + nghiên cứu”, mà có thể mở ra một hệ sinh thái lượng tử thực thụ từ chip, cảm biến, máy quét y tế, đến siêu máy tính đủ mạnh để xử lý dữ liệu y sinh, mô phỏng thuốc, xử lý AI ở quy mô lớn. Bộ trưởng khoa học Anh, Lord Vallance, nói rõ rằng công nghệ lượng tử có thể cách mạng hoá mọi thứ từ an ninh mạng, phát hiện thuốc, hình ảnh y tế... và hợp tác quốc tế là chìa khóa để khai thác được tiềm năng đó.

Việc có tiêu chuẩn chung do NPL và PTB cùng phát triển cũng giúp tránh biên giới “rào cản kỹ thuật”, nhờ vậy sản phẩm lượng tử khi thương mại hoá sẽ dễ phổ biến hơn, dùng chung được giữa Anh, Đức và nhiều quốc gia khác.

Cộng thêm với các cam kết rộng hơn: hợp tác phát triển siêu máy tính hiệu năng cao (HPC), phần mềm AI-ready, hạ tầng không gian, tên lửa phóng mối liên kết này cho thấy Anh và Đức đang dồn lực để không chỉ đi trước về nghiên cứu, mà thực sự dẫn dắt xu hướng công nghệ lượng tử + AI + HPC tại châu Âu.

Có thể bạn thắc mắc: Việt Nam mình có thể học được gì từ chuyện này? Nếu Việt Nam đẩy mạnh hợp tác quốc tế, xây dựng chuẩn đo lường, và hỗ trợ doanh nghiệp/đổi mới sáng tạo thì khi công nghệ lượng tử thật sự sẵn sàng, chúng ta có cơ hội tiếp cận nhanh hơn, tham gia chuỗi cung ứng, hoặc sử dụng công nghệ tiên tiến vào y tế, bảo mật, phát triển AI…

Hãy nghĩ tới viễn cảnh: một máy quét y tế lượng tử ở bệnh viện tại Hà Nội hoặc TP.HCM rẻ hơn, chính xác hơn, dễ di chuyển hơn điều đó có thể thay đổi cuộc sống. (artificialintelligence)