Điều gì khiến gã khổng lồ Nvidia bị loại khỏi cuộc chơi AI ở Trung Quốc?

[Quang Trương]

Nếu một công ty thống trị toàn cầu như Nvidia cũng có thể bị đẩy ra khỏi thị trường Trung Quốc chỉ sau vài tháng, vậy trong kỷ nguyên AI, liệu còn doanh nghiệp nào có thể “đứng giữa” hai siêu cường Mỹ-Trung?

Trò chơi tổng bằng không của Nvidia​

Chỉ trong một năm, Nvidia đi từ vị thế thống trị tuyệt đối tại Trung Quốc đến con số 0 tròn trĩnh. CEO Jensen Huang từng dự đoán Trung Quốc sẽ “thắng cuộc đua AI”, nhưng giờ chính công ty ông là nạn nhân của cuộc đối đầu Mỹ-Trung, nơi không còn chỗ cho sự trung lập.

Tại sự kiện Citadel Securities hồi tháng 10, Huang thừa nhận thị phần chip AI của Nvidia ở Trung Quốc đã lao dốc từ 95% xuống còn 0%, và công ty không còn dự báo doanh thu nào từ thị trường này. Điều đó có nghĩa là Nvidia vừa đánh mất 20–25% tổng số trung tâm dữ liệu toàn cầu, vốn đã đem lại hơn 41 tỷ USD (hơn 1.060 nghìn tỷ VNĐ) trong báo cáo gần nhất.

Cú đánh mới nhất đến khi Nhà Trắng cấm Nvidia bán dòng chip B30A sản phẩm được thiết kế riêng cho Trung Quốc để tuân thủ luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Song Bắc Kinh cũng không mở cửa, họ yêu cầu các dự án trung tâm dữ liệu nhận vốn nhà nước chỉ dùng chip nội địa, thậm chí buộc tháo bỏ toàn bộ chip nước ngoài đang được lắp đặt. Nvidia bị kẹp giữa hai lệnh cấm, không còn đường thoát.

Khi công nghệ trở thành chính trị​

Jensen Huang từng cố gắng thuyết phục Washington rằng giữ Trung Quốc phụ thuộc vào phần cứng Mỹ là một chiến lược tốt cho nước Mỹ. Nvidia còn đồng ý trả 15% doanh thu tại Trung Quốc để đổi lấy việc nới lỏng hạn chế. Nhưng khi Bắc Kinh mở cuộc “đánh giá an ninh quốc gia” đối với chip Nvidia, mọi nỗ lực đàm phán đều trở nên vô nghĩa.

Khi Huang nói phương Tây bị “kìm hãm bởi quy định”, còn Trung Quốc lại ưu đãi năng lượng cho các nhà phát triển nội địa, ông chạm đúng điểm nghẽn lớn nhất: Nvidia cần cả hai phía, nhưng mỗi bên lại xem bên kia là mối đe dọa.

Giờ đây, Trung Quốc tung hàng loạt hỗ trợ khổng lồ, hơn 100 tỷ USD (hơn 2.600 nghìn tỷ VNĐ) cho các trung tâm dữ liệu AI nội địa, đồng thời đẩy mạnh các công ty như Huawei, Cambricon, MetaX, Moore Threads và Enflame. Họ chưa thể vượt Nvidia về công nghệ, nhưng được trao thời gian, tiền bạc và một thị trường an toàn để lớn mạnh.

Sự lựa chọn không thể tránh​

Câu chuyện của Nvidia cho thấy một thực tế: công nghệ và địa chính trị đã hòa làm một. Một con chip dù được “cắt giảm sức mạnh” để tuân thủ luật Mỹ cũng không được bán sang Trung Quốc, còn Bắc Kinh thì coi mọi chip nước ngoài là rủi ro chiến lược.

Nvidia hiện xác định doanh thu từ Trung Quốc bằng 0 trong mọi kịch bản. Huang nói: “Nếu có điều gì xảy ra ở Trung Quốc, đó sẽ là lợi thế.” Một tuyên bố lạnh lùng, phản ánh sự bi quan của chính công ty từng dẫn đầu thế giới về AI.

Tương lai gần, Nvidia sẽ tập trung vào Mỹ, châu Âu và các quốc gia châu Á thân thiện hơn. “Giấc mơ Trung Hoa” của Jensen Huang dường như đã khép lại. Trong cuộc đua AI, sẽ không còn nhà cung cấp trung lập, và những ai cố đứng giữa sẽ sớm nhận ra rằng lựa chọn đã được thay cho họ. (artificialintelligence)