Điều gì khiến AI chỉ dừng ở mức thử nghiệm và không tạo giá trị như kỳ vọng?

[Quang Trương]

Nếu một ngày AI trở thành nền tảng vận hành chính của doanh nghiệp Đông Nam Á, điều gì sẽ thay đổi trước tiên?

AI và bài toán thay đổi cách vận hành doanh nghiệp Đông Nam Á​

Bain & Company vừa phát hành một hướng dẫn dành riêng cho CEO trong khu vực, và điều thú vị là họ không nói nhiều về công nghệ mà lại tập trung vào câu hỏi quen thuộc với nhiều công ty ở Việt Nam: làm thế nào để biến AI thành giá trị thật thay vì chỉ dừng ở mức thử nghiệm.

Bain nhận thấy nhiều tổ chức ở Đông Nam Á vẫn mắc kẹt trong giai đoạn thử nghiệm vì họ nhìn AI như một bộ công cụ. Tuy nhiên, theo hướng dẫn, bước đầu tiên lại là đặt câu hỏi AI sẽ thay đổi ngành và mô hình doanh thu như thế nào, rồi mới quyết định đầu tư vào đâu.

Điểm khác biệt của khu vực nằm ở sự đa dạng văn hóa, mức thu nhập còn thấp và quy mô thị trường nhỏ hơn. Người tiêu dùng, hành vi mua sắm và khả năng chi trả khác nhau giữa các nước, khiến doanh nghiệp khó mở rộng mô hình thử nghiệm dài hạn. Với lương trung bình chỉ khoảng 7 phần trăm so với Hoa Kỳ, việc tiết kiệm chi phí lao động không mang lại hiệu quả lớn. Giá trị thật chỉ đến khi AI giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh hơn, vận hành gọn hơn hoặc mở rộng năng lực mà không cần tăng nhân sự.

Bain cũng nhắc đến cấu trúc doanh nghiệp trong khu vực, khi chỉ 40 phần trăm giá trị thị trường thuộc về các công ty lớn. Con số này ở Ấn Độ là khoảng 60 phần trăm. Khi số doanh nghiệp đủ lớn để đầu tư dài hạn vào AI không nhiều, tốc độ triển khai và cách thiết kế lại quy trình trở thành yếu tố sống còn.

Điều gì đang hoạt động tốt với AI ngày nay​

Nhiều tổ chức đã nhìn thấy lợi ích rõ rệt khi gắn AI với mục tiêu kinh doanh cụ thể. Một số sử dụng AI để rút ngắn thời gian ra mắt sản phẩm, giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng hoặc mở ra các dòng doanh thu mới. Một nhà máy có thể áp dụng mô hình dự đoán để giảm thời gian dừng máy. Một tổ chức tài chính có thể dùng LLM để hỗ trợ tuân thủ.

Tác động, theo Bain, phụ thuộc vào cách lãnh đạo hiểu thị trường của mình. Nếu họ xem AI là một phần mềm để cài thêm, kết quả thường hạn chế. Nhưng nếu xem AI là yếu tố định hình lại nhu cầu, giá cả và hành vi khách hàng, các quyết định chiến lược sẽ rõ ràng hơn.

Hướng dẫn nhấn mạnh rằng chuyển đổi AI không chỉ là câu chuyện công nghệ. Nhiều công ty nghĩ rằng vấn đề nằm ở thiếu nhân sự AI, nhưng Bain cho rằng nhân tài thường đã có sẵn. Thách thức là làm sao để họ làm việc cùng nhau và biết cách áp dụng AI vào công việc hàng ngày.

Bain mô tả hai nhóm đóng vai trò quan trọng. Phòng thí nghiệm là nhóm kỹ thuật xây dựng lại quy trình và tạo ra phiên bản đầu tiên của các công cụ mới. Đám đông là những nhân viên sử dụng các công cụ đó hằng ngày.

Nếu thiếu một trong hai nhóm, dự án rất dễ dừng lại giữa chừng.

Doanh nghiệp cũng cần xử lý những vấn đề cơ bản như chất lượng dữ liệu, cách lưu trữ, quản trị và khả năng kết nối hệ thống. Nếu nền tảng không vững, các thử nghiệm thành công ban đầu sẽ khó lan tỏa ở quy mô lớn.

Nỗ lực cấp khu vực và vai trò của Singapore​

Bain đang xây dựng Trung tâm Đổi mới Sáng tạo AI tại Singapore với sự hỗ trợ của Hội đồng Phát triển Kinh tế Singapore. Trung tâm này tập trung giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn thử nghiệm và triển khai AI ở quy mô lớn. Các lĩnh vực ưu tiên gồm sản xuất tiên tiến, tài chính, năng lượng, chăm sóc sức khỏe và hàng tiêu dùng.

Singapore hiện có hơn một nghìn công ty khởi nghiệp AI, và dự kiến AI sẽ mang lại khoảng 198,3 tỷ đô la Singapore cho nền kinh tế vào năm 2030. Trung tâm của Bain sẽ hỗ trợ phát triển các hệ thống sẵn sàng cho sản xuất, từ bảo trì dự đoán trong nhà máy đến công cụ cá nhân hóa trong bán lẻ, đồng thời huấn luyện đội ngũ nội bộ để doanh nghiệp có thể tự vận hành chương trình AI của mình.

Khi cạnh tranh trong khu vực ngày càng gay gắt, những doanh nghiệp xem AI như một thay đổi trong cách vận hành, chứ không phải một công nghệ mới để thử nghiệm, sẽ có lợi thế rõ ràng trong cuộc chơi dài hạn. (artificialintelligence)